Quy hoạch lớn chỉ có ý nghĩa khi gìn giữ được điều làm nên sức hút
Quy hoạch du lịch Lai Châu tại Cao nguyên Sìn Hồ và Ô Quy Hồ là khuôn khổ tổ chức không gian, sản phẩm và quản lý phát triển du lịch trên tổng diện tích hơn 33.700 ha, hướng tới khai thác tiềm năng địa phương mà vẫn bảo vệ cảnh quan và bản sắc. Chiều 6/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức hội nghị công bố hai quy hoạch chung; các quyết định phê duyệt được UBND tỉnh ban hành ngày 27/10/2026. Quy mô ấy mở ra cơ hội định hình hai điểm đến có bản sắc riêng, nhưng diện tích lớn tự nó không bảo đảm phát triển tốt. Giá trị của quy hoạch nằm ở khả năng đặt giới hạn cho xây dựng, kết nối đầu tư với bảo tồn, và khiến tăng trưởng du lịch đem lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng địa phương.
Lai Châu có cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, hệ sinh thái và bản sắc văn hóa các dân tộc làm nền tảng cho du lịch. Bởi vậy, mở rộng khai thác mà làm tổn hại cảnh quan hoặc thu hẹp không gian văn hóa sẽ làm suy yếu chính sức hút của điểm đến. Hai đồ án tạo cơ sở pháp lý để quản lý, kiểm soát không gian phát triển và thu hút đầu tư. Đây là bước cần thiết, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào cách thực hiện: công khai quy hoạch, giữ kỷ luật xây dựng và bảo đảm sản phẩm du lịch phù hợp với sức chịu tải của từng vùng.
Sìn Hồ: kết hợp nghỉ dưỡng cao nguyên với văn hóa và dược liệu
Cao nguyên Sìn Hồ rộng 24.907,88 ha, gồm toàn bộ xã Sìn Hồ và một phần các xã Hồng Thu, Tủa Sín Chải. Quy hoạch chia thành hai chặng, đến năm 2030 và năm 2050, với mục tiêu xây dựng khu du lịch quốc gia xanh, phát triển bền vững. Hướng đi này có sức thuyết phục khi gắn sinh thái và nghỉ dưỡng cao nguyên với văn hóa cộng đồng, du lịch mạo hiểm, chăm sóc sức khỏe cùng Sâm Lai Châu và dược liệu bản địa. Với du lịch Sìn Hồ, bản sắc và tài nguyên địa phương nên là phần cốt lõi của trải nghiệm, không phải yếu tố trang trí cho các dự án xây dựng.
Không gian được tổ chức theo mô hình một trung tâm, bốn phân vùng chức năng, nhiều điểm đến đặc trưng và hệ thống liên kết vùng. Bốn hướng gồm trung tâm động lực; văn hóa cộng đồng; sinh thái, khám phá, mạo hiểm và tâm linh; chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm dược liệu. Quy hoạch còn đặt mục tiêu duy trì, hoàn thiện đô thị Sìn Hồ đạt tiêu chí đô thị loại III. Dự báo đến năm 2030 khu vực đón khoảng 74.100 lượt khách; đến năm 2050, hơn một triệu lượt, với dân số khoảng 39.600 người. Những con số này cho thấy cơ hội, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu chuẩn bị hạ tầng và dịch vụ để tăng trưởng không gây sức ép quá mức lên đời sống địa phương.
Ô Quy Hồ cần biến lợi thế núi cao thành trải nghiệm có trách nhiệm
Khu du lịch quốc gia Ô Quy Hồ có quy mô 8.800 ha, gồm một phần xã Bình Lư rộng 8.275 ha và xã Tả Lèng rộng 525 ha. Khác với trọng tâm dược liệu và nghỉ dưỡng cao nguyên ở Sìn Hồ, Ô Quy Hồ được định hướng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng núi cao, khám phá thiên nhiên, thể thao mạo hiểm và du lịch cộng đồng. Định hướng này phù hợp với địa hình và cảnh quan, nhưng càng khai thác thiên nhiên thì yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học và gìn giữ văn hóa bản địa càng phải được đặt lên trước.
Du lịch Ô Quy Hồ được dự báo đón khoảng 844.000 lượt khách và có quy mô dân số khoảng 11.600 người vào năm 2030; đến năm 2050, lượng khách dự kiến đạt khoảng 2,98 triệu lượt, dân số khoảng 25.000 người. Tầm nhìn dài hạn có thể giúp địa phương tránh phát triển manh mún, nhưng chỉ khi quy hoạch được chuyển thành quy tắc cụ thể về sử dụng đất, xây dựng và bảo tồn. Với những điểm đến dựa nhiều vào cảnh quan, sức hút lâu dài không đến từ việc đón khách bằng mọi giá mà từ khả năng giữ được thiên nhiên khiến họ muốn quay lại.
Từ bản quy hoạch đến động lực du lịch thực chất
Hai quy hoạch xác định mốc triển khai đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050. Tỉnh kỳ vọng chúng mở cơ hội thu hút nhà đầu tư có năng lực, đưa Sìn Hồ và Ô Quy Hồ thành những điểm đến có thương hiệu, đồng thời đóng góp cho kinh tế – xã hội địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thiện các tiêu chí công nhận khu du lịch quốc gia trước năm 2045. Để đi từ kỳ vọng đến kết quả, lãnh đạo tỉnh yêu cầu hoàn thiện hồ sơ, công khai quy hoạch và xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể. Sở Xây dựng có trách nhiệm thẩm định hồ sơ cắm mốc, kiểm soát trật tự xây dựng và ngăn xây dựng tự phát; chính quyền các xã phải công khai quy hoạch, quản lý đất đai và bảo vệ cảnh quan.
Với người dân và doanh nghiệp, quy hoạch công khai, thực thi nhất quán có thể giúp giảm tình trạng xây dựng tùy tiện và làm rõ định hướng sử dụng đất. Nhưng tác động tích cực không tự đến từ việc công bố văn bản: nó cần sự phối hợp giữa quản lý nhà nước, đầu tư có trách nhiệm và tiếng nói của cộng đồng. Hai khu vực hơn 33.700 ha sẽ trở thành động lực du lịch bền vững nếu tăng trưởng đi cùng bảo tồn, sản phẩm dựa trên thế mạnh riêng và lợi ích được chia sẻ với cư dân. Đó mới là thước đo thuyết phục cho tầm nhìn đến năm 2050.
