Tuyến buýt đầu tiên mở đầu một phép thử thực tế
Xe buýt điện là phương tiện vận tải hành khách công cộng chạy bằng năng lượng điện, đòi hỏi cả phương tiện phù hợp lẫn hạ tầng sạc và hệ thống vận hành đồng bộ. Sáng 30/10, Sở Xây dựng Thái Nguyên phối hợp với Công ty Cổ phần Thương mại và Du lịch Hà Lan khai trương tuyến buýt điện số 01, kết nối Tân Long với Đa Phúc; đây là tuyến đầu tiên loại này đi vào hoạt động tại tỉnh.
Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ hưởng ứng Tuần lễ Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên 2026 và kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh. Nhưng giá trị của tuyến xe không nằm ở nghi thức khai trương: đây là phép thử xem giao thông xanh có thể trở thành lựa chọn thường ngày hay không. Một tuyến mới chỉ có ý nghĩa khi người dân thấy xe thuận tiện, đúng giờ và đủ hấp dẫn để cân nhắc thay phương tiện cá nhân.
Khoản đầu tư nằm ở cả xe lẫn hệ thống phía sau
Công ty Cổ phần Thương mại và Du lịch Hà Lan đầu tư gần 60 tỷ đồng cho dự án. Quy mô gồm 15 xe buýt điện KIM LONG B40-EV mới 100%, 5 trụ sạc công suất 240 kW cùng hạ tầng kỹ thuật phục vụ khai thác. Theo thông tin tại lễ khai trương, dự án còn có đường dây điện 22 kV, trạm biến áp 1.600 kVA và hệ thống công nghệ quản lý, điều hành.
Đây là điểm đáng chú ý hơn cả con số phương tiện: chuyển đổi sang xe điện không thể chỉ thay xe chạy nhiên liệu hóa thạch bằng xe mới. Năng lực cấp điện, sạc, bảo dưỡng và tổ chức vận hành phải đi cùng nhau. Việc doanh nghiệp đầu tư cả phương tiện lẫn hạ tầng cho thấy một hướng triển khai có tính hệ thống, dù khoản đầu tư chỉ phát huy giá trị khi dịch vụ ổn định và đáp ứng được nhu cầu thực tế.
Người đi xe buýt cần thấy lợi ích cụ thể
Trước khi chuyển đổi, tuyến Tân Long – Đa Phúc khai thác 13 xe dùng nhiên liệu hóa thạch và phục vụ hơn 1.600 lượt khách mỗi ngày. Sau khi đưa xe điện vào hoạt động, đơn vị dự kiến vận chuyển khoảng 1.900 lượt khách/ngày khi áp dụng chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 35/2025/NQ-HĐND. Một nguồn thông tin khác nêu kỳ vọng trên 2.000 lượt khách mỗi ngày. Hai mức dự báo không hoàn toàn giống nhau, nhưng cùng đặt kỳ vọng lượng khách tăng khoảng 18%.
Dự báo tăng khách là tín hiệu tích cực, chưa phải kết quả đã đạt. Với hành khách, lợi ích phải thể hiện ở chuyến xe đúng giờ, điểm dừng dễ tiếp cận, tần suất phù hợp và chất lượng phục vụ tốt. Lãnh đạo tỉnh cũng đề nghị rà soát trạm sạc, điểm dừng, điểm đỗ và lộ trình, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ. Nếu những việc này chậm được thực hiện, xe điện khó tạo khác biệt đủ lớn trong thói quen đi lại.
Giao thông xanh cần được đo bằng người sử dụng
Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 40% phương tiện giao thông công cộng gồm xe buýt và taxi sử dụng năng lượng xanh. Vì vậy, tuyến buýt Thái Nguyên đầu tiên chạy điện phù hợp với định hướng dài hạn, đồng thời tạo tiền lệ để doanh nghiệp và cơ quan quản lý đánh giá cách tổ chức một dịch vụ ít phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.
Bước tiếp theo không chỉ là duy trì đội xe mới. Sở Xây dựng cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, tối ưu lộ trình và hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn; doanh nghiệp phải bảo đảm an toàn, chất lượng phục vụ và lịch chạy ổn định. Tuyến Tân Long Đa Phúc sẽ là đóng góp thực chất cho giao thông xanh nếu giữ được hành khách và kéo thêm người rời phương tiện cá nhân. Đó mới là thước đo thuyết phục cho khoản đầu tư và cho tham vọng nâng chất lượng vận tải công cộng.
