Công khai thực đơn là điểm khởi đầu, không phải đích đến
Thực đơn trường học là kế hoạch các món ăn phục vụ học sinh theo ngày hoặc tuần, được xây dựng theo độ tuổi, nhu cầu dinh dưỡng và số bữa tại trường, đồng thời cần được công khai trước khi tổ chức bữa ăn. Yêu cầu này đáng hoan nghênh, nhưng minh bạch chỉ có ý nghĩa khi đi cùng giám sát thực chất. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đề xuất chuẩn hóa quy trình bữa ăn nội trú, bán trú, từ lập kế hoạch năm học và lựa chọn nhà cung cấp đến chế biến, giao nhận, phục vụ, kiểm tra và quản lý kinh phí. Dự thảo cũng hướng tới phân định trách nhiệm giữa chính quyền địa phương, cơ quan quản lý giáo dục, trường học, nhà cung cấp và gia đình. Đây là hướng đi cần thiết: khi quy trình và đầu mối chịu trách nhiệm rõ ràng, việc phát hiện sai lệch sẽ bớt phụ thuộc vào phản ánh sau sự cố.
Yêu cầu mới đặt dinh dưỡng cạnh an toàn
Ngày 29 tháng 10 năm 2026, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên ký văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, đề nghị tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú. Động thái này thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng ban hành trong tháng 8 và tháng 9 năm 2026 về an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn tại cơ sở giáo dục. Về dinh dưỡng học đường, thực đơn cần cân đối theo nhóm tuổi hoặc cấp học, số bữa tại trường, nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng thiết yếu. Bộ Y tế còn đề nghị rà soát, công khai thực đơn khi có thay đổi món hoặc nguyên liệu, đồng thời hạn chế tối đa thực phẩm nhiều đường, muối và chất béo tại căng-tin. Công khai món ăn vì thế không nên là thủ tục dán bảng: đó là cơ hội để đối chiếu kế hoạch với bữa ăn thực tế.
Phụ huynh theo dõi được gì, nhà trường phải kiểm tra gì?
Thực đơn được công bố theo ngày hoặc tuần trước bữa ăn, và cần cập nhật kịp thời nếu thay đổi. Từ đó, phụ huynh có thể theo dõi món ăn, đối chiếu với nhu cầu theo lứa tuổi và nhận biết thay đổi ảnh hưởng đến trẻ có dị ứng hoặc chế độ ăn đặc thù. Gia đình cũng có thể tham gia giám sát, phản ánh với trường hoặc cơ quan có thẩm quyền; thông tin về sức khỏe và dị ứng của học sinh cần được cung cấp kịp thời. Tuy nhiên, thực đơn công khai không tự chứng minh nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng hay quy trình chế biến an toàn. Nhà trường phải giám sát thường xuyên; cơ quan chức năng được đề nghị kiểm tra hồ sơ truy xuất, điều kiện vệ sinh, vận chuyển, kiểm thực ba bước và lưu mẫu, kể cả kiểm tra đột xuất tại cơ sở có nguy cơ. Phân biệt rõ điều gì công khai với điều gì phải kiểm chứng giúp phụ huynh giám sát đúng trọng tâm.
Trách nhiệm phải đi theo từng công đoạn
Điểm đáng chú ý trong dự thảo là trách nhiệm không thể dừng ở việc chọn nhà cung cấp. Trường tự nấu phải quản lý các khâu mình thực hiện; nếu thuê nấu hoặc nhận suất ăn chế biến bên ngoài, trách nhiệm cần được xác định theo phạm vi công việc và hợp đồng. Với suất ăn làm ngoài trường, nhà cung cấp kiểm thực và lưu mẫu tại nơi chế biến, còn trường tiếp nhận, kiểm tra, giám sát và lưu mẫu tại nơi sử dụng. Đó là cách hạn chế tình trạng mỗi bên viện dẫn phần việc của bên kia khi xảy ra sự cố. Dự thảo còn yêu cầu xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn. Bộ Y tế đề nghị địa phương triển khai các biện pháp và báo cáo kết quả về Bộ. Kết luận cần rõ ràng: công khai thực đơn chỉ tạo giá trị khi nhà trường kiểm tra được nhà cung cấp, phụ huynh có kênh phản ánh, còn cơ quan quản lý theo sát việc thực thi.
