Ranh giới quy hoạch không phải lệnh thu hồi đất
Quy hoạch TOD là cách tổ chức phát triển đô thị quanh nhà ga giao thông công cộng, kết hợp nhà ở, việc làm và dịch vụ với khả năng đi bộ, kết nối thuận tiện đến metro. Phạm vi lập quy hoạch có thể kéo dài tối đa 1.000 m từ tâm quy ước của nhà ga hoặc đề-pô, nhưng đó không phải ranh giới thu hồi đất.
Đây là điểm cần được nói rõ khi người dân nhìn thấy nhà mình nằm trong một ranh giới TOD. Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP.HCM cho biết người sử dụng đất vẫn được thực hiện các quyền theo pháp luật về đất đai cho đến khi có quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền, nếu có. Nói cách khác, việc một khu phố được đưa vào nghiên cứu không tự động làm mất quyền sử dụng đất hay buộc cư dân phải rời đi.
Cam kết này có ý nghĩa, nhưng người dân vẫn cần phân biệt ranh giới nghiên cứu với quyết định cụ thể về từng thửa đất. Quyền lợi chỉ được bảo vệ đầy đủ khi quy hoạch sau cùng chỉ rõ khu nào giữ lại, khu nào chỉnh trang và nơi nào thật sự cần di dời.

Năm khu vực dọc Metro số 2 đang được lập quy hoạch
Tại buổi họp báo, Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP.HCM thông tin năm khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành – Tham Lương, đã được chấp thuận ranh giới theo Quyết định số 3651/QĐ-UBND ngày 19/6/2026; tổng diện tích khoảng 939,18 ha và hiện đang được tổ chức lập quy hoạch.
- Khu vực 1: ga Bến Thành, Tao Đàn, khoảng 188,57 ha.
- Khu vực 2: các ga Dân Chủ, Hòa Hưng, Lê Thị Riêng, Phạm Văn Hai và Bảy Hiền, khoảng 265,07 ha.
- Khu vực 3: ga Nguyễn Hồng Đào, khoảng 43,81 ha.
- Khu vực 4: các ga Bà Quẹo, Phạm Văn Bạch và Tây Thạnh, khoảng 148,92 ha.
- Khu vực 5: ga và đề-pô Tham Lương, khoảng 292,81 ha.
Các ranh giới được xem xét theo điều kiện tự nhiên, ranh hành chính, ô phố, mạng lưới giao thông, khả năng tiếp cận nhà ga và công trình hiện hữu. Việc này cần thiết vì nhiều quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 có trước khi vị trí ga được xác định, trong khi một số dự án đã có pháp lý nằm xen cài quanh ga. Vì thế, quy hoạch không thể chỉ vẽ một vòng tròn đồng đều rồi áp cùng một cách xử lý cho mọi khu dân cư.
Định hướng được nêu là giữ nguyên di tích và cơ sở tôn giáo, ưu tiên chỉnh trang khu dân cư ổn định, tôn trọng dự án đã có pháp lý; đất công, đất trống và kho bãi được ưu tiên khai thác. Mật độ xây dựng và tầng cao dự kiến giảm dần từ lõi nhà ga ra ngoài, đồng thời dành ưu tiên cho không gian công cộng, đi bộ và kết nối ga.

Quyền lợi phải đi cùng khả năng an cư
Sở cho biết hiện trạng sử dụng đất, pháp lý dự án và khu dân cư sẽ được khảo sát, phân loại; cộng đồng dân cư được lấy ý kiến, còn bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nếu phát sinh phải thực hiện theo pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Đó là nền tảng cần có, nhưng chưa đủ để người dân hình dung cuộc sống sau chỉnh trang sẽ ra sao.
Một khu phố được kết nối tốt hơn với nhà ga chỉ thực sự đem lại lợi ích nếu cư dân còn có khả năng sống gần nơi ở, việc làm và dịch vụ. Nếu phải chuyển xa vì không tìm được chỗ ở phù hợp khả năng chi trả, người dân có thể mất thêm thời gian đi làm, đưa đón con và duy trì việc buôn bán; khi ấy, lợi ích của việc đưa đô thị đến gần metro bị suy giảm.
Vì vậy, quy hoạch nên xác định minh bạch khu vực giữ lại, khu vực chỉnh trang và phần cần tái thiết; ưu tiên nâng cấp hạ tầng, đường đi bộ ở nơi dân cư có thể tiếp tục sinh sống an toàn. Nếu phải di dời, phương án cần làm rõ nơi ở thay thế, thời gian tạm cư, cách định giá và trách nhiệm bàn giao. Với hộ kinh doanh tại nhà, hỗ trợ bố trí hoặc thuê địa điểm kinh doanh phù hợp và hỗ trợ thu nhập trong thời gian ngừng hoạt động cũng cần được tính đến. Người thuê nhà cũng đáng được lưu ý vì có thể phải rời khu phố khi giá thuê tăng, dù không thuộc diện giải tỏa.

Lộ trình phía trước cần gắn với thông tin cụ thể
Theo tiến độ dự kiến, quy hoạch khu vực TOD tổ hợp ga Thủ Thiêm phấn đấu trình phê duyệt trong tháng 12/2026; quy hoạch năm khu vực TOD của Metro số 2 phấn đấu trình phê duyệt trong tháng 4/2027. Sau khi quy hoạch được duyệt, thành phố sẽ lập kế hoạch thực hiện TOD để xác định phân kỳ đầu tư và phương thức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định.
Trong các khu đất hỗn hợp, thương mại – dịch vụ và khu ở, hệ số sử dụng đất gộp có thể tăng tối đa 1,5 lần so với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng. Mức tăng này cho thấy quy hoạch có thể tạo ra thay đổi đáng kể về không gian; bởi vậy, công khai tác động đến từng khu phố càng quan trọng, không thể để cư dân chỉ biết thông tin khi phương án đã thành hình.
Thông điệp hiện tại là ranh giới TOD không đồng nghĩa thu hồi đất, và người dân vẫn có quyền sử dụng đất cho đến khi có quyết định hợp pháp nếu việc thu hồi thực sự cần thiết. Nhưng niềm tin sẽ được củng cố bằng bản đồ dễ hiểu, tham vấn thực chất và phương án an cư cụ thể cho cả chủ nhà lẫn người thuê. Metro số 2 chỉ tạo nên một khu vực đáng sống hơn khi người dân hiện hữu có cơ hội cùng hưởng lợi từ chỉnh trang và kết nối tốt hơn.







