Từ kết nối công nghệ đến năng lực tự chủ
Hợp tác công nghệ Việt Nam – Ấn Độ là việc hai nước kết nối chuyên môn, nhân lực, nghiên cứu và đầu tư để phát triển, ứng dụng các công nghệ mới, thay vì chỉ trao đổi giải pháp có sẵn. Thách thức lớn nhất của chương trình không nằm ở việc nêu đúng lĩnh vực ưu tiên, mà ở khả năng biến trao đổi thành năng lực doanh nghiệp và đội ngũ trong nước thực sự làm chủ.
Ngày 26/10, Diễn đàn Công nghệ Tương lai Việt Nam – Ấn Độ diễn ra tại TP.HCM trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, do Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ tổ chức. Các đại biểu bàn sáu nhóm nội dung, từ nhân lực, AI, bán dẫn đến công nghệ khí hậu, y tế và kết nối đầu tư.
Thời điểm này có ý nghĩa vì AI, bán dẫn, hạ tầng số và tự động hóa đang thay đổi sản xuất, quản trị và chuỗi cung ứng; lợi thế ngày càng thuộc về bên biết nghiên cứu, triển khai và làm chủ công nghệ, không chỉ bên mua được giải pháp. Quan hệ hợp tác giữa TP.HCM và Mumbai, trung tâm tài chính và công nghệ của Ấn Độ, được thiết lập vào tháng 5/2026, tạo thêm một kênh kết nối địa phương cụ thể.
Ba hướng để đưa thỏa thuận vào thực tế
Đề xuất của TP.HCM có ba trụ cột đáng chú ý: gắn đào tạo nhân lực công nghệ cao với nhu cầu tuyển dụng; thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao; và nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường. Đây là cách tiếp cận đúng hướng, bởi đào tạo tách rời doanh nghiệp dễ tạo chứng chỉ mà thiếu kỹ năng, còn nghiên cứu không có khách hàng thường dừng ở nguyên mẫu.
Trong chương trình AI Việt Nam Ấn Độ, các lĩnh vực ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số công cộng, bán dẫn, sản xuất thông minh và ứng dụng cho quản trị đô thị, logistics, môi trường. Hợp tác bán dẫn cũng có thể gắn với các mô-đun đào tạo chuyên sâu về thiết kế vi mạch, hệ thống nhúng, tự động hóa và AI công nghiệp.
Muốn đào tạo ra người có thể làm việc ngay, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cần cùng thiết kế nội dung, dự án thực hành và tiêu chí đánh giá. Phía thành phố cũng nhấn mạnh trao đổi phải thành sáng kiến cụ thể, có đối tác và lộ trình rõ ràng.
Thước đo quan trọng là lợi ích nhìn thấy được
Hợp tác chỉ có sức thuyết phục khi người dân và doanh nghiệp nhận ra kết quả trong đời sống: dịch vụ công thuận tiện hơn, doanh nghiệp xử lý dữ liệu và vận hành hiệu quả hơn, còn các vấn đề về môi trường hay logistics được giải quyết bằng công nghệ phù hợp. Vì vậy, nên chọn một số ứng dụng AI và hạ tầng số để thí điểm, đo hiệu quả trước khi mở rộng.
Phạm vi hợp tác không nên bó hẹp ở công nghệ số. Công nghệ vũ trụ, địa không gian, đô thị cảng thông minh, khí hậu, công nghệ sinh học và y tế đều gắn với nhu cầu đô thị, sản xuất và chất lượng sống. Nhưng càng rộng lĩnh vực, càng cần ưu tiên rõ: dự án nào giải quyết vấn đề cấp thiết, có đơn vị sử dụng và có khả năng thương mại hóa?
Khâu thương mại hóa là phép thử dễ bị bỏ quên. Kết nối doanh nghiệp khởi nghiệp, nhà đầu tư và thị trường quốc tế có thể mở đường đưa công nghệ từ nghiên cứu sang sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh. TP.HCM cần dùng vai trò kết nối để ghép đúng nhóm nghiên cứu với doanh nghiệp có bài toán thật, thay vì dừng ở các cuộc gặp và tuyên bố thiện chí.
Từ cam kết đến năng lực công nghệ nội sinh
Bước tiếp theo phải là kế hoạch hành động có người chịu trách nhiệm, đầu mối phối hợp, mốc tiến độ và kết quả đo được. Trong vòng 30 ngày sau diễn đàn, các bên dự kiến thống nhất đầu mối và xây dựng kế hoạch triển khai; chương trình hướng tới 3–5 sáng kiến ưu tiên, đồng thời xem xét 1–2 dự án thí điểm trong 12–24 tháng tới. Những mốc này sẽ chỉ có giá trị nếu được gắn với ngân sách, đối tác thực hiện và tiêu chí đánh giá cụ thể.
Ấn Độ có thế mạnh về nghiên cứu và công nghệ lõi; TP.HCM có nhu cầu chuyển đổi số cùng mạng lưới trường, viện, doanh nghiệp, công nghiệp và logistics. Ghép được hai phía có thể giúp thành phố vừa tiếp nhận tri thức, vừa tích lũy kỹ năng và năng lực phát triển công nghệ của chính mình.
Kết luận, giá trị của hợp tác công nghệ không nằm ở danh sách lĩnh vực hay số cuộc đối thoại, mà ở đội ngũ được đào tạo, công nghệ được ứng dụng và sản phẩm tìm được thị trường. TP.HCM nên kiên quyết chuyển thỏa thuận thành chương trình hành động; đó mới là con đường để hợp tác với Ấn Độ tạo năng lực công nghệ nội sinh và vị thế vững hơn cho doanh nghiệp.
