Khám định kỳ cần vượt khỏi một lần sàng lọc
Khám sức khỏe toàn dân là cách tổ chức dịch vụ y tế để người dân được kiểm tra định kỳ, nhận diện nguy cơ khi chưa có triệu chứng và tiếp tục được theo dõi, chăm sóc dựa trên kết quả qua thời gian. Đây là bước chuyển đáng giá: thay vì đợi cơ thể phát tín hiệu bất thường mới đi khám, người dân được chủ động tiếp cận sàng lọc và tư vấn. Tại Hải Phòng, sau 100 ngày triển khai, Bệnh viện Kiến An đã khám, tư vấn và sàng lọc cho người dân ở nhiều địa bàn, trong đó có xã Vĩnh Am. Những lần khám cộng đồng có thể phát hiện huyết áp hoặc đường huyết cao, cùng bất thường ở gan, thận hay tuyến giáp. Nhưng kết quả sàng lọc chỉ nhận diện nguy cơ, chưa thay thế chẩn đoán xác định; giá trị của nó nằm ở việc dẫn đến kiểm tra chuyên sâu, điều chỉnh sinh hoạt hoặc theo dõi phù hợp. Vì vậy, phát hiện bệnh sớm phải là điểm mở đầu cho một quá trình, không phải đích đến.
Quy mô khám cho thấy nhu cầu theo dõi không nhỏ
Các đợt khám cho thấy mô hình này có thể đưa bác sĩ và dịch vụ sàng lọc đến gần những người ít có thói quen kiểm tra sức khỏe. Từ đầu tháng 7/2026, Bệnh viện Thanh Nhàn đã phối hợp tổ chức khám tại 7 phường, xã, với hơn 20.000 lượt người được khám. Ở Hải Phòng, trong 9 tháng năm 2026, ngành y tế đã sàng lọc và đưa vào quản lý 230.693 người mắc bệnh không lây nhiễm: 130.479 người tăng huyết áp, 77.864 người đái tháo đường, 8.264 người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản, cùng 14.086 người mắc các bệnh khác. Quy mô ấy nhấn mạnh rằng một buổi khám không thể tự giải quyết gánh nặng bệnh mạn tính. Người có chỉ số bất thường cần được giải thích rõ bước tiếp theo, còn người đang điều trị cần được nhắc lịch và theo dõi để tránh đứt quãng chăm sóc.
Hồ sơ điện tử biến kết quả rời rạc thành hành trình sức khỏe
Muốn quản lý sức khỏe lâu dài, kết quả khám cần được lưu giữ và nối với tiền sử bệnh, đơn thuốc, quá trình điều trị cùng các lần tái khám. Hồ sơ sức khỏe điện tử giúp bác sĩ đối chiếu diễn biến thay vì đánh giá người bệnh chỉ từ một lần kiểm tra; dữ liệu đầy đủ còn hạn chế thiếu thông tin khi người dân chuyển sang cơ sở y tế khác. Hải Phòng đang từng bước gắn kết quả khám với hồ sơ này để làm nền tảng theo dõi sức khỏe lâu dài cho từng người dân. Hạ tầng số đã có độ phủ đáng kể: đến hết tháng 9/2026, tỷ lệ triển khai bệnh án điện tử đạt 95,45%, tương ứng 63/66 đơn vị, và hơn 50% dân số đã cài đặt Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Tuy nhiên, tỷ lệ cài đặt hay số hồ sơ được tạo không tự bảo đảm chăm sóc liên tục. Dữ liệu phải được cập nhật sau mỗi lần khám, chính xác và hữu ích cho quyết định tiếp theo.
Theo dõi sau khám mới tạo nên giá trị suốt đời
Điểm yếu dễ gặp của chương trình sàng lọc là phát hiện bất thường rồi để người dân tự xoay xở. Muốn tránh điều đó, cơ sở y tế cần hướng dẫn cụ thể việc kiểm tra chuyên sâu, dùng thuốc, thay đổi lối sống và tái khám đúng lịch; tuyến cơ sở cũng cần phối hợp với bệnh viện khi trường hợp vượt quá khả năng chuyên môn. Theo định hướng chương trình, người dân được khám sức khỏe miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Sau khi hoàn tất quy trình khám, kết quả thường được cập nhật lên nền tảng điện tử, trong đó có VNeID, khoảng 24 giờ sau. Tốc độ cập nhật hữu ích, nhưng điều quan trọng hơn là người dân có thể hiểu kết quả và biết phải làm gì tiếp theo. Khi dữ liệu được duy trì qua các lần khám và việc theo dõi được thực hiện đều đặn, sàng lọc mới chuyển thành chăm sóc liên tục. Nếu thiếu khâu tiếp nối, phát hiện kịp thời vẫn khó đem lại hiệu quả bền vững.
Kết luận: đo thành công bằng sự tiếp nối
Khám sức khỏe toàn dân chỉ thực sự đổi mới hệ thống khi nối được ba mắt xích: sàng lọc để nhận diện nguy cơ, hồ sơ điện tử để lưu dấu diễn biến, và theo dõi để biến thông tin thành hành động. Hải Phòng đã có nền tảng triển khai đáng kể, nhưng mục tiêu quản lý sức khỏe suốt đời đòi hỏi dữ liệu phải đúng, đủ, được cập nhật và có người chịu trách nhiệm sử dụng. Người dân cũng cần được giải thích kết quả dễ hiểu, biết lịch tái khám và cách tiếp cận dịch vụ khi tình trạng thay đổi. Thành công vì thế không nên chỉ đếm bằng số lượt khám hay số hồ sơ điện tử, mà phải được nhìn qua việc người có nguy cơ được chăm sóc tiếp nối và bệnh mạn tính được kiểm soát. Khám một lần có thể phát hiện vấn đề; chỉ theo dõi lâu dài mới giúp bảo vệ sức khỏe.
