Phở được giới thiệu như một di sản sống
Phở Việt là món ăn truyền thống kết tinh qua nhiều thế hệ, mang theo tri thức chế biến, tập quán thưởng thức và ký ức cộng đồng, chứ không chỉ là một tô nước dùng với bánh phở. Vietnam Food Festival 2026 diễn ra tại Công viên Shiba, Tokyo, trong hai ngày 24 và 25/10, dành một chuỗi hoạt động để đưa di sản văn hóa ẩm thực này đến gần công chúng quốc tế. Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội phối hợp với Acecook Việt Nam tổ chức chương trình giới thiệu ẩm thực và tọa đàm chuyên đề về di sản phở. Cách tiếp cận ấy có sức thuyết phục hơn một màn quảng bá món ăn đơn thuần: thực khách không chỉ được mời nếm phở Việt tại Tokyo mà còn có cơ hội hiểu vì sao món ăn đã trở thành một phần bản sắc Việt.
Tại lễ khai mạc, ông Trương Minh Tiến, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội và Trưởng đoàn Việt Nam, nhấn mạnh phở là tinh hoa văn hóa được sáng tạo, vun đắp qua nhiều thế hệ. Ông cũng nêu nét thanh tao của phở Hà Nội như một cách thể hiện phong thái thanh lịch của mảnh đất Thăng Long. Đưa món ăn đến Tokyo vì thế không chỉ giúp mở rộng sự hiện diện của phở; đó còn là lời mời tìm hiểu sâu hơn về văn hóa và con người Việt Nam.
Từ bát phở đến cuộc trò chuyện Việt – Nhật
Điểm đáng giá của lễ hội ẩm thực Việt nằm ở không gian giao lưu mà món ăn mở ra. Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cho biết, sau ba năm công tác tại Nhật, ông nhận thấy người dân sở tại yêu thích ẩm thực Việt, trong khi người Việt cũng dành nhiều tình cảm cho món ăn Nhật. Sự quan tâm qua lại ấy biến bàn ăn thành nơi hai bên có thể tìm hiểu thêm về phong tục, lối sống và văn hóa của nhau. Phở là tâm điểm, nhưng lễ hội còn giới thiệu bún chả, bánh mì và cà phê Việt Nam; chương trình nghệ thuật có Ban nhạc Bức Tường, ca sĩ MIN cùng một số nghệ sĩ Nhật Bản. Nhờ vậy, ẩm thực Việt ở Nhật hiện diện như một phần của cuộc gặp gỡ rộng hơn, không bị bó hẹp trong chuyện nếm món mới.
Hai nước cũng có những điểm gần gũi trong triết lý ẩm thực: trân trọng thiên nhiên, đề cao sự tinh tế và quan tâm đến sức khỏe. Lễ hội khơi gợi các nét tương đồng ấy mà không làm mất đi đặc trưng riêng của từng nền văn hóa. Với thực khách Nhật, đây là dịp tiếp cận những câu chuyện phía sau món ăn; với người Việt sống xa quê, đó cũng có thể là cuộc gặp gỡ thân thuộc với hương vị và ký ức.
Gìn giữ di sản khi phở đi xa
Tọa đàm về di sản phở Việt tập trung vào giá trị văn hóa, tri thức chế biến và nỗ lực bảo tồn, quảng bá trong đời sống hôm nay. Bà Bùi Thị Hương Thủy, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhìn nhận phở gắn với nhịp sống thường ngày và ký ức của nhiều thế hệ. Hà Nội hiện có gần 700 quán phở đã hoạt động hơn 20 năm. Con số này gợi rõ chiều sâu của văn hóa phở, nhưng cũng nhắc rằng di sản không thể được đại diện trọn vẹn bằng một công thức hay một hình ảnh quảng bá.
Đưa phở ra thế giới sẽ có ý nghĩa lâu dài nếu việc phát triển sản phẩm đi cùng sự tôn trọng tri thức, kỹ nghệ và thực hành văn hóa đã tạo nên bản sắc món ăn. Bảo tồn cũng cần vai trò của cộng đồng làm nghề, trong khi cách giới thiệu có thể đổi mới để phù hợp với công chúng quốc tế. Lễ hội tại Công viên Shiba đã tạo được một điểm chạm đáng nhớ giữa món ăn và câu chuyện văn hóa. Thành công tiếp theo không chỉ nằm ở việc có thêm người biết đến phở, mà ở việc họ hiểu và trân trọng những giá trị làm nên phở.
