Chuyển đổi năng lượng phải đến được từng cộng đồng
Chuyển đổi năng lượng bền vững là quá trình phát triển nguồn điện sạch đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận điện, để tăng trưởng năng lượng gắn với giảm phát thải và cải thiện đời sống người dân. Chiều 26/10, đoàn công tác Bộ Công Thương và Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) làm việc với UBND tỉnh Quảng Trị về chương trình chuyển đổi năng lượng bền vững Việt Nam–EU, bàn các giải pháp phát triển năng lượng tái tạo, mở rộng cấp điện nông thôn và thúc đẩy chuyển dịch xanh.
Đây là hướng đi đúng: thành công không thể chỉ được đo bằng công suất nguồn điện hay vị thế của một trung tâm năng lượng. Điện lưới nông thôn và nguồn sạch cần tạo khác biệt cụ thể trong sinh hoạt, sản xuất và cơ hội phát triển ở những nơi còn khó tiếp cận. Vì vậy, hợp tác Việt Nam EU có ý nghĩa lớn nhất khi nối các cam kết giảm phát thải với nhu cầu thiết yếu của cộng đồng.
Quảng Trị có thể thành đầu mối năng lượng, nhưng cần đi cùng trách nhiệm
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn đánh giá Quảng Trị có tiềm năng lớn và đang từng bước phát triển thành trung tâm năng lượng của cả nước và miền Trung. Hạ tầng năng lượng của tỉnh đã có bước tiến, đóng góp cho ngành năng lượng quốc gia và kinh tế địa phương. Lợi thế ấy tạo cơ sở để Quảng Trị đảm nhận vai trò nổi bật hơn trong quá trình chuyển đổi năng lượng.
Tuy nhiên, danh xưng trung tâm năng lượng chỉ có sức thuyết phục nếu phát triển đi cùng lợi ích xã hội và mục tiêu giảm phát thải. Bộ Công Thương và tỉnh dự kiến phối hợp triển khai các chương trình hỗ trợ Việt Nam thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải, đồng thời thúc đẩy năng lượng bền vững. EU cũng kỳ vọng chuyến công tác giúp đoàn hiểu rõ hơn tiềm năng và tình hình phát triển năng lượng tái tạo tại Quảng Trị.
Đưa điện đến vùng khó khăn là thước đo thiết thực
Dự án cấp điện nông thôn do EU hỗ trợ tại Quảng Trị được phía Bộ Công Thương đánh giá là thiết thực, góp phần phát triển lưới điện địa phương; kỳ vọng đặt ra là tiếp tục triển khai hiệu quả trong giai đoạn hai để đáp ứng nhu cầu điện ở nông thôn. Với người dân, ý nghĩa của hợp tác nằm ở những thay đổi gần gũi: điện phục vụ sinh hoạt, hỗ trợ sản xuất và mở thêm nền tảng cho phát triển kinh tế xanh.
Quy mô chương trình hợp tác trước đó cho thấy tham vọng mở rộng tiếp cận điện vượt ra ngoài phạm vi một tỉnh: trong giai đoạn 2018–2021, chương trình hỗ trợ chính sách ngành năng lượng Việt Nam–EU hướng tới cấp điện cho 1,2 triệu hộ gia đình và mở rộng cấp điện đến khoảng 750 thôn, bản trên cả nước. Đây là mục tiêu đáng chú ý, nhưng kết quả cuối cùng cần được nhìn từ việc các hộ ở vùng sâu, vùng xa có điện ổn định để cải thiện cuộc sống và sinh kế.
Hợp tác cần chuyển từ cam kết sang triển khai
Tỉnh xác định phát triển năng lượng tái tạo gắn với đưa điện về nông thôn, miền núi và vùng sâu, vùng xa là nhiệm vụ trọng tâm, vừa thúc đẩy kinh tế vừa góp phần bảo đảm an sinh và giảm nghèo bền vững. Quảng Trị cũng cam kết tạo thuận lợi về môi trường đầu tư, thủ tục hành chính và giải phóng mặt bằng để các dự án năng lượng bền vững được triển khai đúng tiến độ.
Bước tiếp theo của hợp tác Việt Nam EU vì thế không nên chỉ dừng ở trao đổi định hướng. Phối hợp giữa Ban Chỉ đạo chương trình và chính quyền tỉnh cần biến mục tiêu giảm phát thải, phát triển nguồn sạch và mở rộng điện lưới nông thôn thành các dự án có kết quả rõ ràng. Quảng Trị có tiềm năng để trở thành trung tâm năng lượng bền vững; để hiện thực hóa mục tiêu ấy, lợi ích của người dân và chất lượng triển khai phải được đặt ngang hàng với tốc độ phát triển hạ tầng.
