Dấu mốc tại SIEW mở đường, chưa phải đích đến
Dự án VMS là phương án hợp tác xuyên biên giới nhằm đưa điện tái tạo từ Việt Nam qua Malaysia để cung cấp một phần cho Singapore, với Petrovietnam tham gia thông qua Tổng công ty PTSC. Đây là bước đi đáng chú ý vì kết nối ba thị trường bằng một chuỗi cung ứng điện sạch, thay vì xem nguồn điện và nhu cầu tiêu thụ trong từng nước là những bài toán tách biệt.
Ngày 26/10/2026 tại Singapore, đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn dẫn đầu dự Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW). Trong khuôn khổ sự kiện, Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore (EMA) trao Chấp thuận có điều kiện cho dự án VMS, trước sự chứng kiến của đại diện cấp cao Việt Nam, Malaysia và Singapore. Đây là dấu mốc tiến triển được các nguồn cùng ghi nhận, nhưng không đồng nghĩa dự án đã hoàn tất mọi thủ tục hay bắt đầu xuất khẩu điện.
Ý nghĩa của quyết định nằm ở việc tạo cơ sở để liên danh tiếp tục làm rõ các bước triển khai. Tại SIEW, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cùng lãnh đạo Petrovietnam và PTSC cũng trao đổi với Quốc vụ khanh Singapore Gan Siow Huang về hợp tác năng lượng và thúc đẩy dự án.
Chuỗi truyền tải nối nguồn điện gió với nhu cầu khu vực
Theo phương án đang được nghiên cứu, dự án dự kiến phát triển khoảng 2 GW điện gió ngoài khơi ở vùng biển phía Nam Việt Nam. Điện sẽ truyền qua tuyến cáp ngầm cao áp dưới biển dài gần 800 km tới Malaysia; tại đây, một phần sản lượng phục vụ nhu cầu trong nước, phần còn lại kết hợp với điện mặt trời để xuất khẩu khoảng 1,3 GW điện tái tạo sang Singapore.
Cách thiết kế này khiến dự án không chỉ là câu chuyện Việt Nam bán điện cho một thị trường khác. Malaysia vừa là điểm trung chuyển vừa có thể sử dụng một phần sản lượng, còn Singapore là điểm nhận phần điện được xuất khẩu tiếp. Với người sử dụng điện, phương án được nêu có thể mở rộng nguồn cung tái tạo cho Singapore và đáp ứng một phần nhu cầu tại Malaysia; đây vẫn là kế hoạch dự kiến, chưa phải sản lượng đang được cung cấp.
Dự án dự kiến bắt đầu cung cấp điện từ năm 2035, trong thời gian khoảng 30 năm. Khoảng cách tới mốc vận hành cho thấy quy mô tham vọng đi kèm một chặng chuẩn bị dài, nên Chấp thuận có điều kiện cần được nhìn nhận đúng mức: là bước mở đường cho công việc tiếp theo, không phải cam kết rằng lịch trình đã được bảo đảm.
Hợp tác ba bên là phép thử cho kết nối năng lượng ASEAN
Phần quan trọng nhất của dự án VMS có thể nằm ngoài các con số công suất: đây là nỗ lực phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp ở ba quốc gia để đưa điện qua biên giới. Điện gió ngoài khơi của Việt Nam, hạ tầng truyền tải qua Malaysia và nhu cầu nhập khẩu tại Singapore phải được kết nối trong cùng một phương án. Vì vậy, hợp tác năng lượng không chỉ tạo thêm một hướng xuất khẩu điện mà còn thử nghiệm cách các thị trường trong khu vực cùng tổ chức nguồn cung và đường truyền.
Việt Nam đã cấp hai giấy phép khảo sát cho PTSC phục vụ nghiên cứu, phát triển nguồn điện gió ngoài khơi; Chính phủ cũng bày tỏ quan tâm và ủng hộ việc triển khai dự án. Những bước này cho thấy sự tham gia của Petrovietnam thông qua đơn vị thành viên gắn với công tác chuẩn bị trong nước, trong khi chấp thuận của EMA đánh dấu một phần tiến triển ở phía Singapore.
Dự án được kỳ vọng góp phần tăng kết nối hạ tầng điện lực, hỗ trợ an ninh năng lượng khu vực và tạo tiền đề cho Sáng kiến Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid). Nhưng để biến kỳ vọng thành điện thực sự được truyền tải, các bên còn phải hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại và thủ tục phê duyệt tại Việt Nam, Malaysia, Singapore. Kết luận đáng giữ lại là SIEW đã đưa VMS qua một cột mốc quan trọng; chặng quyết định tiếp theo vẫn nằm ở khả năng phối hợp và hoàn tất những điều kiện còn lại.
