Mục tiêu tăng trưởng đặt ra yêu cầu thực thi
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 là khuôn khổ mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ mà Quốc hội thông qua để định hướng điều hành, phân bổ nguồn lực và cải thiện đời sống người dân trong năm tới. Sáng 7/11, Quốc hội thông qua nghị quyết với 467/469 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, đạt 99,57%. Đây không chỉ là một đích tăng trưởng trên giấy: kế hoạch xác định năm 2027 là năm tăng tốc, bứt phá, hướng tới thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trọng tâm là tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và nâng năng suất. Với 45 chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, thách thức nằm ở biến mục tiêu lớn thành kết quả cụ thể tại từng ngành, địa phương.
Quốc hội yêu cầu cụ thể hóa mục tiêu thành kịch bản, chỉ tiêu, nhiệm vụ và sản phẩm theo từng lĩnh vực, đồng thời cập nhật tình hình để điều chỉnh kịp thời. Đó là điều kiện cần: tăng trưởng hai con số không thể dựa vào khẩu hiệu, mà đòi hỏi phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và đầu tư hiệu quả. Kế hoạch cũng nhấn mạnh giáo dục, nhân lực chất lượng cao, y tế, an sinh và chất lượng sống. Những ưu tiên này giúp phép đo thành công không chỉ nằm ở GDP, mà còn ở việc người dân có tiếp cận tốt hơn với dịch vụ và cơ hội việc làm.
Quy mô thu chi và phần ngân sách còn thiếu
Bức tranh ngân sách nhà nước 2027 cho thấy quy mô chi lớn hơn nguồn thu dự kiến, với khoảng chênh được xác định rõ trong nghị quyết. Sáng 9/11, Quốc hội thông qua dự toán ngân sách với 471/471 đại biểu tán thành. Dự toán thu ngân sách là 3.334.338 tỷ đồng, gồm 1.775.593 tỷ đồng thu ngân sách trung ương và 1.558.745 tỷ đồng thu ngân sách địa phương. Tổng chi ngân sách 2027 là 4.073.935 tỷ đồng: chi trung ương 2.364.411 tỷ đồng, trong đó có các khoản bổ sung cho địa phương; chi địa phương là 1.709.524 tỷ đồng, không bao gồm phần bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu. Thu ngân sách được đặt mục tiêu tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026.
Bội chi ngân sách là 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP; trong đó trung ương chiếm 588.818 tỷ đồng, tương đương 3,6% GDP, còn địa phương là 150.779 tỷ đồng, tương đương 0,9% GDP. Con số này cần được nhìn cùng mục tiêu tăng trưởng, chứ không tách rời như một khoản chi vượt thu tự thân. Vay và chi chỉ có ý nghĩa nếu chuyển thành hạ tầng, năng lực sản xuất và dịch vụ công có ích. Vì vậy, chất lượng lựa chọn dự án và kỷ luật giải ngân sẽ quyết định liệu quy mô ngân sách lớn có tạo thêm động lực hay chỉ làm tăng áp lực cân đối.
Kỷ luật chi phải đi cùng lợi ích người dân
Điểm đáng chú ý trong chi ngân sách 2027 không chỉ là tổng số, mà còn là yêu cầu dành nguồn lực cho đầu tư cấp thiết và an sinh. Dự toán quy định tiết kiệm ngay khi phân bổ 5% chi đầu tư công để bổ sung cho dự án trọng điểm, cấp thiết; đồng thời tiết kiệm 10% chi thường xuyên, ngoài các khoản được loại trừ, để bổ sung nguồn an sinh xã hội. Nghị quyết cũng mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương trung ương cho điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng và trợ cấp người có công. Đây là hướng phân bổ đáng ủng hộ, bởi ngân sách chỉ thuyết phục khi kỷ luật tài khóa gắn với những cải thiện thiết thực trong đời sống.
Thử thách tiếp theo là biến nghị quyết thành tiến độ và kết quả đo được. Quốc hội yêu cầu bố trí vốn đầu tư công tập trung, ưu tiên dự án đang triển khai để sớm hoàn thành và đưa vào sử dụng. Với năm 2026, Chính phủ được giao điều hành chặt chẽ, chủ động, linh hoạt; phấn đấu hoàn thành cao nhất nhiệm vụ thu, quản lý chi tiết kiệm và giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công. Còn với kế hoạch phát triển 2027, cơ quan điều hành cần thường xuyên cập nhật kịch bản để vừa theo đuổi tăng trưởng, vừa giữ ổn định vĩ mô. Kết luận, các con số thu, chi và bội chi đã tạo khung nguồn lực; hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng ưu tiên, giải ngân đúng tiến độ và bảo đảm người dân nhận được lợi ích.
