VBT là gì và vì sao ca mổ tại bệnh viện 108 đáng chú ý?
Kỹ thuật Vertebral Body Tethering (VBT) trong phẫu thuật vẹo cột sống là phương pháp dùng vít và dây bền cao gắn vào thân đốt sống để chỉnh dần đường cong, không cần ghép xương hàn khớp, nhờ đó vẫn bảo tồn chuyển động giữa các đốt sống và tận dụng quá trình tăng trưởng tự nhiên của trẻ để tiếp tục hiệu chỉnh cột sống theo thời gian.
Điểm mấu chốt của câu chuyện không phải chỉ là một ca phẫu thuật thành công, mà là việc lần đầu tiên tại Việt Nam, bệnh viện 108 triển khai được kỹ thuật VBT không ghép xương cho bệnh nhi vẹo cột sống. Điều này đánh dấu bước chuyển từ tư duy “cố định và hi sinh vận động” sang “chỉnh sửa nhưng vẫn bảo tồn vận động”. Ở một hệ thống y tế vốn quen với phẫu thuật hàn xương, sự xuất hiện của VBT là tín hiệu cho thấy chúng ta đang bắt kịp xu hướng điều trị hiện đại, đặt chất lượng sống lâu dài của trẻ lên ngang hàng với mục tiêu nắn thẳng cột sống.
Ca bệnh bé gái 12 tuổi: Từ góc cong 48° xuống còn khoảng 10°
Nhân vật trung tâm của bước ngoặt này là bé gái 12 tuổi ở Bắc Ninh, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Chỉ trong vài tháng, gia đình nhận thấy hai vai lệch, thân mình biến dạng, dáng đi mất cân bằng – những dấu hiệu điển hình nhưng thường bị xem nhẹ của vẹo cột sống. Khi đến bệnh viện 108, phim X-quang cho thấy bé bị vẹo cột sống ngực – thắt lưng với góc Cobb từ T7 đến L2 lên tới 48°, mức cong đủ lớn để nguy cơ tiến triển và cần cân nhắc phẫu thuật.
Sau đánh giá, TS.BS Phan Trọng Hậu xác định bệnh nhi ở giai đoạn trưởng thành xương Sanders 5, vẫn còn tiềm năng tăng trưởng – điều kiện quan trọng để chọn VBT. Ê-kíp đã lập kế hoạch chi tiết, từ vị trí đặt vít, lực căng dây đến mức độ nắn chỉnh cho phép. Kết quả, góc Cobb giảm từ 48° xuống khoảng 10°, tương đương mức chỉnh gần 80%, trục cột sống cải thiện rõ, thân mình cân đối hơn. Đây là con số không chỉ đẹp trên phim X-quang mà còn mang ý nghĩa tâm lý lớn cho gia đình, vì con họ không phải đánh đổi vận động để đổi lấy một lưng thẳng.
VBT khác gì so với phẫu thuật vẹo cột sống truyền thống?
Trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống truyền thống, bác sĩ dùng hệ thống vít – thanh kim loại để nắn chỉnh biến dạng rồi ghép xương hàn khớp nhằm giữ kết quả lâu dài. Khi các đốt sống đã hàn xương, đoạn cột sống đó gần như mất vận động tương đối. Với trẻ đang lớn, điều này đồng nghĩa lưng bớt linh hoạt, cúi – xoay – vận động thể thao bị hạn chế, và bất kỳ sai số nào trong căn chỉnh cũng khó sửa vì cột sống đã bị “khóa cứng”.
Ngược lại, kỹ thuật VBT đặt vít vào thân đốt sống phía lồi của đường cong, nối bằng dây có độ bền cao; bằng cách điều chỉnh lực căng dây, bác sĩ có thể nắn chỉnh ngay trong mổ mà không cần ghép xương hàn khớp. Lực nén ở phía lồi làm chậm phát triển bên đó, trong khi phía lõm tiếp tục lớn, giúp đường cong tiếp tục được chỉnh dần theo thời gian. Nói cách khác, VBT không “đóng băng” cột sống, mà “định hướng” sự phát triển của nó. Đây là khác biệt triết lý rất lớn: thay vì cưỡng bức cơ thể thích nghi với kim loại, bác sĩ dùng chính tăng trưởng tự nhiên của trẻ để hoàn thiện kết quả phẫu thuật.
Ý nghĩa với trẻ em vẹo cột sống: Hy vọng mới nhưng không phải “phép màu” cho mọi trường hợp
Thành công của ca phẫu thuật VBT đầu tiên tại bệnh viện 108 không chỉ là thành tích kỹ thuật, mà mở ra thêm một lựa chọn điều trị cho nhóm bệnh nhi phù hợp chỉ định. Nhờ không cần ghép xương hàn khớp, kỹ thuật này giúp bảo tồn vận động tại các đoạn cột sống được can thiệp và tạo điều kiện để trẻ tiếp tục phát triển tự nhiên. Với những em còn cả chặng đường học tập, vui chơi, thể thao phía trước, việc giữ được lưng linh hoạt quan trọng không kém việc chỉnh cho lưng thẳng.
Tuy vậy, VBT không phải “chuẩn vàng” cho mọi ca phẫu thuật vẹo cột sống. Phương pháp này đòi hỏi bệnh nhân còn tăng trưởng, đường cong phù hợp và gia đình chấp nhận theo dõi lâu dài với nguy cơ chỉnh quá mức hoặc mất chỉnh theo thời gian. Bệnh nhân trong ca đầu tiên sẽ được tái khám định kỳ để đánh giá góc Cobb, mức trưởng thành xương và tình trạng dây. Câu chuyện VBT ở Việt Nam vì thế mới chỉ bắt đầu: nó đặt ra kỳ vọng lớn, nhưng cũng nhắc chúng ta về trách nhiệm xây dựng quy trình sàng lọc, theo dõi và đánh giá kết quả một cách thận trọng, dựa trên dữ liệu chứ không chỉ trên sự hào hứng với kỹ thuật mới.
