Học để biết, thực hành để sẵn sàng
Trung tâm PCCC cộng đồng là địa điểm để người dân tiếp cận kiến thức phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ qua tuyên truyền trực quan, hướng dẫn thực hành và các tình huống mô phỏng, thay vì chỉ nghe phổ biến lý thuyết. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: trong sự cố, khả năng nhận ra nguy hiểm, báo tin, chọn lối thoát và xử lý ban đầu có thể quyết định mức độ an toàn trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến.
Tại Phúc Lợi, UBND phường phối hợp với Đội Chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực số 18 xây dựng mô hình trung tâm trải nghiệm cộng đồng. Định hướng được địa phương nhấn mạnh là lấy phòng ngừa làm chính; trung tâm giúp người dân nhận diện nguy cơ cháy, nổ trong sinh hoạt và sản xuất, tìm hiểu cách dùng phương tiện chữa cháy ban đầu, xử lý khi phát hiện cháy và thoát nạn an toàn.
Điểm có ý nghĩa không nằm ở việc mở thêm một địa điểm, mà ở cách chuyển kiến thức thành kỹ năng chữa cháy có thể vận dụng. Người dân được trực tiếp tìm hiểu thiết bị, thực hành thao tác và làm quen với thoát nạn, sơ cứu. Nhờ đó, trách nhiệm phòng ngừa không còn bị mặc định là việc riêng của lực lượng chuyên trách.
Ba địa phương, ba cách đưa kiến thức vào đời sống
Phúc Lợi chọn mô hình trải nghiệm; Thanh Miếu xây dựng trung tâm học tập cộng đồng theo quyết định của UBND phường, với nhiệm vụ tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn thực hành và giúp hộ gia đình, cơ sở sản xuất kinh doanh nhận diện nguy cơ cháy, nổ. Ngay sau lễ ra mắt, địa phương tổ chức thực tập phương án chữa cháy và cứu nạn cứu hộ với nhiều lực lượng, đưa nội dung tại trung tâm nối tiếp bằng hoạt động phối hợp thực địa.
Ở Hy Cương, trung tâm giáo dục cộng đồng là một phần trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Tháng an toàn phòng cháy, chữa cháy tháng 10/2026. Lễ ra mắt thu hút hơn 60 đại biểu cùng đông đảo người dân; trung tâm cung cấp địa điểm học trực quan về phòng ngừa, thoát nạn và xử lý tình huống khẩn cấp. Cách tổ chức này cho thấy trung tâm phát huy hiệu quả hơn khi được đặt trong một chương trình có huấn luyện và diễn tập, thay vì hoạt động tách rời.
Nghĩa Đô kết hợp hai hướng ngay trong ngày 31-10: tập huấn nghiệp vụ cho lực lượng dân phòng và ra mắt trung tâm giáo dục cộng đồng. Đây là lựa chọn thực tế, bởi người dân cần nơi học kỹ năng, còn lực lượng tại cơ sở cần rèn khả năng phát hiện nguy cơ và xử lý ban đầu.
Từ thao tác tại chỗ đến phối hợp cứu người
Các hoạt động thực hành tạo nên khác biệt rõ nhất giữa một điểm học hữu ích và một phòng trưng bày thiết bị. Tại Nghĩa Đô, người tham gia trải nghiệm thoát nạn bằng dây thả chậm, di chuyển trong môi trường nhiều khói, sơ cấp cứu và vận chuyển người bị nạn; họ cũng tập rải, cuộn vòi, dùng bình chữa cháy xách tay và phun nước bằng lăng chữa cháy. Những thao tác này giúp kiến thức gắn với phản xạ, thay vì dừng ở việc ghi nhớ hướng dẫn.
Hy Cương bổ sung quy mô huấn luyện đáng chú ý: hơn 400 lượt người thuộc đối tượng 2 được tập huấn, còn cuộc diễn tập có 120 lượt người thuộc đội dân phòng, tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và tổ liên gia an toàn PCCC tham gia. Những con số này cho thấy giáo dục cộng đồng có thể mở rộng từ người dân nói chung sang các lực lượng thường có mặt sớm tại hiện trường.
Mỗi địa phương nhấn vào một mắt xích khác nhau: Phúc Lợi chú trọng trải nghiệm, Thanh Miếu nối trung tâm với diễn tập nhiều lực lượng, Hy Cương gắn giáo dục với huấn luyện quy mô lớn, còn Nghĩa Đô nâng năng lực dân phòng song song với mở điểm học. Kết hợp cả ba hướng sẽ giúp kỹ năng chữa cháy và cứu nạn cứu hộ bớt xa lạ với đời sống thường ngày.
Hiệu quả phụ thuộc vào hoạt động đều đặn
Ra mắt trung tâm mới chỉ là bước khởi đầu. Giá trị của mô hình phụ thuộc vào việc người dân có thể đến học thường xuyên, nội dung có sát đặc điểm nhà ở và cơ sở kinh doanh tại địa bàn, và các buổi thực hành có giúp họ tự tin làm đúng thao tác hay không. Một buổi trải nghiệm tạo chú ý; lịch hoạt động đều và phù hợp nhiều lứa tuổi mới tạo được thói quen phòng ngừa.
Phúc Lợi cho biết sẽ tiếp tục duy trì các mô hình an toàn cháy, nổ và tổ chức hoạt động tại trung tâm. Ở Nghĩa Đô, ban quản lý được đề nghị phối hợp với lực lượng chữa cháy khu vực để xây dựng kế hoạch nền nếp, đổi mới cách tuyên truyền cho sinh động, dễ hiểu và phù hợp từng nhóm đối tượng. Đây là điều kiện cần để giáo dục cộng đồng không dừng lại ở lễ ra mắt.
Các địa phương đang chọn cách tổ chức khác nhau nhưng cùng hướng tới một mục tiêu: giúp người dân biết phòng ngừa, biết ứng phó và biết phối hợp khi có sự cố. Nếu trung tâm duy trì được thực hành thường xuyên, đây sẽ là hạ tầng an toàn thiết thực, đưa kiến thức PCCC từ khẩu hiệu vào kỹ năng bảo vệ người và tài sản.
