Cuộc gặp mở rộng dư địa hợp tác
Hợp tác Việt Mỹ tại TP.HCM là quá trình hai bên kết nối ưu tiên phát triển kinh tế, năng lượng, an ninh và các vấn đề nhân đạo để tạo nền tảng cho quan hệ đối tác lâu dài. Sáng 2-11, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được tiếp đoàn đại biểu Hoa Kỳ do Đại sứ Jennifer Wicks và Đại tá Andrew Pate, chỉ huy tàu tuần duyên Hoa Kỳ, dẫn đầu. Cuộc gặp diễn ra trong chuyến thăm thành phố kéo dài ba ngày của tàu tuần duyên USCGC Bertholf.
Điều đáng chú ý không chỉ là danh mục lĩnh vực được nêu, mà là sự giao nhau giữa nhu cầu chuyển đổi kinh tế của thành phố và các ưu tiên ngoại giao của Đại sứ quán. TP.HCM muốn hút vốn, công nghệ và nhân lực cho mô hình tăng trưởng mới; phía Mỹ nhấn mạnh môi trường đầu tư minh bạch, hợp tác kinh tế cân bằng hơn, đồng thời duy trì đối thoại về an ninh và các vấn đề lịch sử. Vì vậy, đây là một chương trình hợp tác đa mặt, không nên thu hẹp thành câu chuyện riêng về một dự án năng lượng.
Năng lượng: LNG là cơ hội, không phải câu trả lời duy nhất
Năng lượng là một điểm nối cụ thể giữa nhu cầu phát triển của TP.HCM và sự quan tâm của doanh nghiệp Hoa Kỳ. Đại sứ Wicks cho biết các doanh nghiệp Mỹ quan tâm đến những dự án năng lượng tại thành phố, trong đó có điện khí LNG. Tuy nhiên, tín hiệu quan tâm chưa đồng nghĩa với quyết định đầu tư hay bảo đảm dự án sẽ được triển khai; giá trị của cuộc trao đổi nằm ở việc mở kênh kết nối để các đề xuất được xem xét.
Thành phố đồng thời đặt trọng tâm vào năng lượng sạch, phát triển cảng biển và hạ tầng logistics, cũng như định hướng hình thành trung tâm năng lượng tại khu vực Bà Rịa–Vũng Tàu. Bởi vậy, hợp tác năng lượng nên được đánh giá qua khả năng gắn nguồn cung với hạ tầng và mục tiêu chuyển đổi, thay vì chỉ nhìn vào LNG. Cuộc gặp chưa nêu quyết định cụ thể về dự án; bước tiếp theo cần là đối thoại về cơ chế, chính sách và môi trường đầu tư, những vấn đề Đại sứ cũng muốn hai bên cùng tháo gỡ.
Kinh tế và an ninh cùng định hình quan hệ Việt Mỹ
Ưu tiên kinh tế của TP.HCM rộng hơn năng lượng. Thành phố muốn thu hút các định chế tài chính quốc tế, gồm tổ chức Hoa Kỳ, tham gia phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế; đồng thời thúc đẩy công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao, cảng biển và logistics. Chủ tịch Nguyễn Văn Được cũng kêu gọi doanh nghiệp Mỹ trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, tài chính và năng lượng đầu tư dài hạn. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu giảm phụ thuộc vào lợi thế lao động giá rẻ, nhưng cần môi trường pháp lý rõ ràng và ổn định để biến lời mời gọi thành hoạt động đầu tư.
Quan hệ Việt Mỹ còn có trụ cột quốc phòng-an ninh. Hai bên xem chuyến thăm của tàu tuần duyên là đóng góp cho hợp tác, nhất là an ninh hàng hải. Đại sứ Wicks nêu hợp tác quốc phòng, an ninh và giao lưu nhân dân là những ưu tiên; phía Mỹ cũng sẵn sàng phối hợp chống buôn bán ma túy, đánh bắt bất hợp pháp và các tội phạm trên biển. Cách tiếp cận này cho thấy hợp tác không chỉ phục vụ thương mại: an ninh hàng hải tạo thêm nền tảng để quan hệ song phương phát triển bền vững.
Khắc phục hậu quả chiến tranh là phần việc không thể bỏ qua
Một chương trình hợp tác đáng tin cậy cần nhìn thẳng vào di sản chiến tranh. Lãnh đạo thành phố cảm ơn hỗ trợ của Hoa Kỳ trong xử lý hậu quả chất độc da cam/dioxin và các vấn đề còn tồn tại, đồng thời mong muốn mở rộng phối hợp, trong đó có tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đại sứ Wicks cho biết những chuyến thăm Quảng Trị và sân bay Biên Hòa giúp bà hiểu rõ hơn hậu quả kéo dài của chiến tranh và chứng kiến sự phối hợp giữa hai nước trong khắc phục. Hai bên đã tìm kiếm chung và quy tập gần 1.000 bộ hài cốt.
Hợp tác y tế cũng có kế hoạch tiếp nối: Chính phủ Hoa Kỳ muốn phối hợp với TP.HCM để chuyển giao bền vững các chương trình y tế do Mỹ tài trợ, đặc biệt trong hai năm tới. Tổng thể, cuộc gặp ngày 2-11 đưa ra một khuôn khổ có cả lợi ích tương lai lẫn trách nhiệm lịch sử. Kết quả sẽ phụ thuộc vào việc hai bên có chuyển các ưu tiên thành đối thoại thường xuyên, điều kiện đầu tư rõ ràng và dự án khả thi hay không. Đó mới là thước đo thực chất cho hợp tác năng lượng và quan hệ Việt Mỹ.
