Đổi điểm xuất phát: sức khỏe, không phải bệnh tật
Quản lý sức khỏe suốt đời là cách tổ chức chăm sóc liên tục, từ phòng bệnh và phát hiện sớm đến điều trị, theo dõi, thay vì chỉ tiếp xúc với hệ thống y tế khi đã mắc bệnh. Đó là định hướng trung tâm được Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh tại cuộc làm việc sáng 22/10 ở Trụ sở Trung ương Đảng, khi chủ trì sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW cùng Đảng ủy Chính phủ và một số bộ, ngành. Chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “chăm sóc và quản lý sức khỏe suốt đời” không phải đổi cách diễn đạt; đó là yêu cầu sắp xếp lại ưu tiên và trách nhiệm của cả hệ thống. Nếu chính sách y tế vẫn chủ yếu đo bằng số lượt khám hay năng lực điều trị, mục tiêu phòng bệnh sẽ dễ bị đẩy xuống hàng sau. Người dân cần được đặt ở trung tâm trước khi phát bệnh, chứ không chỉ được phục vụ sau khi tìm đến bệnh viện.
Đưa mục tiêu sức khỏe vào mọi kế hoạch
Muốn chăm sóc liên tục, ngành y tế không thể gánh trách nhiệm một mình. Các mục tiêu sức khỏe cần được đưa vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của từng ngành, địa phương; đồng thời phải xác định rõ trách nhiệm của từng cấp và người đứng đầu. Đây là bước chuyển từ lời kêu gọi phối hợp sang yêu cầu có chủ thể chịu trách nhiệm. Định hướng ấy có thể kiểm chứng bằng những việc gần với đời sống: từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân địa phương được yêu cầu bảo đảm tối thiểu 30% ngân sách y tế địa phương cho y tế dự phòng và y tế cơ sở; kế hoạch còn nêu việc đầu tư, nâng cấp 510 trạm y tế. Những con số này chỉ có ý nghĩa khi người dân thực sự tiếp cận được dịch vụ.
Sơ kết phải đo bằng thay đổi người dân nhìn thấy
Thông điệp đáng chú ý nhất trong sơ kết Nghị quyết 72 là lấy kết quả thực chất đối với người dân làm thước đo, thay vì dừng ở số văn bản đã ban hành hay cuộc họp đã tổ chức. Thước đo ấy cụ thể: phòng bệnh tốt hơn, phát hiện bệnh sớm hơn, tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn, chi phí hợp lý hơn; tuyến cơ sở mạnh hơn và dữ liệu được sử dụng hiệu quả hơn. Từ năm 2026, khám định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí hằng năm là một cam kết có thể theo dõi; sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID cho 100% người dân trước ngày 30/6/2027 là một mốc khác. Khi hoàn tất, người dân có thể dùng căn cước công dân thay sổ giấy và hạn chế phải làm lại những xét nghiệm không cần thiết. Chính sách chỉ tạo niềm tin nếu những thay đổi này hiện diện trong trải nghiệm thường ngày.
Từ chủ trương đến trách nhiệm và sản phẩm cụ thể
Định hướng mới đòi hỏi đổi cả cách tổ chức lẫn cách đánh giá: mỗi nhiệm vụ phải có cơ quan chịu trách nhiệm chính, tiến độ phải gắn với sản phẩm và kết quả đầu ra phải được lượng hóa. Lãnh đạo Trung ương lưu ý không để nhiệm vụ nhiều mà thiếu đầu mối, có tiến độ nhưng không rõ sản phẩm, hay chỉ sơ kết mà chưa đo được kết quả; việc theo dõi cần thường xuyên, không chờ đến cuối kỳ. Bối cảnh cuối năm 2026 càng khiến yêu cầu này cấp thiết: đây là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm, trong khi khối lượng nhiệm vụ lớn. Các việc tiếp theo đã được ấn định: trình trong tháng 11/2026 đề án tăng phụ cấp ưu đãi nghề lên 100% cho nhân viên y tế ở một số địa bàn, lĩnh vực; hoàn thành tích hợp sổ sức khỏe điện tử trước ngày 30/6/2027. Ngay sau hội nghị, các kết luận cũng phải được chuyển thành kế hoạch hành động cụ thể.
Nghị quyết 72 đặt ra một hướng đi đúng: thay vì chờ bệnh xuất hiện mới điều trị, hệ thống phải chủ động chăm sóc và quản lý sức khỏe trong suốt cuộc đời. Nhưng giá trị của chuyển đổi không nằm ở khẩu hiệu hay tiến độ trên giấy. Nó nằm ở việc người dân được phòng bệnh sớm hơn, dịch vụ đến gần hơn và chăm sóc trở nên liền mạch, dễ giám sát hơn. Vì vậy, đánh giá chính sách y tế phải bắt đầu từ trải nghiệm và kết quả của người dân, rồi mới tính đến số lượng nhiệm vụ đã hoàn thành. Đó là cách biến chủ trương thành thay đổi có thể nhìn thấy.
