Chi trả lớn là bước mở đầu, không phải đích đến
Bồi thường giải phóng mặt bằng là quá trình xác định và chi trả quyền lợi cho người có đất bị thu hồi, đồng thời tổ chức hỗ trợ di dời để bàn giao đất phục vụ công trình công cộng. Ngày 20/10, UBND phường Định Công chi trả hơn 217,36 tỷ đồng cho 19 hộ gia đình, cá nhân theo các phương án đã được phê duyệt. Quy mô khoản tiền cho thấy thu hồi đất đô thị tác động trực tiếp và sâu sắc đến tài sản, nơi ở của từng gia đình; vì thế, tốc độ không thể là thước đo duy nhất của thành công. Người dân phải hoàn thiện thủ tục và bàn giao mặt bằng theo cam kết, chậm nhất 10 ngày sau khi nhận tiền. Các trường hợp đủ điều kiện có thể được xét thưởng tiến độ và hỗ trợ tạm cư. Định Công đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 10/2026, nhưng tiến độ chỉ bền vững nếu đi cùng giải đáp kịp thời về tái định cư, việc làm và an sinh.
Con số bồi thường cần được đọc đúng bối cảnh
Mức 34 tỷ đồng tại phường Bạch Mai là khoản cao nhất trong đợt chi trả thứ năm, không nên hiểu là mức cao nhất của toàn dự án. Ngày 26/10, phường chi 117 tỷ đồng cho 12 hộ; trước đó, bốn đợt đã chi hơn 650 tỷ đồng cho 59 hộ. Trong khi đó, thông tin về đợt ở Định Công ghi nhận một hộ nhận hơn 40 tỷ đồng. Sự khác nhau này nhấn mạnh rằng tiền bồi thường phụ thuộc vào từng phương án, diện tích và trường hợp cụ thể, chứ không thể so sánh bằng một con số đứng riêng lẻ. Chính quyền Bạch Mai dự kiến hoàn thành phê duyệt phương án cho các hộ còn lại trong tháng 10, đồng thời xử lý vướng mắc và khiếu nại theo quy định. Công khai cách tính, giải thích rõ quyền lợi và duy trì đối thoại quan trọng không kém việc tổ chức chi trả nhanh.
Phá dỡ chỉ nên bắt đầu khi bàn giao đã sẵn sàng
Ở phường Kim Liên, đợt 1 dự kiến phá dỡ 73 công trình của các hộ có đất ở riêng lẻ cùng 7 tổ chức, với mục tiêu hoàn thành trong tháng 10/2026. Trước đó, phường đã chi trả bồi thường, hỗ trợ tái định cư hơn 182 tỷ đồng cho 38 hộ. Trình tự này hợp lý: chi trả, vận động bàn giao rồi mới phá dỡ, thay vì biến tiến độ thi công thành áp lực buộc người dân rời đi khi quyền lợi chưa rõ. Việc phá dỡ các công trình phía ngoài còn liên quan hành lang an toàn đường sắt, nên địa phương phải xin ý kiến cấp phép để tránh ảnh hưởng an toàn. Kim Liên có khoảng 150 hộ tại ba khu tập thể cũ và khoảng 60 hộ có nhà riêng thuộc phạm vi liên quan. Ba nhà tập thể H1, H2, H3 sẽ chờ chỉ đạo của thành phố; điều đó cho thấy mỗi nhóm cư dân cần lộ trình riêng, không thể áp dụng một khuôn chung.
Hạ tầng mới phải đi cùng nơi ở ổn định
Trục không gian Quốc lộ 1A là dự án hạ tầng giao thông gắn với chỉnh trang đô thị, triển khai theo hình thức PPP, hợp đồng xây dựng – chuyển giao và khởi công tháng 5/2026. Dự án dài khoảng 36,3 km, đi qua 18 xã, phường; quy mô thu hồi đất khiến công tác di dời trở thành một phần cốt lõi, chứ không phải thủ tục bên lề. Nhiều người ở Định Công đã gắn bó với nơi cũ hàng chục năm, nên nhận tiền không tự động xóa đi nỗi lo về chỗ ở mới. Chính quyền cho biết sẽ tiếp tục xử lý các vấn đề tái định cư, an sinh, chuyển đổi nghề, việc làm và việc học của con em các gia đình bị ảnh hưởng. Đây mới là thước đo thực chất của hỗ trợ tái định cư: người dân có thể ổn định sinh hoạt sau khi bàn giao đất hay không. Hà Nội cần giữ minh bạch, đối thoại và hỗ trợ hậu di dời song hành với phá dỡ; nếu không, tiến độ nhanh sẽ phải trả giá bằng những xáo trộn kéo dài.
