Một bóng chim lặng lẽ giữa thành phố sáng đèn
Cú lợn là loài chim săn mồi về đêm, thường ẩn mình ban ngày và âm thầm bay đi tìm thức ăn khi trời tối; sự hiện diện của chúng bên những cao ốc vì thế tạo nên một lát cắt hiếm gặp của thiên nhiên đô thị. Trong ảnh của nhiếp ảnh gia Đinh Xuân Trường, bóng chim nhỏ bé xuất hiện giữa những mảng sáng rực ở Thủ Thiêm và khu vực Nhà Bè, đối lập đầy cuốn hút với nhịp sống thành phố. Loài chim có tên khoa học Tyto alba, thuộc nhóm IIB trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Giá trị của bộ ảnh không chỉ nằm ở khoảnh khắc đẹp: nó buộc người xem nhìn lại một cư dân hoang dã vẫn đang kiếm ăn ngay giữa không gian quen thuộc của mình.
Năm đến sáu giờ chờ một nhịp cánh
Đinh Xuân Trường, 42 tuổi, bắt đầu chụp chim hoang dã từ năm 2018 vì tình yêu thiên nhiên và mong muốn ghi lại tập tính của chúng. Với cú lợn, anh phải lui tới Thủ Thiêm và khu vực xã Nhà Bè nhiều ngày, từ lúc chập choạng tối hoặc khoảng 21–22 giờ, rồi chờ 5–6 tiếng để bắt được khoảnh khắc chim đập cánh. Ảnh chim cú lợn đòi hỏi sự kiên nhẫn đặc biệt: loài chim ưa bóng tối, ban ngày tìm nơi trú, còn người chụp phải chấp nhận ánh sáng yếu. Trường dùng máy Sony A1 cùng ống kính 200–600 mm để ghi hình từ xa; đèn pin cũng không được rọi liên tục vào mắt chim, nhằm hạn chế làm xáo trộn hoạt động tự nhiên. Sự chờ đợi ấy khiến từng khuôn hình có sức nặng hơn một cú bấm máy may mắn.
Bộ ảnh hé lộ cách cú lợn kiếm ăn
Cú lợn không xuất hiện để làm nền cho ánh đèn cao ốc: chúng đang sống theo nhịp kiếm ăn của mình. Thính giác nhạy giúp loài chim này tìm đến những nơi có chuột, nguồn thức ăn chủ yếu; trong nông nghiệp, chúng còn được xem là thiên địch có ích để kiểm soát loài gặm nhấm. Khi đã ăn no, cú lợn có thể đậu trên cành cây, mái nhà hoặc nơi kín đáo để tiêu hóa. Những hình ảnh ghi lại chim bay lượn tìm mồi rồi nghỉ gần các tòa nhà mở ra góc nhìn gần hơn về một chim săn mồi ban đêm vốn ít khi được quan sát rõ. Thay vì chỉ nhìn thấy một khuôn mặt hình trái tim, đôi mắt đen hay dáng bay không tiếng động, người xem có thể hình dung cả chuỗi hành vi gắn với sự sống của loài.
Nhìn chim bằng hiểu biết, không bằng lời đồn
Tiếng kêu và vẻ ngoài khác lạ khiến cú lợn bị gắn với điềm gở trong một số quan niệm dân gian, đôi khi dẫn đến việc xua đuổi hoặc làm hại chúng. Nhưng không có bằng chứng khoa học cho thấy loài chim này báo trước bệnh tật hay cái chết; tiếng kêu của chúng được dùng để giao tiếp với bạn đời. Đinh Xuân Trường thực hiện bộ ảnh để nhiều người có cơ hội ngắm vẻ đẹp của cú lợn và thay đổi cách nhìn về chúng. Anh cho rằng chim chỉ sống theo bản năng, không thể tự lên tiếng để giải thích. Đây là điểm khiến nhiếp ảnh động vật hoang dã có ý nghĩa vượt khỏi vẻ đẹp thị giác: nó đem một loài thường bị hiểu lầm đến gần công chúng hơn, đồng thời nhắc rằng sự tò mò nên dẫn đến quan sát và bảo vệ, không phải tổn thương.
