Truyền tải điện là mắt xích quyết định
Công trình truyền tải điện là hạ tầng đưa điện từ nơi phát đến các trung tâm phụ tải, qua đường dây và trạm biến áp, để hệ thống cung cấp điện an toàn, ổn định khi nhu cầu tăng cao. Trước mùa hè 2027, tiến độ hạ tầng này đang trở thành phép thử thực tế đối với khả năng đáp ứng điện ở miền Bắc.
Tại cuộc họp do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì về vận hành hệ thống và giải pháp bảo đảm điện năm 2027, EVNNPT báo cáo tình hình vận hành lưới cùng tiến độ các dự án trọng điểm. Dù hệ thống truyền tải năm 2026 nhìn chung vận hành ổn định, miền Bắc vẫn chịu sức ép vào những thời điểm phụ tải cao. Nhu cầu bảo đảm nguồn điện cho mùa hè tới vì thế không thể chỉ trông vào việc huy động thêm nhà máy: điện phải được đưa đến đúng nơi, đúng lúc.
Đây là điểm dễ bị xem nhẹ trong tranh luận về nguồn điện. Một nhà máy có thể sẵn sàng phát, nhưng nếu lưới điện truyền tải thiếu dư địa thì khả năng cấp điện cho hộ gia đình, cơ sở sản xuất và các đô thị vẫn bị giới hạn. Áp lực cung ứng điện vì vậy không chỉ là bài toán về tổng công suất, mà còn là bài toán về hành lang và năng lực truyền tải.

Dư địa lưới điện đang bị thử thách
Các dấu hiệu quá tải cho thấy vì sao việc đẩy nhanh dự án không thể chờ đến sát mùa nóng. Trên lưới 500 kV liên miền, truyền tải qua các giao diện Trung – Bắc và Trung – Trung, với bốn mạch đường dây 500 kV, có thời điểm gần chạm giới hạn theo tính toán của NSMO, nhất là trong tháng 5 và tháng 6/2026. Một số máy biến áp 500 kV cấp điện cho Hà Nội và vùng phụ cận cũng như tại Di Linh, Vĩnh Tân từng mang tải trên 90% định mức; tình trạng đầy tải, quá tải trên lưới 220 kV vẫn còn đáng kể.
EVNNPT đã lắp 15 giàn tụ bù ngang 110 kV – 50 MVAr để cải thiện điện áp miền Bắc và tăng khả năng truyền tải từ miền Trung; đồng thời lắp đặt, điều chuyển bảy bộ kháng 500 kV để kiểm soát điện áp khi phụ tải thấp. Đây là các giải pháp cần thiết, nhưng không thay thế được các công trình mới. Với người dùng điện, khác biệt nằm ở khả năng hệ thống duy trì cấp điện ổn định vào giờ cao điểm, thay vì chỉ có đủ nguồn trên giấy.

Ba trạm 500 kV là mốc tiến độ then chốt
Trong danh mục phục vụ miền Bắc, ba trạm biến áp 500 kV Bắc Ninh, Thái Bình và Hải Phòng cần được theo dõi sát. EVNNPT đặt mục tiêu đưa hai trạm Thái Bình và Hải Phòng vào vận hành trong tháng 4/2027, trước cao điểm mùa hè. Trạm Bắc Ninh đối mặt nguy cơ lùi sang quý III/2027 do vướng lựa chọn nhà thầu cung cấp thiết bị nhất thứ. Nếu mốc này bị trễ, khoảng trống năng lực vào giai đoạn phụ tải tăng cao sẽ khó được bù đắp bằng quyết tâm điều độ đơn thuần.
Các hạng mục liên quan cũng có vai trò hỗ trợ: EVNNPT đặt mục tiêu lắp máy biến áp thứ ba tại các trạm 220 kV Vũng Áng và Khu kinh tế Nghi Sơn trước ngày 30/4/2027; các dự án tăng khả năng truyền tải qua hướng Hà Giang hướng tới mua điện 470 MW, dự kiến hoàn thành trong quý I/2027. Đây là những mắt xích bổ sung để tăng đường đưa điện về miền Bắc, song giá trị chỉ được phát huy khi tiến độ các phần việc đồng bộ.

Mặt bằng và năng lực thi công là phép thử
Tiến độ không chỉ phụ thuộc vào nhà thầu. EVNNPT đang đồng thời xử lý vướng mắc về thỏa thuận hướng tuyến, vị trí trạm, chồng lấn quy hoạch, bồi thường giải phóng mặt bằng, giao và thuê đất, cũng như chuyển mục đích sử dụng rừng. Những khâu này đòi hỏi phối hợp với địa phương theo từng vị trí móng cột và hành lang tuyến; chậm một điểm có thể ảnh hưởng cả chuỗi thi công.
Lũy kế đến hết tháng 10/2026, EVNNPT khởi công 23 dự án và đóng điện 23 công trình, trong khi mục tiêu cả năm lần lượt là 38 và 43. Khoảng cách ấy khiến hai tháng cuối năm trở thành giai đoạn tăng tốc, đồng thời phơi bày áp lực về vốn và năng lực triển khai. EVNNPT miền Bắc cần biến kế hoạch thành các mốc hoàn thành có thể kiểm tra, thay vì coi tiến độ là một chỉ tiêu tổng hợp.
Kết luận rất rõ: đưa công trình truyền tải điện vào vận hành đúng hạn là một phần trực tiếp của bảo đảm điện, không phải việc hậu cần đứng sau nguồn phát. Nếu trạm, đường dây và phần đấu nối không hoàn thành đồng bộ với nguồn điện và nhu cầu phụ tải, năng lực cung ứng vẫn có thể bị nghẽn ngay khi mùa hè đến. Người dân và doanh nghiệp cần một lưới điện đủ sức chuyển điện đến nơi cần; vì vậy, tháo gỡ mặt bằng và giữ tiến độ thi công phải được xem là ưu tiên cấp bách.







