Nâng sao phải bắt đầu từ giá trị thật
Sản phẩm OCOP 5 sao là sản phẩm địa phương đạt mức đánh giá cao nhất trong chương trình Mỗi xã một sản phẩm, với chất lượng, nguồn gốc, năng lực sản xuất và khả năng phát triển thị trường được xem xét đồng thời. Vì thế, hành trình lên sao không thể chỉ dựa vào một bao bì đẹp: sản phẩm phải giữ được bản sắc, đồng thời đáp ứng yêu cầu về chế biến, an toàn và kinh doanh.
HTX Sơn Trà ở xã Hồng Thái cho thấy hướng đi đó qua chè Shan tuyết gắn với vùng chè cổ thụ, cách chế biến của người Dao và đầu tư công nghệ. Ngày 21/4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận Chè Shan tuyết xã Hồng Thái 1 tôm 1 lá của HTX là một trong 40 sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây là kết quả của quá trình xây dựng sản phẩm có chiều sâu, chứ không phải phần thưởng cho riêng một lần hoàn thiện hồ sơ.
Từ cây chè cổ thụ đến sinh kế có đầu ra
Ở độ cao gần 1.200 mét, Hồng Thái có điều kiện khí hậu phù hợp với chè Shan tuyết và hơn 64 ha vùng chè, gồm cả những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. HTX Sơn Trà thành lập năm 2017, từ nhóm ban đầu tám thành viên phát triển lên hơn 20 người; HTX liên kết với các hộ dân để chăm sóc, thu hái và bảo vệ vùng nguyên liệu. Trước khi có đầu mối thu mua, chè tươi chủ yếu dùng trong gia đình hoặc bán cho thương lái, khiến người trồng phụ thuộc vào đầu ra nguyên liệu.
Việc HTX tổ chức thu mua, chế biến và xây dựng thương hiệu giúp thay đổi mối quan hệ ấy: người dân có đầu ra ổn định hơn, còn chè có thể bán dưới nhiều dòng sản phẩm và phân khúc. Một hecta chè đem lại thu nhập trung bình khoảng 100 triệu đồng mỗi năm theo chia sẻ của người trồng Triệu Văn Vịnh. Đến năm 2025, HTX đã có ba sản phẩm chè Shan tuyết được công nhận OCOP cấp tỉnh. Chè Shan tuyết OCOP vì vậy không chỉ là nhãn xếp hạng, mà còn gắn với cách tổ chức chuỗi giá trị tại địa phương.
TP.HCM chuẩn bị hồ sơ cho 10 ứng viên 5 sao
Trong khi Sơn Trà đã có sản phẩm được công nhận cấp quốc gia, OCOP TP.HCM đang ở bước chuẩn bị hồ sơ cho một nhóm ứng viên mới. Ở đợt 2 năm 2026, thành phố phê duyệt kết quả đánh giá tiềm năng 5 sao cho 10 sản phẩm thuộc bốn chủ thể; tất cả đạt từ 90 điểm và đủ điều kiện đề nghị Trung ương đánh giá, phân hạng. Đây chưa phải là quyết định công nhận 5 sao, và việc phân biệt hai giai đoạn này rất quan trọng để tránh biến kết quả sơ bộ thành một cam kết.
Danh sách trải rộng từ sản phẩm sơn mài, mật và đường dừa nước hữu cơ đến hồ tiêu, yến chưng và tổ yến. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện hồ sơ, minh chứng và sản phẩm mẫu, sau đó tham mưu thành phố đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức đánh giá cấp quốc gia. Trước đó, đợt 1 năm 2026 ghi nhận 14 sản phẩm của bốn chủ thể, gồm bảy sản phẩm 4 sao và bảy sản phẩm 3 sao. Quy mô này cho thấy nâng hạng sản phẩm OCOP đang dần trở thành một quá trình nối tiếp, không phải một đợt xét chọn đơn lẻ.

Hỗ trợ sau đánh giá mới quyết định sức bật
Điểm số mở cửa cho bước tiếp theo, nhưng không tự tạo ra khách hàng. Với HTX Sơn Trà, kế hoạch là mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn hữu cơ, đầu tư khoa học công nghệ, phát triển thêm dòng trà cao cấp và nâng chất lượng; HTX cũng hướng đến du lịch trải nghiệm vùng chè, liên kết doanh nghiệp, mở rộng phân phối và tìm thị trường xuất khẩu. Đó là những việc cần làm để giữ sự nhất quán giữa lời hứa về nguồn gốc và chất lượng trong từng sản phẩm.
Ở TP.HCM, các chủ thể sau khi được công nhận còn được hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ, sử dụng biểu trưng OCOP và duy trì chất lượng; thành phố cũng khuyến khích cải tiến mẫu mã, liên kết chuỗi giá trị và mở rộng kênh bán trực tiếp lẫn trực tuyến. Đây là phần chính sách đáng chú ý: quảng bá chỉ có ích khi sản phẩm đủ ổn định để đáp ứng nhu cầu tăng lên. Muốn có thêm sản phẩm OCOP 5 sao bền vững, hỗ trợ phải đi cùng năng lực sản xuất và thị trường, thay vì dừng ở hồ sơ hay danh hiệu.
Hành trình của chè Shan tuyết và kế hoạch của TP.HCM cùng chỉ về một tiêu chuẩn thực chất: sản phẩm phải có câu chuyện đáng tin, chất lượng giữ được theo thời gian và con đường đến người mua rõ ràng. Công nhận sao cao là cột mốc, còn sức sống của sản phẩm phụ thuộc vào việc người làm ra nó có thể duy trì những điều kiện ấy hay không.






