Đánh giá học sinh bằng AI là gì và vì sao đang thành xu hướng?
Đánh giá học sinh bằng AI là việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ giáo viên thiết kế bài kiểm tra, thu thập dữ liệu học tập và phân tích quá trình thực hiện nhiệm vụ của học sinh, từ đó đưa ra nhận định toàn diện hơn về năng lực, thay vì chỉ dựa vào điểm số của vài bài thi truyền thống. Tại nhiều trường ở TPHCM, AI không còn là khẩu hiệu công nghệ giáo dục mà đã trở thành công cụ làm việc hằng ngày của giáo viên trong kiểm tra và đánh giá. Điều đáng nói là làn sóng này không xuất phát từ sự “chạy theo mốt”, mà từ sức ép đổi mới giáo dục và sự thay đổi của chính người học: học sinh ngày càng thành thạo công nghệ, buộc nhà trường phải thiết kế lại cách dạy, cách kiểm tra nếu không muốn tụt hậu.
Từ bài giảng số đến kiểm tra thông minh tại Trường THPT Võ Văn Kiệt
Ở Trường THPT Võ Văn Kiệt, phường Phú Định, TPHCM, ứng dụng AI vào kiểm tra, đánh giá đã được triển khai từ năm học trước, song song với chuyển đổi số trong dạy học và quản lý nhà trường. Giáo viên không chỉ dùng công cụ số để soạn bài, giao nhiệm vụ, tổ chức dạy học trực tuyến, mà còn đưa AI vào các hình thức đánh giá qua dự án, sản phẩm học tập và thuyết trình của học sinh. Cách làm này biến kiểm tra thông minh thành một phần của quá trình học, tạo thêm cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức, rèn kỹ năng trình bày, hợp tác và giải quyết vấn đề. Theo ghi nhận của nhà trường, khi công nghệ được dùng hiệu quả, bài giảng cô đọng hơn, đi thẳng vào trọng tâm, giáo viên có thời gian đầu tư cho hoạt động học tập, giúp học sinh tiếp cận kiến thức thuận lợi hơn.
Trần Văn Ơn: AI là công cụ, không phải chiếc nạng thay thế tư duy
Nếu Võ Văn Kiệt nhấn mạnh chuyển đổi số toàn diện, Trường THCS Trần Văn Ơn ở phường Tân Định lại chọn cách tiếp cận rất tỉnh táo: AI được đưa vào dạy học với trọng tâm là phát triển năng lực học sinh, trong đó có đổi mới xây dựng câu hỏi và tổ chức kiểm tra, đánh giá. Giáo viên thiết kế hệ thống câu hỏi đa dạng, gắn chặt với mục tiêu bài học và năng lực cần hình thành, thay vì chỉ kiểm tra mức độ ghi nhớ kiến thức. Quan điểm của trường khá rõ ràng: AI là công cụ hỗ trợ, không phải phương tiện thay thế tư duy. Học sinh phải biết kiểm tra thông tin, nhận diện nội dung chưa chính xác và điều chỉnh sản phẩm của mình, thay vì phụ thuộc vào câu trả lời do AI tạo ra. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho giáo viên: không chỉ biết dùng phần mềm, mà còn phải chọn công cụ phù hợp, thiết kế nhiệm vụ rõ mục tiêu và hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ có trách nhiệm.
Vườn trường và lớp học thông minh: AI bước ra khỏi màn hình
Một trong những minh chứng thú vị cho lớp học thông minh là tiết công nghệ của lớp 4/1 Trường Tiểu học Đông Đa, phường Tân Hòa, TPHCM, diễn ra ngay tại vườn trường vào ngày 12-10. Trong không gian rộng với hơn 100 loại cây cảnh, hoa, rau lá và cây ăn trái, học sinh mang theo phiếu học tập hoặc máy tính bảng, vừa quan sát vừa ghi chép và chụp hình các loại cây bằng thiết bị do trường cấp. Trước đó, các em được “khởi động” ở khu nhà đa năng với bảng trắng, bàn ghế nhóm và màn hình đa chạm – một mô hình lớp học thông minh đúng nghĩa. Sau khi trở lại lớp, học sinh thảo luận nhóm, điền biểu mẫu chung, tải ảnh lên liên kết Padlet và trình bày kết quả trên bảng. Đặc biệt, các em còn dùng AI để tạo truyện tranh ngắn giới thiệu đặc điểm loại cây cảnh yêu thích, biến dữ liệu thu thập ngoài vườn thành sản phẩm sáng tạo số.
AI trong đánh giá: cơ hội lớn nhưng cần ranh giới rõ ràng
Nhìn từ ba ngôi trường ở TPHCM, có thể thấy đánh giá học sinh bằng AI chỉ có ý nghĩa khi gắn với mục tiêu giáo dục và năng lực số của cả giáo viên lẫn học sinh. Tại Võ Văn Kiệt, giáo viên được tập huấn về AI trong năm học 2025-2026, tích cực tham gia bồi dưỡng, tự học và tìm hiểu công cụ phù hợp chuyên môn. Nhà trường đang xây dựng các ứng dụng AI phục vụ công việc, kết hợp nền tảng K12 Online để giao bài giảng, tương tác với học sinh và theo dõi tiến độ nhiệm vụ của giáo viên. Ở Trần Văn Ơn, kết quả đánh giá được yêu cầu phải dựa trên mục tiêu học tập, quá trình thực hiện nhiệm vụ và sản phẩm thực tế của học sinh, không dựa vào những gì công cụ AI tạo ra. Còn tại Đông Đa, học sinh chia sẻ rằng việc học ở vườn trường với AI khiến các em yêu thiên nhiên hơn và thêm hứng thú với công nghệ vì biết kỹ năng này sẽ hữu ích trong tương lai. Nếu nhà trường giữ được ranh giới: AI hỗ trợ, con người quyết định, thì kiểm tra thông minh sẽ là bước tiến chứ không phải rủi ro.
