Khoản đầu tư lớn, nhưng lộ trình được chia theo nhu cầu
Quy hoạch sân bay Cần Thơ là phương án nâng cấp và mở rộng hạ tầng hàng không của thành phố theo hai mốc đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050, nhằm tăng năng lực phục vụ hành khách, hàng hóa và kết nối vùng. Cục Hàng không Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết này, với tổng khái toán đầu tư khoảng 14.066 tỷ đồng đến năm 2050. Đây là đề xuất quy hoạch, chưa phải cam kết rằng toàn bộ hạng mục sẽ được triển khai ngay. Kinh phí dự kiến chia thành khoảng 4.373 tỷ đồng đến năm 2030 và 9.693 tỷ đồng trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2050. Cách phân kỳ này hợp lý hơn việc dồn toàn bộ công trình vào trước mắt, nhưng cũng khiến câu hỏi về thứ tự ưu tiên trở nên quan trọng: hạ tầng phải đi cùng nhu cầu khai thác, không thể thay thế nhu cầu ấy.
Công suất tăng, nhưng vẫn thấp hơn kỳ vọng của thành phố
Theo phương án, đến năm 2030, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ được xác định là sân bay cấp 4E theo tiêu chuẩn ICAO, sân bay quân sự cấp II, với công suất khoảng 2,5 triệu hành khách và 30.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Tầm nhìn năm 2050 nâng các chỉ tiêu lên 4,5 triệu hành khách và 70.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Tuy vậy, khoảng cách với định hướng trong quy hoạch thành phố là đáng kể: Cần Thơ đặt mục tiêu 7 triệu hành khách vào năm 2030 và 18–20 triệu vào năm 2050. Cục Hàng không Việt Nam và đơn vị tư vấn lý giải chênh lệch do khác cấp độ, phạm vi và thời điểm lập quy hoạch; phương án chi tiết sân bay dựa trên quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc đã được điều chỉnh. Sự khác nhau này cần được làm rõ khi phối hợp các quy hoạch, thay vì để kỳ vọng địa phương và năng lực được duyệt đi hai hướng.
Đường băng và vị trí đỗ: mở rộng theo từng chặng
Trong giai đoạn đến năm 2030, sân bay tiếp tục dùng đường cất hạ cánh hiện hữu dài 3.000 m, rộng 45 m; đến năm 2050, đường băng dự kiến kéo dài lên 3.350 m khi phát sinh nhu cầu khai thác. Sân đỗ có 9 vị trí đỗ máy bay vào năm 2030, gồm 6 vị trí cho tàu bay code C và 3 vị trí code E; đến năm 2050 tăng lên 18 vị trí, lần lượt gồm 10 và 8 vị trí. Nhà ga hiện hữu dự kiến được duy trì đến năm 2030 với năng lực phục vụ khoảng 3 triệu khách mỗi năm, sau đó mở rộng để đáp ứng tối thiểu 4,5 triệu khách. Những con số này cho thấy mở rộng sân bay Cần Thơ không chỉ là kéo dài đường băng: sân đỗ và nhà ga cũng phải theo kịp. Tuy nhiên, các hạng mục dài hạn được gắn với nhu cầu, một nguyên tắc cần thiết nếu muốn tránh xây trước khi có lượng khách tương ứng.
Danh xưng quốc tế chưa tạo nên mạng bay quốc tế
Điểm nghịch lý lớn nhất không nằm ở bản vẽ mà ở khai thác: dù mang tên cảng hàng không quốc tế, toàn bộ hành khách qua sân bay trong năm 2025 là khách nội địa, do không có chuyến bay quốc tế nào được khai thác. Vì thế, tăng công suất sân bay Cần Thơ chỉ có ý nghĩa với hành khách nếu đi kèm mạng đường bay đủ hữu ích; thêm vị trí đỗ hay nhà ga không tự tạo ra chuyến bay. Quy hoạch được đặt trong bối cảnh sản lượng hành khách vẫn còn cách đáng kể so với công suất thiết kế và định hướng tương lai. Thành phố cũng đề nghị nghiên cứu quỹ đất cho đường cất hạ cánh thứ hai để dự phòng và đáp ứng nhu cầu về sau; hồ sơ bổ sung không gian phát triển sau năm 2050, với khả năng hình thành đường băng thứ hai khi nhu cầu vượt dự báo. Ưu tiên trước mắt nên là khai thác hiệu quả năng lực hiện có và từng bước phát triển kết nối, rồi mới mở rộng theo bằng chứng về nhu cầu.
Tóm lại, khoản đầu tư dự kiến 14.066 tỷ đồng vạch ra lộ trình hạ tầng rõ ràng đến năm 2050, từ công suất hành khách và hàng hóa đến sân đỗ và đường băng. Nhưng thành công của quy hoạch không nên được đo bằng số công trình hoàn thành đơn thuần. Thước đo thực chất là sân bay có phục vụ được nhu cầu đi lại của người dân Đồng bằng sông Cửu Long, thu hút thêm đường bay và sử dụng hiệu quả năng lực đã xây hay không. Nếu khoảng cách giữa tên gọi quốc tế và thực tế không có chuyến bay quốc tế thường lệ vẫn còn, mở rộng hạ tầng sẽ chỉ giải quyết một nửa bài toán.
