VBT là gì và ca mổ cho thấy điều gì?
Phẫu thuật VBT (nắn chỉnh cột sống bằng dây) là kỹ thuật đặt vít vào thân đốt sống phía lồi của đường cong rồi nối bằng dây chằng nhân tạo, điều chỉnh lực căng để nắn cong mà không hàn các đốt sống bằng ghép xương. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 báo cáo đã thực hiện thành công ca VBT cho bé gái 10 tuổi, được xem là ca nắn chỉnh vẹo cột sống không ghép xương đầu tiên tại Việt Nam.
Gia đình nhận thấy hai vai bé lệch, thân mình biến dạng và dáng đi mất cân đối. X-quang cho thấy đường cong ngực–thắt lưng có góc Cobb 48 độ, mức độ có nguy cơ tiến triển và khiến bác sĩ cân nhắc phẫu thuật. Sau mổ, góc Cobb được báo cáo giảm còn khoảng 10 độ, tương đương mức chỉnh gần 80%. Đây là kết quả hình ảnh ban đầu đáng chú ý, nhưng không nên hiểu là bằng chứng về hiệu quả lâu dài cho mọi trẻ.
Dây tạo lực, còn tăng trưởng có thể góp phần chỉnh cong
VBT khác với phẫu thuật truyền thống thường dùng vít và thanh kim loại rồi ghép xương để hàn khớp. Với VBT, phẫu thuật viên đặt vít ở phía lồi của đường cong, nối chúng bằng dây chằng nhân tạo có độ bền cao và điều chỉnh độ căng để tạo lực nắn ngay trong lúc mổ. Điểm đáng chú ý không chỉ là chỉnh hình tức thời: lực nén ở phía lồi được kỳ vọng làm chậm tăng trưởng bên đó, trong khi phía lõm tiếp tục phát triển, có thể giúp đường cong cải thiện thêm theo thời gian.
Vì không ghép xương hàn khớp, kỹ thuật này có thể bảo tồn vận động giữa các đốt sống được can thiệp. Với trẻ đang lớn, việc giữ độ linh hoạt có ý nghĩa, nhưng lợi ích ấy gắn với một điều kiện quan trọng: còn tiềm năng tăng trưởng và cần theo dõi quá trình phát triển. VBT vì thế không phải phiên bản thay thế mặc định cho mọi ca mổ; lựa chọn phải dựa trên đặc điểm đường cong, mức trưởng thành xương và đánh giá chuyên môn.
Một ca thành công chưa giải đáp hết giới hạn
Thông tin về ca bệnh cho biết bé ở giai đoạn trưởng thành xương Sanders 5, vẫn còn khả năng tăng trưởng nhất định; bác sĩ cân nhắc đặc điểm này cùng đường cong trước khi chọn kỹ thuật. Tuy nhiên, một ca bệnh không đủ để xác lập nhóm trẻ nào phù hợp nhất, mức độ chỉnh nào là tối ưu hay kết quả sẽ duy trì ra sao. Gia đình cần hỏi bác sĩ về chỉ định cụ thể, phương án thay thế, khả năng phải can thiệp thêm và cách cân nhắc lợi ích bảo tồn vận động với rủi ro.
Theo thông tin bệnh viện công bố, bệnh nhi cần tái khám định kỳ để theo dõi góc Cobb, độ trưởng thành xương, tình trạng dây chằng và nguy cơ chỉnh quá mức hoặc mất chỉnh. Đây không phải thủ tục phụ: tăng trưởng tiếp tục sau mổ vừa là phần của cơ chế VBT, vừa khiến kết quả cần được kiểm tra theo thời gian. Các dữ liệu dài hạn về biến chứng, độ bền dây và tỷ lệ phải phẫu thuật lại sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ hơn lợi ích thực tế.
Lựa chọn đáng chú ý, nhưng cần tư vấn cá thể hóa
Ca mổ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho thấy phẫu thuật VBT có thể nắn chỉnh vẹo cột sống trẻ em mà không ghép xương, đồng thời bảo tồn vận động ở đoạn được can thiệp. Đó là hướng điều trị đáng quan tâm, nhất là với trẻ còn tăng trưởng, nhưng kết quả gần 80% ở một bệnh nhi không thể thay thế đánh giá về độ an toàn và hiệu quả dài hạn.
Phụ huynh phát hiện vai lệch, thân mình bất cân xứng hoặc dáng đi thay đổi nên đưa trẻ đi khám để xác định mức độ cong và theo dõi tiến triển. Nếu được đề nghị VBT, cần trao đổi trực tiếp với nhóm chuyên khoa về lý do chọn kỹ thuật, nguy cơ chỉnh quá mức hoặc mất chỉnh, lịch theo dõi và những điều chưa thể kết luận từ ca đầu tiên. Điểm đáng kỳ vọng của VBT là giữ được độ linh hoạt; điểm cần tỉnh táo là kết quả lâu dài vẫn phải được chứng minh qua theo dõi.
