Không có vắc-xin, phòng ngừa cần bắt đầu từ việc tránh phơi nhiễm
Bệnh Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn do Burkholderia pseudomallei tồn tại trong đất và nước ô nhiễm gây ra; vi khuẩn có thể xâm nhập qua vết thương, đường hô hấp hoặc thực phẩm, nước nhiễm khuẩn, và hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh. Đây là lý do người dân cần chủ động giảm tiếp xúc với nguồn bẩn thay vì chờ một biện pháp tiêm phòng. Sau mưa lũ, nước ngập và bùn đất có thể khiến việc tiếp xúc khó tránh hơn, nhất là khi dọn dẹp hoặc đi lại ở khu vực ngập úng. Hãy che kín vết thương, mang găng tay và ủng khi phải tiếp xúc với bùn nước; nếu có thể, tránh để da trầy xước tiếp xúc trực tiếp với đất, nước đọng. Whitmore sau mưa lũ không nên bị xem nhẹ, nhưng cũng không cần hoảng sợ: các bước bảo vệ thiết thực và nhận biết triệu chứng sớm là điều quan trọng.
Số ca ở Đắk Lắk nhắc nhở không được chủ quan
Ngày 26/10, CDC tỉnh Đắk Lắk thông tin địa phương ghi nhận 4 ca bệnh Whitmore từ đầu năm, trong đó một người ở xã Ea Súp tử vong. Người này bắt đầu có triệu chứng ngày 7/8, điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy từ ngày 22/9 và qua đời ngày 14/10. Diễn biến ấy cho thấy bệnh có thể trở nặng và việc chậm nhận diện là rủi ro đáng lưu tâm. Whitmore có biểu hiện đa dạng, dễ nhầm với bệnh khác; triệu chứng có thể xuất hiện sau 1–3 tuần, đôi khi muộn hơn. Sốt, ho, khó thở, đau ngực hoặc đau bụng, nhiễm trùng da và áp-xe đều là những dấu hiệu cần chú ý. Người mắc tiểu đường, bệnh gan, thận, phổi mạn tính, ung thư hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao hơn, nên cần thận trọng hơn sau khi tiếp xúc với bùn, đất hay nước bẩn.
Những việc nên làm để phòng bệnh Whitmore
Vì chưa có vắc-xin Whitmore, những thói quen vệ sinh và tránh phơi nhiễm là hàng rào phòng ngừa thiết thực nhất. Khi buộc phải dọn dẹp hoặc làm việc ở nơi ngập, hãy mang ủng và găng tay, che vết thương bằng vật liệu chống thấm; sau đó rửa sạch vùng da tiếp xúc và rửa tay kỹ bằng xà phòng với nước sạch. Nếu có vết thương hở, vết loét hoặc bỏng, nên tránh tiếp xúc với đất và nước có khả năng ô nhiễm. Hạn chế tắm, bơi ở ao hồ, sông bị ô nhiễm; ăn chín, uống nước đun sôi và không sử dụng thịt động vật ốm hoặc chết. Những biện pháp này không thay thế tư vấn y tế, nhưng giúp giảm các đường phơi nhiễm đã biết. Đặc biệt, đừng tự cho rằng nước đã rút đồng nghĩa bùn đất và khu vực ngập đã an toàn.
- Tránh chạm trực tiếp vào bùn, đất và nước bẩn; mang ủng, găng tay nếu không thể tránh.
- Che kín vết thương bằng vật liệu chống thấm, rồi vệ sinh sạch sau khi tiếp xúc.
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; ăn chín, uống nước đun sôi.
- Tránh bơi ở nguồn nước ô nhiễm và không dùng thịt động vật ốm, chết.
Khi nào cần tìm tư vấn y tế?
Hãy liên hệ cơ sở y tế sớm nếu sau khi tiếp xúc với đất, bùn hoặc nước bẩn, bạn bị sốt, ho, khó thở, đau ngực, nhiễm trùng da hay xuất hiện ổ áp-xe; đừng chỉ tự mua thuốc rồi chờ triệu chứng tự hết. Các biểu hiện của Whitmore dễ giống bệnh khác, vì vậy hãy nói rõ với nhân viên y tế về lần tiếp xúc với nước ngập, bùn đất và thời điểm triệu chứng bắt đầu. Chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ quyết định. Người bệnh thường cần kháng sinh đường tĩnh mạch từ 2 đến 8 tuần, sau đó dùng kháng sinh uống từ 3 đến 6 tháng; phải tuân thủ đủ liệu trình theo hướng dẫn chuyên môn. Đây không phải bệnh có thể tự điều trị tại nhà. Cảnh giác sau mưa lũ không có nghĩa là tự kết luận mình mắc bệnh, mà là nhận ra nguy cơ, phòng tránh phơi nhiễm và đi khám đúng lúc.
