Diễn tập là phép thử cho phối hợp thực tế
Diễn tập sự cố điện là hoạt động mô phỏng tình huống bất thường để lực lượng vận hành luyện quy trình, kiểm tra khả năng phối hợp và chuẩn bị phương án khôi phục an toàn trước khi sự cố thật xảy ra. Giá trị của diễn tập không nằm ở việc hoàn thành một kịch bản, mà ở chỗ các bên biết rõ ai quyết định, ai thao tác và thông tin nào phải được truyền đi đúng lúc. Tại Đà Nẵng, Công ty Cổ phần Điện lực Khánh Hòa (KHPC) tham gia diễn tập xử lý sự cố và trao đổi phối hợp vận hành mùa mưa bão năm 2026 trên phần mềm mô phỏng đào tạo điều độ viên do Trung tâm Điều độ Hệ thống điện miền Trung tổ chức. Kịch bản bão lớn làm cây đổ vào hành lang tuyến, gây sự cố đồng thời trên hai mạch đường dây 220kV Đông Hà – T500 Quảng Trị. Đây là tình huống buộc các đơn vị phải xử lý tác động dây chuyền, thay vì chỉ tập trung vào một thiết bị hỏng.
Mô phỏng giúp điều độ viên nhìn thấy rủi ro dây chuyền
Khi hai mạch đường dây gặp sự cố, trào lưu công suất thay đổi và lưới điện 110kV có nguy cơ quá tải, nhất là lúc điện gió, điện mặt trời và thủy điện trong khu vực đang phát cao. Trên dữ liệu giám sát, điều khiển và thu thập dữ liệu, điều độ viên cùng các cấp điều độ, đơn vị truyền tải, trạm điện và nhà máy điện thực hành khống chế quá tải, cô lập phần tử sự cố, chuyển đổi kết lưới để cấp điện cho Quảng Trị từ hệ thống điện miền Bắc, đồng thời giải tỏa công suất các nguồn bị hạn chế. Cách tập này có ý nghĩa trực tiếp với người sử dụng điện: phương án chuyển tải được chuẩn bị trước có thể giúp khoanh vùng ảnh hưởng và rút ngắn thời gian gián đoạn trong lúc sửa chữa. Nhưng mô phỏng chỉ hữu ích nếu đi kèm phối hợp ngoài hiện trường. KHPC nhấn mạnh việc thống nhất kế hoạch cắt điện, giám sát biện pháp an toàn và chuẩn bị phương án dự phòng khi thời tiết xấu.
Từ phòng cháy đến cứu nạn: kỹ năng phải thành phản xạ
Sự cố tại cơ sở điện lực không chỉ đe dọa việc cấp điện; cháy ở trạm điện, kho vật tư, văn phòng hay nhà trực còn đặt con người trước nguy cơ điện giật, khói và cháy lan. Vì vậy, an toàn điện mùa mưa cần đi cùng phòng cháy chữa cháy và kỹ năng cứu nạn cứu hộ, chứ không thể chỉ dựa vào thiết bị bảo vệ. Ngày 23/10/2026, Công ty Điện lực Lào Cai phối hợp với lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của tỉnh tổ chức huấn luyện nghiệp vụ và thực tập phương án. Chương trình triển khai trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 17 điểm cầu; tình huống tại trụ sở giả định cháy phòng máy chủ tầng 2, diện tích khoảng 5 m², có nhiều khói, nhiệt độ cao và một người bị ngất khi thoát nạn. Tập sử dụng bình chữa cháy, vòi và lăng giúp nhân viên rèn thao tác ban đầu; rà soát lực lượng, phương án và trang thiết bị sau huấn luyện mới biến kỹ năng thành năng lực ứng phó.
Thao tác đúng quy trình giúp giới hạn sự cố
Tại Trạm biến áp 110 kV Núi Một, Xí nghiệp Lưới điện cao thế Thanh Hóa tổ chức diễn tập xử lý sự cố kết hợp phòng cháy, chữa cháy. Kịch bản rèn các bước nhận diện và phân tích tình huống, xác định vị trí hư hỏng, báo cáo tình trạng thiết bị, phối hợp với Điều độ B9 và lập phiếu thao tác đúng quy trình. Lực lượng thực hành cô lập điểm sự cố, kiểm tra thiết bị, đánh giá điều kiện khôi phục cấp điện rồi triển khai chữa cháy bằng phương tiện tại chỗ. Điểm đáng chú ý là các bài tập nối liền quyết định vận hành với an toàn con người: thao tác vội có thể làm tăng nguy hiểm, còn báo tin chậm có thể kéo dài phạm vi mất điện. Sau diễn tập, đơn vị có cơ sở nhận diện điểm cần rút kinh nghiệm, củng cố việc chấp hành quy trình. Với KHPC, các nội dung phối hợp tiếp theo gồm duy trì thông tin chỉ huy thông suốt, rà soát rơle bảo vệ và tự động, điều hòa lịch cắt điện, đồng thời phối hợp cải tạo lưới 110kV để nâng độ tin cậy cung cấp điện.
Ba hoạt động ở Khánh Hòa, Lào Cai và Thanh Hóa cho thấy chuẩn bị ứng phó không thể chỉ là một buổi diễn tập đơn lẻ. Mô phỏng giúp thử quyết định điều độ; huấn luyện giúp nhân viên biết xử trí tại chỗ; phối hợp giúp các cấp cùng hành động theo một phương án. Khi thời tiết bất lợi hoặc sự cố kỹ thuật bất ngờ xảy ra, sự rõ ràng về thông tin, thao tác và trách nhiệm mới là yếu tố giúp giảm rủi ro, bảo vệ con người và hạn chế gián đoạn cấp điện.
