Một chim săn mồi đêm giữa lòng phố
Cú lợn là loài chim săn mồi về đêm, thường trú ẩn ban ngày và dựa vào khả năng nghe nhạy để tìm thức ăn trong bóng tối. Bộ ảnh của nhiếp ảnh gia Đinh Xuân Trường khiến tập tính ấy hiện lên khác lạ: giữa những cao ốc sáng rực của TP.HCM, một bóng chim lặng lẽ lướt qua, như nhắc rằng thiên nhiên vẫn sống ngay bên cạnh nhịp đô thị.
Trường, 42 tuổi, bắt đầu chụp chim hoang dã từ năm 2018 vì muốn ghi lại hành vi của chúng trong tự nhiên. Anh đã gặp nhiều loài quý hiếm, nhưng chim cú lợn đem đến cảm xúc riêng: khuôn mặt hình trái tim, đôi mắt đen, chiếc mỏ ngắn cong quặp và dáng bay hơi khòm. Những ảnh cú lợn này không chỉ bắt mắt; chúng thay đổi góc nhìn về một loài thường bị gắn với điều chẳng lành.
Năm đến sáu giờ trong bóng tối
Từ giữa tháng 10, Trường nhiều ngày lui tới Thủ Thiêm và khu vực Nhà Bè, thường vào lúc chập choạng hoặc khoảng 21–22 giờ. Anh đặt máy, chờ 5–6 tiếng mới bắt được khoảnh khắc cú lợn đập cánh. Sự kiên nhẫn ấy là phần cốt lõi của nhiếp ảnh chim hoang dã: thay vì ép thiên nhiên vào lịch trình của người chụp, người chụp phải chấp nhận đợi trong ánh sáng yếu.
Chim cú lợn ưa bóng tối và ban ngày tìm chỗ ẩn. Sau khi ăn no, chúng có thể đậu trên cành cây, mái nhà hoặc nơi khuất để tiêu hóa. Vì thế, việc chụp khó hơn nhiều loài chim khác. Trường dùng máy Sony A1 cùng ống kính 200–600 mm để chụp từ xa; đèn pin hỗ trợ không được rọi liên tục vào mắt chim, nhằm hạn chế làm xáo trộn hoạt động tự nhiên.
Nhìn lại loài chim sau những lời đồn
Tiếng kêu và diện mạo khác thường khiến cú lợn trong quan niệm dân gian bị xem là điềm xấu, thậm chí bị xua đuổi hoặc làm hại. Nhưng không có bằng chứng khoa học cho thấy loài chim này báo trước bệnh tật hay cái chết; tiếng kêu của chúng được dùng để giao tiếp với bạn đời. Gắn nhãn mê tín cho một loài vật chỉ khiến con người bỏ lỡ cơ hội hiểu đời sống thật của nó.
Cú lợn thường xuất hiện nơi có chuột vì thính giác nhạy và chuột là nguồn thức ăn chính; trong nông nghiệp, chúng còn góp phần kiểm soát loài gặm nhấm. Loài chim này thuộc nhóm IIB trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và có tên khoa học Tyto alba. Bộ ảnh của Trường vì thế làm được hơn việc lưu giữ khoảnh khắc đẹp: nó mời người xem nhìn cú lợn bằng sự tò mò thay vì sợ hãi, và xem việc bảo tồn là trách nhiệm chung.
