Chấm dứt hợp đồng để xử lý phần việc đình trệ
Chấm dứt hợp đồng nhà thầu là việc chủ đầu tư kết thúc nghĩa vụ với đơn vị thi công đối với phần công việc còn lại khi nhà thầu vi phạm cam kết và không còn đáp ứng điều kiện thực hiện gói thầu. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông TP Đồng Nai đã thông báo chấm dứt hợp đồng với Công ty Cổ phần Hải Đăng và Công ty Cổ phần Xây dựng Tân Nam tại hai dự án giao thông trọng điểm. Đây không phải quyết định xóa bỏ toàn bộ những phần đã thi công, mà nhằm chuyển giao phần chưa hoàn thành để dự án có thể tiếp tục. Với công trình kết nối vùng, để một gói thầu kéo dài trong tình trạng thiếu nguồn lực sẽ gây sức ép lên tiến độ chung; vì vậy, thay nhà thầu chỉ có ý nghĩa nếu việc tiếp nhận phần việc dang dở được tổ chức nhanh và minh bạch.
43 ngày dừng thi công và những cam kết không thành
Hải Đăng là thành viên liên danh thi công gói xây dựng số 21, thuộc dự án thành phần 1 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Theo ban quản lý, doanh nghiệp nhiều lần vi phạm nghĩa vụ về tiến độ, nhân sự và huy động thiết bị; từ ngày 19/5 đến hết ngày 30/6/2026, đơn vị ngừng thi công liên tục 43 ngày mà không có lý do chính đáng. Khoảng gián đoạn dài như vậy khiến việc tiếp tục giao phần việc còn lại cho nhà thầu trở nên khó bảo đảm. Tại Vành đai 3 TP.HCM, Tân Nam đảm nhận gói xây dựng số 26 thuộc dự án thành phần 3, đoạn qua Đồng Nai. Nhà thầu bị xác định thiếu nhân sự, thiết bị, chậm tiến độ và không thực hiện cam kết thi công bù; doanh nghiệp cũng đề nghị chủ đầu tư tìm đơn vị khác tiếp nhận khối lượng còn lại. Hai trường hợp cho thấy chậm tiến độ thi công không chỉ nằm trên biểu đồ kế hoạch: khi nguồn lực không được duy trì, công trường có nguy cơ mất thêm thời gian trước cả khi phần việc được khởi động lại.
Phần chưa làm phải được bàn giao, không thể để trống
Quyết định chấm dứt hợp đồng áp dụng với toàn bộ phần công việc chưa thực hiện của mỗi nhà thầu, kể cả phần thuộc phạm vi nhà thầu phụ; phần đã thi công cần được bàn giao hồ sơ để kiểm tra và xử lý tiếp. Ban quản lý yêu cầu hoàn tất bàn giao hồ sơ trước ngày 15/11/2026, đồng thời phối hợp kiểm đếm vật tư, làm thủ tục đổ thải, di dời máy móc, thiết bị và công trình tạm, rồi bàn giao mặt bằng phục vụ các bước kế tiếp. Đây là công việc hậu trường nhưng quyết định nhà thầu thay thế có thể bắt tay vào đâu, khối lượng nào cần rà soát và công trường có bị gián đoạn thêm hay không. Vì vậy, xử lý hợp đồng mới chỉ là bước đầu; chủ đầu tư còn phải bố trí đơn vị đủ năng lực tiếp tục thi công, tránh để phần việc dở dang trở thành điểm nghẽn mới.
Tác động đến kết nối vùng phụ thuộc vào bước tiếp theo
Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và Vành đai 3 TP.HCM có vai trò kết nối TP.HCM, Đồng Nai với mạng lưới giao thông vùng và Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đã thông xe tạm toàn tuyến từ ngày 18/5/2026; trên Vành đai 3, đoạn từ cầu Nhơn Trạch đến nút giao đường 25B cũng đã thông xe tạm. Phần tuyến Vành đai 3 qua Đồng Nai dài hơn 11 km. Với người đi lại, những mốc thông xe tạm đem lại lợi ích kết nối, nhưng không thể thay thế yêu cầu hoàn thiện các phần việc còn lại và tổ chức thi công có trách nhiệm. Việc chấm dứt hợp đồng chỉ phát huy tác dụng nếu hồ sơ, mặt bằng và khối lượng được bàn giao đúng hạn, sau đó có nhà thầu mới đủ sức duy trì tiến độ. Nếu khâu chuyển tiếp chậm, lợi ích của các tuyến trọng điểm sẽ tiếp tục bị giới hạn.
Bài học ở đây không chỉ là cần chế tài khi nhà thầu cao tốc không đáp ứng hợp đồng; chủ đầu tư còn phải kiểm soát sớm nhân lực, thiết bị và cam kết bù tiến độ. Chấm dứt hợp đồng là quyết định cần thiết khi năng lực thực hiện đã suy giảm, nhưng thước đo cuối cùng vẫn là phần việc dang dở có được tiếp tục đúng kế hoạch hay không.
