Tầm soát là bước chủ động trước khi biến chứng lên tiếng
Tầm soát tim mạch và thận ở người đái tháo đường là hoạt động kiểm tra sức khỏe có chủ đích nhằm nhận diện nguy cơ biến chứng khi triệu chứng còn kín đáo, từ đó giúp người bệnh được tư vấn và kết nối với hướng chăm sóc phù hợp. Đây là mắt xích cần thiết, không phải phần việc phụ sau kiểm soát đường huyết. Ngày 24/10, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu phối hợp với Boehringer Ingelheim, Sở Y tế TP.HCM và các đơn vị y tế tổ chức chương trình “Hành trình sức khỏe - Bảo vệ tim mạch, thận, chuyển hóa cho người đái tháo đường”, đưa hoạt động tầm soát và tư vấn đến gần 1.200 người dân. Quy mô này đáng chú ý vì mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ ngay tại cộng đồng, nơi người có nguy cơ có thể chưa chủ động tìm đến cơ sở chuyên khoa.
Tầm soát không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định hay thay thế việc khám và theo dõi của bác sĩ. Giá trị của chương trình nằm ở khả năng giúp người dân nhận biết yếu tố nguy cơ, hiểu bước tiếp theo cần làm và không chờ đến khi sức khỏe suy giảm rõ rệt mới đi khám.
Khoảng trống phát hiện sớm khiến tầm soát càng cần thiết
Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, trong khi tăng huyết áp và đái tháo đường làm tăng nguy cơ nhưng không phải lúc nào cũng đi kèm dấu hiệu dễ nhận ra. Theo số liệu được nêu tại chương trình, Việt Nam có hơn 8,7 triệu người mắc bệnh thận mạn, tương đương khoảng 12,8% dân số; tỷ lệ phát hiện sớm thấp, chỉ 4,5–15,5% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 3. Khoảng cách giữa số người có bệnh và khả năng nhận diện sớm cho thấy chỉ dựa vào triệu chứng là không đủ.
Nguy cơ cũng không dừng ở thận. Hiệp hội Đái tháo đường Thế giới ước tính năm 2024 có khoảng 589 triệu người mắc đái tháo đường trên toàn cầu; khoảng 20–40% người bệnh có thể phát triển biến chứng thận. Vì vậy, chăm sóc người bệnh cần nhìn đồng thời sức khỏe tim mạch, chức năng thận và các rối loạn chuyển hóa, thay vì chỉ tập trung vào chỉ số đường huyết.
Kiểm tra đi cùng tư vấn mới tạo ra hành động hữu ích
Tại chương trình ở phường Chánh Phú Hòa, người dân được kiểm tra tổng quát, đánh giá chuyên sâu các yếu tố nguy cơ liên quan đến tim mạch, thận và rối loạn chuyển hóa; họ cũng được tư vấn với bác sĩ và cấp phát thuốc miễn phí. Nhưng kết quả kiểm tra chỉ có ý nghĩa khi người tham gia hiểu điều gì cần lưu ý và nên tiếp tục chăm sóc ra sao.
Phần tư vấn giúp giải thích nguy cơ, nhận diện những yếu tố có thể chủ động phòng ngừa và khuyến khích người bệnh theo dõi sức khỏe liên tục. Đây là khác biệt quan trọng giữa một lần kiểm tra và một hành trình chăm sóc: người có dấu hiệu nguy cơ có thể được hướng dẫn trao đổi thêm với nhân viên y tế, còn người chưa phát hiện vấn đề vẫn có thêm kiến thức để duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát đường huyết và cân nhắc tầm soát thận định kỳ.
Từ một đợt tầm soát đến thói quen quản lý sức khỏe
Chương trình phản ánh hướng chuyển dịch đáng ủng hộ: phát hiện nguy cơ và can thiệp sớm ngay từ cộng đồng, thay vì đợi bệnh biểu hiện rồi mới điều trị. Tuy vậy, một hoạt động tại địa phương chưa thể thay thế việc quản lý lâu dài; kết quả tầm soát cần được nối tiếp bằng theo dõi phù hợp và trao đổi với bác sĩ.
Long Châu và Boehringer Ingelheim cho biết sẽ tiếp tục phối hợp, nhân rộng chương trình tại nhiều địa phương, hướng tới đưa kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm thành thói quen. Đây là bước tiếp theo cần thiết để cơ hội phát hiện sớm không chỉ đến với người tham gia một sự kiện. Với người mắc đái tháo đường, chủ động kiểm tra tim và thận, tiếp nhận tư vấn và duy trì theo dõi là cách thiết thực để giảm nguy cơ bỏ sót biến chứng.
