Một thỏa thuận mới để chuyển nền tảng tin cậy thành hành động
Hợp tác nghị viện Việt Nam – Lào là cơ chế để hai Quốc hội phối hợp xây dựng pháp luật, giám sát các cam kết cấp cao và chuyển định hướng song phương thành chương trình cụ thể. Vì vậy, việc hướng tới cập nhật thỏa thuận hợp tác không chỉ là một mốc ngoại giao, mà còn là phép thử về khả năng đưa quan hệ lâu năm đáp ứng những yêu cầu mới. Ngày 3/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì lễ đón Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone tại Nhà Quốc hội; sau lễ đón, hai bên hội đàm. Hai Chủ tịch nhất trí rà soát thỏa thuận ký tháng 5/2022, cập nhật nội dung phù hợp với giai đoạn mới để xem xét ký trong năm 2027. Đó là hướng đi hợp lý: quan hệ Việt Lào có nền tảng chính trị vững, nhưng sự bền chặt chỉ được duy trì khi hợp tác được điều chỉnh và thực hiện hiệu quả.
Năm 2027 đặt thỏa thuận vào một dấu mốc lịch sử
Thời điểm dự kiến không phải lựa chọn ngẫu nhiên. Năm 2027 đánh dấu 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, tính từ ngày 5/9/1962, và 50 năm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam – Lào, vào ngày 18/7/1977. Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone nhấn mạnh ý nghĩa của năm kỷ niệm và đề nghị Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào cùng Hội Hữu nghị Lào – Việt Nam phối hợp tuyên truyền về tình hữu nghị, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện. Các dịp kỷ niệm có sức nặng nhất khi gắn với kết quả cụ thể, thay vì chỉ dừng ở nghi lễ. Bởi vậy, thỏa thuận nghị viện mới nên được nhìn như cơ hội để củng cố cơ chế thực thi: tăng trao đổi kinh nghiệm lập pháp, phối hợp giám sát và theo sát các cam kết đã ký.
Hai Quốc hội cũng nhất trí tiếp tục triển khai các thỏa thuận cấp cao, văn kiện song phương và Chiến lược hợp tác Việt Nam – Lào giai đoạn 2021–2030; đồng thời tăng trao đổi về xây dựng, hoàn thiện pháp luật, chuyển đổi số và Quốc hội điện tử. Đây là những nội dung có ý nghĩa thực tế hơn một tuyên bố chung: chúng có thể giúp cơ quan lập pháp chia sẻ cách làm và hỗ trợ giám sát chính sách. Dù vậy, việc cập nhật văn bản mới chỉ là bước đầu; giá trị của nó sẽ phụ thuộc vào việc hai bên chuyển nội dung thành kế hoạch phối hợp rõ ràng.
Hữu nghị cần được nuôi dưỡng qua những kênh gần dân
Nền tảng của hợp tác Việt Lào không chỉ nằm trong các cuộc hội đàm cấp cao. Chiều tối 2/11 tại Hà Nội, ông Sonexay Siphandone tiếp đoàn Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào do ông Nguyễn Đắc Vinh dẫn đầu trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức. Hai Hội dự kiến phối hợp với các cơ quan, tổ chức tổ chức hoạt động kỷ niệm năm 2027; phía Lào cũng bày tỏ mong muốn đón đoàn Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào sang thăm trong năm đó. Các chương trình giao lưu thanh niên, học sinh, sinh viên, hỗ trợ lưu học sinh Lào và hoạt động an sinh xã hội khiến tình hữu nghị hiện diện trong đời sống, chứ không chỉ trong văn kiện. Đây là phần việc thiết yếu: sự ủng hộ của người dân tạo sức bền cho quan hệ song phương qua nhiều thế hệ.
Một kênh khác được thể hiện qua cuộc trao đổi ngày 29/10 giữa Hội Cựu chiến binh Thành phố Hồ Chí Minh và đoàn Hiệp hội Cựu chiến binh Thủ đô Vientiane, do Thiếu tướng Phanom Linthoong dẫn đầu. Hai bên chia sẻ kinh nghiệm hoạt động, thống nhất tiếp tục thực hiện bản ghi nhớ hợp tác và tăng giao lưu, phối hợp công tác Hội. Cuộc gặp cho thấy quan hệ Việt Lào có thể được vun đắp bằng sự hợp tác thiết thực giữa các tổ chức xã hội, từ giáo dục truyền thống đến hỗ trợ địa phương. Việc tiếp nối những hoạt động như vậy sẽ giúp thế hệ trẻ hiểu tình đoàn kết không phải di sản bất động, mà là trách nhiệm cần được trao truyền.
Thước đo nằm ở khả năng thực hiện
Thỏa thuận dự kiến của Quốc hội Việt Nam Lào mở ra cơ hội làm mới một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Nhưng văn bản sẽ có ý nghĩa lâu dài chỉ khi hỗ trợ giám sát cam kết cấp cao, thúc đẩy phối hợp giữa các cơ quan và tạo kết quả có thể nhận thấy trong giáo dục, đào tạo, khoa học, y tế, văn hóa và giao lưu nhân dân. Tuyên bố về quyết tâm vun đắp hữu nghị sẽ thuyết phục hơn khi đi cùng các cơ chế và hoạt động có thể duy trì đều đặn. Năm 2027 vì thế vừa là mốc kỷ niệm, vừa là thời điểm để hai bên chứng minh rằng sự tin cậy lịch sử có thể đáp ứng nhu cầu hợp tác hôm nay. Kết luận nên rõ ràng: nền tảng hữu nghị đã có; bước tiến tiếp theo phụ thuộc vào chất lượng thỏa thuận và sự bền bỉ trong thực hiện.
