Kỷ lục đến sớm là dấu hiệu tăng tốc
Xuất nhập khẩu Việt Nam là tổng trị giá hàng hóa được đưa qua biên giới quốc gia theo hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu, phản ánh quy mô giao thương của nền kinh tế với thế giới. Ngày 29/10/2026, tổng kim ngạch lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD, khi năm còn hai tháng mới kết thúc. Đây không chỉ là một con số tròn đáng chú ý: thời điểm đạt được cho thấy nhịp thương mại đã tăng nhanh hơn các mốc trước, đồng thời đánh dấu bước phát triển mới của thương mại quốc tế Việt Nam và vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cột mốc càng có ý nghĩa khi thương mại toàn cầu chịu tác động từ xung đột địa chính trị, giá năng lượng tăng và áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn. Với một nền kinh tế có độ mở cao, đạt kỷ lục trong bối cảnh ấy cho thấy khả năng duy trì dòng chảy hàng hóa vẫn là một lợi thế đáng kể. Tuy nhiên, con số tổng không tự nó chứng minh rằng mọi khâu trong nền kinh tế đều hưởng lợi như nhau.
Đà tăng trước ngày chạm mốc đã rất rõ
Dữ liệu tính đến ngày 15/10 đã báo trước khả năng lập kỷ lục: kim ngạch đạt 945,07 tỷ USD, tăng 31,4% so với cùng kỳ năm trước. Khi đó, khoảng cách còn lại để vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD là 54,93 tỷ USD. Kết quả ngày 29/10 xác nhận đà tăng tiếp tục được duy trì trong nửa cuối tháng, biến dự báo trước đó thành cột mốc thực tế.
Đến ngày 29/10, xuất khẩu đạt khoảng 493,64 tỷ USD, tăng 27,2%; nhập khẩu đạt 507,66 tỷ USD, tăng 37,6%. Khoảng cách giữa hai chiều cho thấy tăng trưởng không cân xứng: nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Vì vậy, kỷ lục tổng kim ngạch là tin tích cực về quy mô giao thương, nhưng không nên được hiểu đơn giản là sức cạnh tranh xuất khẩu đã cải thiện với tốc độ tương đương.
Cơ cấu thương mại đặt ra câu hỏi về giá trị trong nước
Các số liệu giữa tháng 10 cho thấy điện tử và máy móc là những trụ cột lớn ở cả hai chiều. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện dẫn đầu xuất khẩu với 135,31 tỷ USD, tăng 65,2%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 58,62 tỷ USD, còn điện thoại và linh kiện đạt 54,34 tỷ USD. Ba nhóm này chiếm khoảng 53,5% kim ngạch xuất khẩu tính đến ngày 15/10.
Ở chiều nhập khẩu, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cùng máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt tổng cộng khoảng 258 tỷ USD, gần 53,6% tổng kim ngạch nhập khẩu. Mức tập trung ấy phản ánh sự gắn kết sâu với chuỗi sản xuất công nghiệp, nhưng cũng nhắc rằng kim ngạch lớn chưa đồng nghĩa toàn bộ giá trị được tạo ra trong nước. Thước đo đáng theo dõi tiếp theo là khả năng biến đầu vào nhập khẩu thành sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng nội địa cao hơn.
Một nấc thang mới, không phải đích đến
Hành trình tăng quy mô thương mại diễn ra qua nhiều nấc: tổng kim ngạch đạt 100 tỷ USD năm 2007, 500 tỷ USD năm 2019 và vượt 900 tỷ USD năm 2025, trước khi chạm 1.000 tỷ USD vào năm 2026. Trong giai đoạn 2016–2025, tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu bình quân đạt khoảng 11% mỗi năm. Nhìn trong chuỗi dài hạn ấy, kỷ lục mới không phải hiện tượng đơn lẻ mà là kết quả của quá trình mở rộng thương mại kéo dài.
Cột mốc này củng cố vị thế thương mại quốc tế của Việt Nam, nhưng đánh giá thành công chỉ bằng tổng trị giá sẽ chưa đủ. Chênh lệch tăng trưởng giữa nhập khẩu và xuất khẩu, cùng tỷ trọng lớn của đầu vào công nghiệp, khiến chất lượng tăng trưởng cần được đặt ngang hàng với quy mô. Kết luận hợp lý nhất là Việt Nam đã bước vào một nấc thang giao thương mới; bài toán tiếp theo là giữ đà tăng và nâng phần giá trị được tạo ra trong nước.
