Tín hiệu phục hồi đáng chú ý
Xuất khẩu gạo Việt Nam là hoạt động đưa các chủng loại gạo trong nước ra thị trường quốc tế, nơi sức mua nhập khẩu và nguồn cung quyết định giá bán cũng như cơ hội của doanh nghiệp. Sau giai đoạn kết quả suy giảm, thị trường bắt đầu phát tín hiệu hồi phục từ cuối tháng 10 khi nhu cầu nhập khẩu tại một số quốc gia tăng trở lại. Đây là chuyển biến có ý nghĩa: doanh nghiệp có thêm cơ sở tìm khách và thương lượng, nhưng không nên xem một đợt tăng mua là bảo đảm cho đà tăng kéo dài. Trong tháng 10, Việt Nam xuất khẩu khoảng 475.500 tấn, thu về 252,9 triệu USD; tính chung mười tháng, lượng xuất khẩu giảm 4,6% và giá trị giảm 9,7% so với cùng kỳ. Khoảng cách giữa tín hiệu thị trường mới và kết quả lũy kế cho thấy cơ hội cuối năm là có thật, song cần được khai thác bằng hợp đồng và kế hoạch nguồn hàng chặt chẽ.
Philippines trở lại, giá chào nhích lên
Động lực trước mắt đến từ nhu cầu gạo Philippines. Nước này cấp giấy phép kiểm dịch vệ sinh an toàn thực phẩm, cho phép nhập khẩu 300.000 tấn gạo Việt Nam trong tháng 11; đợt mua tập trung vào gạo thơm 25% tấm, thay vì chủ yếu là gạo 5% tấm như những năm trước. Thị trường Philippines cũng nối lại hoạt động mua, tập trung vào gạo 25% tấm và 100% tấm. Trong khi đó, giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam được chào bán ở mức 480–490 USD/tấn, tăng 10 USD/tấn so với tuần trước. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên chỉ nhìn giá chào để quyết định bán: cơ cấu chủng loại khách mua, điều kiện giao hàng và khả năng bảo đảm nguồn cung mới quyết định hiệu quả thực tế. Tín hiệu từ Philippines mở ra cơ hội, nhưng lợi thế sẽ thuộc về đơn vị có hàng phù hợp và sẵn sàng giao đúng cam kết.
Giá trong nước ổn định, người mua vẫn cần theo dõi
Ở Đồng bằng sông Cửu Long, giá gạo nguyên liệu nhìn chung bình ổn so với phiên trước; giá lúa tại An Giang cũng tiếp tục ổn định. Sự bình ổn này tạo khoảng lặng để doanh nghiệp cân đối thu mua, nhưng không xóa đi áp lực nếu giá xuất khẩu tăng nhanh hơn nguồn hàng sẵn có. Với người tiêu dùng, thị trường bán lẻ có nhiều mức giá tùy loại: gạo thường ở mức 12.000–15.000 đồng/kg, gạo trắng thông dụng 16.000 đồng/kg, còn gạo Nàng Nhen được niêm yết ở mức cao nhất trong danh sách, 28.000 đồng/kg. Vì vậy, diễn biến xuất khẩu chưa đồng nghĩa mọi loại gạo trong nước lập tức tăng giá; người mua vẫn nên lựa chọn theo nhu cầu và chủng loại. Còn với doanh nghiệp, giá lúa gạo ổn định hiện tại là cơ hội để củng cố kế hoạch hàng hóa trước khi sức mua cuối năm biến động mạnh hơn.
Cơ hội cuối năm đi kèm bài toán nguồn cung
Cơ hội bán hàng chỉ bền nếu doanh nghiệp kiểm soát được nguồn cung, vốn lưu động và sức chứa kho. Nguồn hàng vụ cuối năm có dấu hiệu thu hẹp: diện tích gieo cấy vụ Thu Đông giảm 9,1% so với cùng kỳ, trong khi doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí thu mua và nhu cầu dự trữ. Bởi vậy, ký hợp đồng khi chưa chắc nguồn hàng hoặc bán sớm với mức giá không còn phù hợp có thể làm mất phần lợi ích từ thị trường đang khởi sắc. Doanh nghiệp nên chủ động nguồn hàng, theo sát giá và chọn thời điểm ký hợp đồng dựa trên năng lực giao hàng thực tế. Triển vọng còn kéo dài sang năm 2027: nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn và El Niño có thể ảnh hưởng sản xuất ở Đồng bằng sông Cửu Long; nhu cầu nhập khẩu của Philippines được dự báo đạt 5,6 triệu tấn trong năm đó. Đó là cơ sở để chuẩn bị, không phải lý do để đặt cược quá mức.
Kết luận: đà tăng giá và nhu cầu nhập khẩu phục hồi đang mở thêm cửa cho xuất khẩu gạo Việt Nam trong những tháng cuối năm, đặc biệt ở các phân khúc được khách mua đặt hàng. Nhưng cơ hội không tự chuyển thành lợi nhuận. Doanh nghiệp cần ghép đúng chủng loại với nhu cầu, giữ nguồn hàng và tránh cam kết vượt khả năng tài chính, giao nhận. Làm được vậy, tín hiệu thị trường hiện nay có thể trở thành đơn hàng thực chất thay vì một đợt tăng giá ngắn hạn.
