An ninh năng lượng là điểm xuất phát, không phải đích đến
Công nghiệp dầu khí Việt Nam là hệ thống hoạt động từ tìm kiếm, thăm dò và khai thác đến chế biến, hạ tầng khí và dịch vụ kỹ thuật, có vai trò cung ứng năng lượng và tạo năng lực công nghiệp trong nước. Bởi vậy, tăng trưởng bền vững của ngành phải được đo bằng khả năng vừa bảo đảm nguồn cung, vừa nâng cao giá trị tạo ra trên toàn chuỗi.
Ngày 29/10/2026, tại Hà Nội, Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững” tập trung bàn về an ninh năng lượng, hoàn thiện thể chế, hiệu quả chuỗi giá trị và thích ứng với chuyển dịch năng lượng. Cuộc thảo luận diễn ra khi nhu cầu năng lượng gắn với mục tiêu tăng trưởng cao, trong khi các mỏ chủ lực suy giảm tự nhiên, địa chính trị biến động và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tạo thêm sức ép.
Vấn đề cốt lõi không phải chọn giữa khai thác hôm nay và chuyển đổi ngày mai. Ngành cần bảo vệ nguồn cung trước mắt nhưng không thể tiếp tục xem khai thác tài nguyên là động lực đủ cho dài hạn. Nếu thiếu liên kết giữa khai thác, chế biến và dịch vụ kỹ thuật, an ninh năng lượng sẽ khó đi cùng năng lực nội sinh.
Tái cấu trúc toàn chuỗi, thay vì tối ưu từng khâu
Thông điệp đáng chú ý tại diễn đàn là tái cấu trúc dầu khí phải bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị. Theo ông Đào Quang Bính, ngành cần định hình lại chất lượng phát triển trên toàn chuỗi, chứ không chỉ duy trì khai thác. Đây là lựa chọn thực tế: hiệu quả của một dự án riêng lẻ sẽ bị giới hạn nếu không kết nối được nguồn nguyên liệu, hạ tầng, chế biến và đầu ra kỹ thuật.
Các hướng ưu tiên được nêu gồm tìm kiếm, thăm dò ở vùng nước sâu, xa bờ; nghiên cứu khai thác hiệu quả mỏ nhỏ và mỏ cận biên; phát triển đồng bộ hạ tầng khí, LNG, lọc hóa dầu và dịch vụ kỹ thuật. Trọng tâm không nên là mở rộng danh mục bằng mọi giá, mà là sắp xếp thứ tự đầu tư để các dự án hỗ trợ lẫn nhau, tăng giá trị gia tăng và tận dụng năng lực trong nước.
Diễn đàn cũng đặt chuyển dịch năng lượng vào bài toán tái cấu trúc: kinh nghiệm công trình và hạ tầng hiện có có thể làm nền để xem xét năng lượng ngoài khơi, năng lượng xanh, thu giữ và lưu trữ carbon, cũng như giảm phát thải metan. Đây là những hướng được bàn thảo, không đồng nghĩa mọi lĩnh vực đã trở thành chương trình đầu tư được phê duyệt.
Thể chế mở đường, nhưng hiệu quả tùy thuộc khâu thực thi
Quốc hội thông qua Luật Dầu khí năm 2026 ngày 23/8/2026; luật dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027. Các nhóm thay đổi được nêu gồm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục, tăng thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ dầu khí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Khung luật mới có thể tháo gỡ điểm nghẽn, nhưng bản thân việc ban hành luật chưa bảo đảm vốn sẽ sớm chuyển thành dự án.
Điểm quyết định nằm ở văn bản hướng dẫn và cách xử lý vướng mắc khi triển khai; diễn đàn nhấn mạnh đây là điều kiện để quy định phát huy hiệu quả thực tế. Cơ chế chia sẻ rủi ro và ưu đãi đầu tư có tính cạnh tranh cũng được đặt ra như các công cụ cần hoàn thiện, chứ không nên được hiểu là kết quả đã tự động đạt được.
Các đại biểu còn thảo luận về tài chính xanh, thị trường carbon, cơ chế giá năng lượng linh hoạt theo thị trường và kết nối nguồn cung trong nước với quốc tế. Đây là những hướng ưu tiên để tiếp tục xem xét. Thước đo của cải cách sẽ không phải số lượng cơ chế được đề xuất, mà là khả năng tạo môi trường rõ ràng để doanh nghiệp lựa chọn dự án, phân bổ vốn và chịu trách nhiệm về hiệu quả.
Cân bằng nguồn cung và chất lượng tăng trưởng
Diễn đàn do Tạp chí Kinh tế Việt Nam – VnEconomy – Vietnam Economic Times tổ chức, gồm hai phiên và quy tụ đại diện cơ quan quản lý, giới chuyên gia, doanh nghiệp cùng các tổ chức năng lượng trong nước và quốc tế. Giá trị của cuộc trao đổi nằm ở việc nối các vấn đề thường bị tách rời: thể chế, lựa chọn dự án, an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.
Ưu tiên hợp lý là giữ khả năng cung ứng trong ngắn hạn, đồng thời tránh khóa nguồn lực vào mô hình chỉ dựa trên khai thác. Muốn vậy, dự án thượng nguồn cần được cân nhắc cùng nhu cầu hạ tầng và chế biến; năng lực dịch vụ kỹ thuật trong nước cần được xem như một phần của sức chống chịu, không phải khâu phụ trợ. Chuyển dịch năng lượng cũng cần tiến theo năng lực thực tế và khuôn khổ triển khai, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Diễn đàn chưa đưa ra một chính sách thống nhất cho mọi hướng đầu tư, và không nên diễn giải các đề xuất thành quyết định đã được thông qua. Tuy vậy, thông điệp đủ rõ: dầu khí Việt Nam chỉ có thể đạt tăng trưởng bền vững nếu cải cách thể chế đi cùng tái cấu trúc toàn chuỗi và mục tiêu an ninh năng lượng. Thử thách tiếp theo là biến các ưu tiên ấy thành lựa chọn đầu tư đồng bộ, có thể thực hiện và đo lường.
