Nguy cơ không còn là cảnh báo xa vời
Chung cư Vĩnh Hội là khu nhà ở tại các lô A, B, C, được kiểm định ở cấp D — mức nguy hiểm cao nhất — với tình trạng mất an toàn tổng thể và nguy cơ sập đổ, khiến việc tiếp tục sử dụng không còn được bảo đảm. Ngày 24.10, UBND phường Khánh Hội cho biết đang triển khai kế hoạch di dời khẩn cấp 141 hộ còn sinh sống tại đây để bảo vệ tính mạng và tài sản. Đây không phải một thủ tục hành chính có thể trì hoãn vô thời hạn: công trình tiếp tục xuống cấp, còn cư dân phải sống giữa rủi ro hiện hữu. Hình ảnh các vết nứt lớn dọc cột trụ càng khiến cảnh báo về an toàn trở nên cụ thể, không thể xem nhẹ.
141 hộ chưa đồng thuận: an toàn thôi chưa đủ
Từ khi có kết quả kiểm định năm 2017, 103 trường hợp đã di dời theo kế hoạch, nhưng hiện vẫn còn 141 hộ chưa đồng thuận rời đi. Sự chần chừ ấy không thể được xử lý chỉ bằng việc nhắc lại mức nguy hiểm của tòa nhà. Khi nơi ở gắn với sinh hoạt và cuộc sống thường nhật, quyết định chuyển đi còn phụ thuộc vào việc người dân hiểu rõ mình sẽ được bố trí ra sao và có thể tiếp tục ổn định cuộc sống thế nào. Các nguồn hiện có không nêu cụ thể lý do của từng hộ, vì vậy không nên khẳng định họ phản đối vì sinh kế hay vì mức hỗ trợ. Điều có thể thấy là khoảng cách giữa yêu cầu an toàn cấp bách và sự đồng thuận vẫn chưa được khép lại.
Mức độ rủi ro đã để lại hậu quả thực tế: người dân cho biết từng có người ở tầng hai rơi xuống tầng một khi một mảng bê tông hành lang sập. Với nguy cơ như vậy, ở lại không thể được coi là lựa chọn an toàn; nhưng di dời cũng cần được tổ chức theo cách khiến các hộ dân tin tưởng và có thể thực hiện.
Có nhà tạm cư, cần thêm một lộ trình đáng tin
TP.HCM đã bố trí quỹ 141 căn hộ tạm cư; toàn bộ căn hộ đã được sửa chữa, bảo đảm điều kiện sinh hoạt và sẵn sàng bàn giao. Người dân được ở tạm cho đến khi lựa chọn được chủ đầu tư cải tạo, xây dựng lại chung cư. Sau khi có quyết định bố trí, các hộ liên hệ Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng thuộc Sở Xây dựng để xem căn hộ, hoàn tất hồ sơ, ký hợp đồng và nhận bàn giao. Đây là phương án cụ thể, nhưng thông tin về nhà tạm cư chỉ là một phần của lời giải: cơ quan chức năng còn cần giải thích rõ quy trình, tiếp nhận nguyện vọng và xử lý vướng mắc của từng hộ.
Chính quyền địa phương đề nghị người dân chấp hành yêu cầu di dời, đồng thời cho biết sẽ ghi nhận nguyện vọng và nghiên cứu phương án phù hợp, thuận tiện trong khuôn khổ pháp luật. Hai vế này phải được thực hiện song song. Nếu chỉ thúc ép rời đi mà thiếu đối thoại, sự bất đồng có thể kéo dài; nếu chỉ chờ đồng thuận mà không giảm nguy cơ ngay, cư dân tiếp tục đối mặt với hiểm họa.
Bài toán Vĩnh Hội phản chiếu thách thức rộng hơn
Vĩnh Hội không phải trường hợp cá biệt: TP.HCM có 63 chung cư với 89 lô nhà thuộc diện phải khẩn trương phá dỡ, xây dựng lại. Quy mô đó cho thấy di dời không thể dừng ở việc phát lệnh rồi chờ người dân tự xoay xở. Cần một cách làm vừa bảo vệ tính mạng trước mắt, vừa minh bạch về chỗ ở tạm và các bước tiếp theo, đồng thời tạo kênh để cư dân nêu và nhận phản hồi về những băn khoăn của mình.
Đối với chung cư nguy hiểm cấp D, ưu tiên an toàn là không thể mặc cả. Nhưng hiệu quả của kế hoạch di dời khẩn cấp còn tùy thuộc vào việc chính quyền biến phương án trên giấy thành lộ trình người dân hiểu, tiếp cận được và có thể chấp nhận. 141 hộ chưa di dời cần được vận động bằng thông tin rõ ràng và đối thoại thực chất, không chỉ bằng cảnh báo.
Kết luận, nguy cơ sập đổ khiến việc rời khỏi chung cư Vĩnh Hội trở thành yêu cầu cấp bách, còn sự chậm trễ cho thấy an toàn và đồng thuận phải được giải quyết cùng lúc. Bàn giao đủ nhà tạm cư là bước quan trọng; lắng nghe cư dân và làm rõ từng bước tiếp theo mới là điều giúp bước di dời cuối cùng có thể diễn ra.
