Thông tư 93 nhắm vào bất cập bổ nhiệm và xếp lương
Thông tư 93/2026/TT-BGDĐT là quy định sửa đổi chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương nhà giáo, nhằm tháo gỡ những vướng mắc tích tụ trong quá trình chuyển đổi quy định về hạng giáo viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thông tư ngày 30/10/2026, bổ sung hướng dẫn về trường hợp phải bổ nhiệm lại, xếp lại lương và yêu cầu trình độ đào tạo của giáo viên mầm non hạng II. Điểm đáng chú ý không nằm ở một đợt nâng hạng đại trà, mà ở việc xử lý những trường hợp bị ảnh hưởng bởi cách áp dụng cơ cấu hạng trong giai đoạn trước. Đây là điều chỉnh cần thiết: quyền lợi không nên phụ thuộc vào thời điểm tuyển dụng hay cách một đơn vị từng diễn giải quy định. Tuy nhiên, giáo viên cần hiểu rõ diện áp dụng để không nhầm việc được rà soát với đương nhiên được nâng hạng.
Thông tư hướng tới sự thống nhất pháp luật và khắc phục bất cập lịch sử trong bổ nhiệm, xếp lương, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà giáo. Vì vậy, ý nghĩa của Thông tư 93 giáo viên là tạo cơ chế rà soát có điều kiện, thay vì hứa hẹn tự động thay đổi chức danh hay mức hưởng cho tất cả.
Ai thuộc diện được xem xét bổ nhiệm lại?
Nhóm cốt lõi gồm giáo viên được bổ nhiệm ngay vào chức danh hạng cao trong khoảng từ ngày 03/11/2015 đến ngày 20/03/2021 sau khi tuyển dụng, hết tập sự hoặc đạt trình độ đào tạo cao hơn yêu cầu, nhưng chưa trúng kỳ thi hoặc xét thăng hạng do cấp có thẩm quyền tổ chức. Quy định cũng tính đến người được tuyển dụng trước ngày 03/11/2015 nhưng hoàn thành tập sự sau mốc này. Một hướng dẫn chi tiết nêu sáu nhóm thuộc diện xem xét, bao gồm giáo viên mầm non, tiểu học và trung học cơ sở được bổ nhiệm hạng II trong các tình huống tuyển dụng hoặc sau khi hoàn thành chương trình đào tạo; đồng thời có nhóm giáo viên trung học phổ thông hạng II. Danh sách này giúp khoanh vùng đối tượng, nhưng không đồng nghĩa mọi người trong sáu nhóm đều từng bị chuyển xuống hạng thấp.
Không thuộc diện bổ nhiệm lại là người được bổ nhiệm hạng cao khi tuyển dụng, tiếp nhận theo chính sách thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ, chính sách trọng dụng nhân tài hoặc chính sách đặc thù của địa phương. Trường hợp được bổ nhiệm hạng sau khi đạt chuẩn trình độ đào tạo cũng bị loại trừ. Bởi vậy, điều kiện về thời điểm, hoàn cảnh bổ nhiệm và quá trình thăng hạng quan trọng hơn việc chỉ nhìn vào chức danh hiện tại.
Bổ nhiệm lại có thể kéo theo truy lĩnh lương
Với giáo viên trước ngày thông tư có hiệu lực bị bổ nhiệm vào hạng thấp hơn do áp dụng cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp, quy định cho phép xem xét bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ; trường hợp đủ điều kiện còn được truy lĩnh phần lương và phụ cấp chênh lệch so với mức đã chi trả. Đây là điểm có tác động trực tiếp nhất đến người lao động: sửa chức danh mà không điều chỉnh khoản chênh lệch sẽ chưa khắc phục đầy đủ thiệt hại phát sinh từ việc xếp hạng trước đây. Tuy nhiên, truy lĩnh không phải quyền lợi tự động cho mọi giáo viên thuộc nhóm được rà soát. Việc bổ nhiệm lại và xếp lương phải dựa trên phương án, điều kiện và nguyên tắc cụ thể; cơ quan có thẩm quyền cần xác định hồ sơ, thời gian và mức hưởng theo quy định, thay vì suy diễn một khoản tiền chung.
Việc xem xét dựa trên trình độ đào tạo, thời gian giảng dạy, kết quả thực hiện nhiệm vụ và năng lực chuyên môn theo từng cấp học. Giáo viên nên chuẩn bị hồ sơ thể hiện quá trình tuyển dụng, tập sự, văn bằng, quyết định bổ nhiệm và diễn biến xếp lương để cơ sở giáo dục có căn cứ đối chiếu. Nói cách khác, Thông tư 93 mở lối khắc phục cho giáo viên tụt hạng do cơ cấu, nhưng kết quả vẫn phụ thuộc vào việc đáp ứng điều kiện và xác minh hồ sơ.
Thời hạn rà soát là phép thử trong thực thi
Việc bổ nhiệm và xếp lương theo quy định sửa đổi phải hoàn thành trước ngày 31/12/2026; cơ quan có thẩm quyền tại địa phương và các cơ sở giáo dục cần sớm lập kế hoạch rà soát, xác định phương án áp dụng. Mốc thời gian ngắn khiến khâu triển khai quan trọng không kém nội dung văn bản. Nếu hướng dẫn hồ sơ và tiêu chí không rõ, giáo viên có thể tiếp tục chờ đợi dù đã được xác định là nhóm cần xem xét. Vì thế, nhà trường nên chủ động thông báo tiêu chí, tiếp nhận giấy tờ và giải thích kết quả, còn giáo viên cần yêu cầu đối chiếu cụ thể trường hợp của mình.
Kết luận, Thông tư 93 không phải cơ chế nâng hạng đồng loạt mà là công cụ sửa những trường hợp bổ nhiệm, xếp lương chưa phù hợp do cơ cấu và lịch sử thực hiện. Giá trị của quy định sẽ được đo bằng việc người đủ điều kiện được bổ nhiệm lại đúng hạng, xếp lương chính xác và nhận phần chênh lệch được truy lĩnh. Giáo viên nên kiểm tra kỹ mốc thời gian, căn cứ bổ nhiệm và hồ sơ chuyên môn, đồng thời theo dõi kế hoạch rà soát của đơn vị trước hạn cuối.
