Quy hoạch đã qua bước thẩm định quan trọng
Sân bay Thổ Chu là cảng hàng không nội địa được đề xuất sử dụng chung cho dân dụng và quốc phòng, nhằm bổ sung kết nối hàng không cho đảo Thổ Chu ở vùng biển Tây Nam. Bộ Xây dựng vừa thông báo kết luận của Hội đồng thẩm định về quy hoạch chi tiết cảng hàng không này cho giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; hội đồng cơ bản thống nhất với phương án và đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng chưa đồng nghĩa sân bay đã được phê duyệt hay sắp khai thác. Hồ sơ còn phải được rà soát, hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền. Việc quy hoạch sân bay gắn đồng thời với quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội cho thấy đây không chỉ là một dự án giao thông: tầm quan trọng của Thổ Chu đòi hỏi kết nối phải được tính cùng năng lực bảo vệ và phục vụ địa bàn.
Đường băng 2.400 m định hình quy mô khai thác
Theo phương án đề xuất, sân bay đạt cấp 4C trong thời kỳ 2021–2030, với đường cất hạ cánh ký hiệu 05/23 dài 2.400 m, rộng 45 m. Đường băng Thổ Chu được tính toán để khai thác Airbus A320, A321 và các máy bay tương đương; quy hoạch cũng dự kiến khoảng hai vị trí đỗ, công suất khoảng 20.000 hành khách mỗi năm. Những thông số này đáng chú ý vì đặt ra một năng lực hàng không cụ thể, thay vì dừng ở ý tưởng kết nối chung chung. Tổng nhu cầu đất theo quy hoạch chi tiết vào khoảng 271,4 ha, gồm phần đất quân sự, dân dụng và sử dụng chung do quân sự quản lý. Quy mô ấy phản ánh tính lưỡng dụng của dự án, đồng thời cho thấy bài toán quy hoạch phải phối hợp chặt chẽ giữa hạ tầng bay và yêu cầu quốc phòng.
Kết nối bằng đường hàng không có ý nghĩa thiết thực
Hiện nay, việc đi lại đến Thổ Chu chủ yếu dựa vào các tuyến đường biển từ Phú Quốc hoặc Rạch Giá; hành trình kéo dài và có thể bị thời tiết, gió mùa làm gián đoạn. Với người dân, lực lượng làm nhiệm vụ và các hoạt động tiếp tế, hạn chế này không chỉ là bất tiện: nó ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ, vận chuyển nhân lực và ứng phó khi có tình huống khẩn cấp. Nếu được đầu tư và đưa vào khai thác, sân bay sẽ bổ sung đường tiếp cận trực tiếp bằng đường hàng không, hỗ trợ cơ động lực lượng, cứu hộ cứu nạn và cải thiện kết nối đảo Thổ Chu. Vì vậy, giá trị của dự án nên được đánh giá không chỉ bằng lượng khách dự kiến. Một phương thức đi lại thay thế có thể tạo khác biệt lớn cho một cộng đồng trên đảo xa, nơi sự phụ thuộc vào biển khiến kết nối dễ bị gián đoạn.
Tầm nhìn dài hạn cần đi cùng bước phê duyệt
Định hướng cấp 4C đặt mục tiêu công suất khoảng 20.000 hành khách mỗi năm trong giai đoạn 2021–2030 và khoảng một triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050. Trước đó, quyết định điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc đã bổ sung Cảng hàng không Thổ Chu; diện tích ở bước quy hoạch hệ thống được nêu khoảng 234,06 ha, khác với con số 271,4 ha trong hồ sơ quy hoạch chi tiết. Hai mức diện tích thuộc các bước quy hoạch khác nhau, nên cần được nhìn nhận theo đúng phạm vi thay vì xem là một thông số đã thống nhất. Trước mắt, hội đồng yêu cầu rà soát căn cứ pháp lý, nhu cầu vận tải, phương án khu bay, phân kỳ đầu tư và hạ tầng kỹ thuật, rồi hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Đây là điều kiện cần để tham vọng kết nối chuyển thành dự án khả thi.
