Lắng nghe phải bắt đầu bằng một không gian an toàn
Diễn đàn trẻ em là không gian để các em nêu suy nghĩ, kiến nghị về những vấn đề ảnh hưởng đến đời sống, đồng thời trao cơ hội cho người lớn lắng nghe và phản hồi có trách nhiệm. Đây không nên là buổi gặp mặt chỉ để trẻ phát biểu cho đủ chương trình: giá trị nằm ở việc ý kiến được xem xét và dẫn tới hỗ trợ cụ thể. Tại xã Quang Trung, Bắc Ninh, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã phối hợp với Ủy ban MTTQ, Đoàn Thanh niên – Hội đồng Đội và Trường Tiểu học Quang Trung tổ chức diễn đàn “Lắng nghe trẻ em nói - Nói cho trẻ em nghe”. Các em trao đổi về trường học thân thiện, bạo lực học đường, tai nạn, đuối nước, sử dụng mạng xã hội an toàn và hoạt động hè. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đặt an toàn môi trường số bên cạnh những mối quan tâm gần gũi khác, thay vì tách trải nghiệm trực tuyến khỏi đời sống thường ngày.
Những câu hỏi của học sinh cho thấy trẻ không thiếu khả năng nhận diện vấn đề. Các em hỏi cách thỏa thuận với cha mẹ về việc dùng điện thoại để học tập, giải trí và mong được quan tâm nhiều hơn; các em cũng muốn biết làm sao hạn chế lời trêu chọc, nói xấu khiến bạn bè tổn thương. Đó không phải những băn khoăn bên lề: chúng chạm tới quyền được an toàn, được tôn trọng và được tham gia vào quyết định liên quan đến mình. Một diễn đàn tốt vì thế cần tạo không khí đủ tin cậy để trẻ nói thật, chứ không chỉ nói điều người lớn muốn nghe. Khi trẻ được tôn trọng và nhận phản hồi nghiêm túc, đối thoại mới trở thành một phần thiết thực của việc bảo đảm quyền trẻ em.

Từ đối thoại nhiều chủ đề đến diễn đàn tập trung vào môi trường số
Bắc Ninh còn mở rộng đối thoại ở quy mô thành phố: Diễn đàn trẻ em năm 2026 với chủ đề “Lắng nghe tiếng nói trẻ em trong kỷ nguyên vươn mình” có hơn 200 thiếu nhi tiêu biểu tham dự, trao đổi trực tiếp với lãnh đạo và cơ quan chuyên môn về các vấn đề như bạo lực, an toàn mạng, sức khỏe tinh thần, bình đẳng giới và sân chơi sáng tạo. Đây là mô hình rộng, giúp người lớn nhìn các nhu cầu của trẻ trong mối liên hệ với nhau. Khác với cách tiếp cận đa chủ đề ấy, chương trình tại xã Kỳ Hoa, Hà Tĩnh, chiều 16/11 tập trung vào “Xây dựng môi trường số an toàn, thân thiện - Kiến tạo thế hệ công dân tương lai”, gắn với tuyên truyền Luật Trẻ em và quyền tham gia của trẻ trong năm 2026.
Diễn đàn Hà Tĩnh có 300 đội viên, thiếu nhi đại diện học sinh toàn xã tham gia. Tiểu phẩm “Mạng ảo – Hậu quả thật” đưa nguy cơ bình luận và chia sẻ ác ý lên sân khấu; học sinh viết đề xuất lên bảng “Điều em muốn nói” và trình bày tranh vẽ về bảo vệ trẻ em. Cách tổ chức trực quan giúp chủ đề an toàn môi trường số bớt trừu tượng, còn bảng ý kiến tạo một lối lên tiếng không đòi hỏi em nào cũng phải đứng trước đám đông. Hai mô hình không loại trừ nhau: đối thoại rộng mở giúp phát hiện nhiều mối quan tâm, còn diễn đàn chuyên đề dành thời gian đào sâu một nguy cơ cụ thể. Điều cần tránh là biến cả hai thành sự kiện nhất thời, không có bước tiếp nối.

Vai trò của người lớn không dừng ở việc mở micro
Lắng nghe trẻ em không đồng nghĩa với việc chỉ mời các em phát biểu. Tại diễn đàn Bắc Ninh, đại diện lãnh đạo thành phố và cơ quan chuyên môn trực tiếp trao đổi, giải đáp câu hỏi; những kiến nghị vượt thẩm quyền được ghi nhận để nghiên cứu hoặc chuyển tới đơn vị có trách nhiệm. Đó là phần cốt yếu của đối thoại: nói rõ điều gì có thể làm, việc nào cần thêm thời gian và ai sẽ tiếp tục xử lý. Nếu trẻ nêu nỗi lo nhưng không nhận được phản hồi, thông điệp các em dễ nhận lại là tiếng nói của mình không tạo ra khác biệt. Gia đình, nhà trường và chính quyền cần cùng tạo môi trường cởi mở, đồng thời trang bị kỹ năng tự bảo vệ và sử dụng mạng xã hội văn minh, an toàn như lãnh đạo Hội đồng Đội tỉnh Hà Tĩnh đề nghị.
Việc duy trì kênh tham gia cũng quan trọng không kém một sự kiện nổi bật. Tại Bắc Ninh, 100% Liên đội trong thành phố tổ chức lấy ý kiến, thảo luận và tổng hợp đề xuất của thiếu nhi; những vấn đề chưa thể giải quyết ngay được ghi nhận để chuyển tiếp. Cách làm thường xuyên này có thể giúp trẻ tự tin hơn, rèn kỹ năng giao tiếp và hiểu cách thực hiện quyền của mình—nhưng chỉ khi các em thấy ý kiến được hồi đáp. Kết luận rất rõ: trẻ cần cả không gian đối thoại trực tiếp lẫn diễn đàn tập trung vào an toàn số; người lớn phải biến lời nói thành câu trả lời, đầu mối chịu trách nhiệm và hành động có thể kiểm chứng. Đó mới là thước đo của một diễn đàn có ý nghĩa.







