Kỹ năng số phải đi cùng khả năng tự bảo vệ
Kỹ năng số cộng đồng là khả năng sử dụng thiết bị và dịch vụ trực tuyến để xử lý việc thiết yếu, đồng thời nhận biết, tránh và ứng phó với rủi ro trên mạng. Vì vậy, tuyên truyền hiệu quả không thể dừng ở cảnh báo chung: người học cần được hướng dẫn thao tác cụ thể và biết phải làm gì khi gặp yêu cầu đáng ngờ. Công an xã Lạc Đạo đưa cách tiếp cận ấy vào trường THPT Hùng Vương, nơi Hiệu trưởng Nguyễn Văn Uy cùng cán bộ, giáo viên và đại diện học sinh tham dự buổi tuyên truyền. Nội dung kết hợp chuyển đổi số với phòng chống lừa đảo mạng, giúp học sinh và giáo viên vừa tìm hiểu tiện ích số, vừa tập thói quen bảo vệ dữ liệu. Đây là hướng đi thiết thực cho an toàn mạng học đường: trang bị cách sử dụng công nghệ và cách dừng lại trước khi một cú nhấp chuột hay yêu cầu chuyển tiền gây rủi ro.
Ở trường học: học tiện ích, nhận diện bẫy trực tuyến
Tại THPT Hùng Vương, cán bộ Công an xã giới thiệu ứng dụng VNeID, hướng dẫn tích hợp tài khoản hưởng an sinh xã hội và xác thực, tích hợp sáu loại giấy tờ theo chức năng ứng dụng. Việc giải đáp thắc mắc và thực hành ngay giúp giáo viên, học sinh hiểu rõ hơn cách dùng tiện ích số trong thủ tục hành chính và giao dịch cần thiết. Buổi tuyên truyền cũng nêu các chiêu trò cụ thể: giả danh cơ quan chức năng hoặc nhân viên ngân hàng để lấy thông tin; mạo danh người quen vay tiền; gửi đường link, mã QR giả; dụ đầu tư, việc làm trực tuyến lợi nhuận cao hoặc lừa mua bán trên mạng xã hội. Cách xử lý được nhấn mạnh rất rõ: bình tĩnh xác minh qua kênh chính thức khi có yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin hay xác thực tài khoản; tuyệt đối không tiết lộ mật khẩu và mã OTP. Đây là những quy tắc có thể áp dụng ngay, không cần kiến thức kỹ thuật phức tạp.
- Không mở đường link không rõ nguồn gốc, không cài ứng dụng từ nguồn không chính thống.
- Dùng mật khẩu đủ mạnh, tránh dùng chung một mật khẩu cho nhiều tài khoản và cập nhật phần mềm thường xuyên.
- Thận trọng khi chia sẻ dữ liệu, hình ảnh cá nhân; không tự ý đăng hoặc phát tán thông tin của người khác.
Ở cộng đồng: cầm tay chỉ việc để người dân thực hành
Nếu hoạt động ở trường tập trung vào học sinh, giáo viên và các tình huống gắn với môi trường học đường, Công an xã Tân Thành đưa tập huấn đến người dân tại thôn. Trong hai ngày 3 và 4 tháng 11 năm 2026, lực lượng công an phối hợp với khu vực Viettel Hàm Thuận Nam, Tổ Công nghệ số cộng đồng cùng các cơ quan, đoàn thể tổ chức hai hội nghị tại thôn Thanh Phong và Thuận Quý, thu hút khoảng 250 lượt người tham gia. Phương châm “cầm tay chỉ việc” biến lớp học thành nơi luyện thao tác: sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt và khai thác tiện ích công nghệ phục vụ đời sống, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Cách làm này đáng chú ý vì kỹ năng số cộng đồng chỉ hữu ích khi người dân tự thực hiện được việc cần thiết, thay vì chỉ nghe giới thiệu. Các buổi tập huấn cũng lồng ghép hướng dẫn nhận biết giả danh cơ quan nhà nước, tuyển cộng tác viên trực tuyến và cho vay qua ứng dụng không hợp pháp.
Hai cách làm, một mục tiêu: dùng số an toàn và tự tin
Tuyên truyền tại trường và tập huấn ở thôn không phải hai hoạt động thay thế nhau. Ở trường THPT Hùng Vương, trọng tâm là VNeID, bảo vệ dữ liệu cá nhân và những thủ đoạn có thể nhắm đến người dùng trẻ. Tại Tân Thành, hướng dẫn rộng hơn về thao tác điện thoại, tiện ích thiết yếu và dịch vụ công, phù hợp với người dân cần thực hành trực tiếp. Cả hai đều gắn kỹ năng sử dụng công nghệ với phòng ngừa rủi ro thay vì tách an toàn mạng thành một lời nhắc riêng. Phong trào bình dân học vụ số sẽ có ý nghĩa khi người tham gia mang những thao tác và nguyên tắc ấy về áp dụng trong gia đình, lớp học, thôn xóm: xác minh trước khi tin, không chia sẻ mã xác thực, bảo vệ dữ liệu và tìm kênh chính thức khi cần hỗ trợ. Kết luận đáng rút ra là chuyển đổi số ở cơ sở phải giúp người dân vừa làm được việc trên mạng, vừa biết dừng đúng lúc để tự bảo vệ.
