Giải ngân không chỉ là chi vốn, mà là đưa công trình đến với người dân
Giải ngân vốn đầu tư công là quá trình đưa nguồn vốn ngân sách đã được giao vào các dự án, từ đó biến kế hoạch đầu tư thành công trình hoàn thành và dịch vụ thiết thực cho cộng đồng. Vì vậy, tỷ lệ giải ngân chỉ có ý nghĩa khi đi cùng tiến độ thi công và khả năng sớm đưa công trình vào sử dụng. Tại buổi rà soát các dự án phía Đông, tổng kế hoạch vốn giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 và các ban quản lý dự án khu vực là hơn 3.475 tỷ đồng, triển khai 427 dự án. Đến ngày 29/10/2026, các đơn vị giải ngân 2.142 tỷ đồng, đạt 61,63% kế hoạch. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh nhận định tỷ lệ này còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu. Mục tiêu tỉnh đặt ra là đạt 95% kế hoạch vốn vào ngày 31/12/2026. Khoảng cách giữa kết quả hiện tại và đích đến cho thấy thúc tiến độ dự án công không thể dừng ở nhắc nhở chung; cần xử lý cụ thể từng điểm nghẽn.
Ở cấp tỉnh, tháo gỡ phải gắn với trách nhiệm và thời hạn
Những trở ngại được nêu tại buổi làm việc không nằm ở một khâu duy nhất: bồi thường, giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu, điều kiện thi công và năng lực huy động của một số nhà thầu đều ảnh hưởng đến tiến độ. Chỉ đạo của tỉnh vì thế đúng khi yêu cầu địa phương phối hợp chủ đầu tư rà từng trường hợp chậm bàn giao, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và hạn xử lý; việc vượt thẩm quyền cần được báo cáo kịp thời. Với chủ đầu tư, yêu cầu lập sơ đồ tiến độ Gantt cho từng dự án, phân công nhiệm vụ và thời hạn, đồng thời cập nhật báo cáo hằng tuần tạo cơ sở để giám sát thay vì chỉ nhìn tỷ lệ giải ngân cuối kỳ. Những dự án không có khả năng giải ngân cần được rà soát để đề xuất điều chuyển vốn. Đây là cách điều hành cần thiết: vốn phải theo khả năng thực hiện, còn trách nhiệm phải gắn với mốc việc rõ ràng.
Đông Khê cho thấy giá trị của công trình hoàn thành
Bức tranh tại xã Đông Khê khác với cuộc rà soát quy mô cấp tỉnh: trọng tâm ở đây là những công trình hạ tầng cụ thể và khả năng sớm phục vụ dân sinh. Năm 2026, xã triển khai 21 dự án đầu tư công về hạ tầng, gồm sửa chữa, nâng cấp và làm mới đường; đến nay, 19 dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng. Địa phương đã giải ngân hơn 81% kế hoạch vốn và đang thúc các dự án còn lại để hướng tới hoàn thành 100% theo yêu cầu của tỉnh. Đường liên xã Đồng Kho – Tánh Linh dài 3 km đang được hoàn thiện phần cuối; khi đưa vào khai thác, tuyến đường sẽ rút ngắn quãng đi lại, hỗ trợ vận chuyển hàng hóa và nông sản. Một tuyến đường nông thôn xuống cấp nối khu dân cư với vùng sản xuất tại thôn Huy Khiêm 1 cũng đã được làm mới, giúp người dân đi làm và vận chuyển mủ cao su thuận tiện hơn. Ở cấp xã, tiến độ trở nên hữu hình qua con đường người dân sử dụng mỗi ngày.
Đích đến là hiệu quả sử dụng, không chỉ tỷ lệ giải ngân
Khác biệt giữa hai cấp không nên bị hiểu thành hai cách làm đối lập. Tỉnh phải điều phối danh mục vốn, tháo gỡ các nút thắt liên ngành và buộc tiến độ có thể kiểm tra; xã phải bám sát từng công trình, đôn đốc phần việc còn lại và bảo đảm công trình được duy tu sau khi vận hành. Đông Khê xác định hạ tầng hoàn thiện sẽ cải thiện kết nối, tạo thuận lợi cho sản xuất, giao thương và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Bài học đáng chú ý là giải ngân nhanh chỉ có giá trị khi đi cùng chất lượng thi công và thời điểm bàn giao thực tế. Mục tiêu 95% của tỉnh đặt sức ép lên các chủ đầu tư, còn kết quả 19 trong 21 dự án đã sử dụng ở Đông Khê cho thấy người dân đánh giá đầu tư công qua lợi ích cụ thể. Muốn dự án phía Đông Lâm Đồng phát huy hiệu quả, chính quyền cần giữ nhịp phối hợp từ mặt bằng, vật liệu đến năng lực nhà thầu, rồi theo sát công trình sau khi hoàn thành.
