Giám sát phải nhìn vào chất lượng vận hành
Sắp xếp trường công lập là việc tổ chức lại các cơ sở giáo dục và đầu mối quản lý, đồng thời bảo đảm học sinh được học ổn định, giáo viên có điều kiện giảng dạy và hoạt động giáo dục không bị gián đoạn. Vì thế, hiệu quả không thể chỉ đo bằng số trường giảm đi: giám sát trường học cần xác định mô hình mới có vận hành được ở từng địa bàn hay không.
Đó là lý do Thường trực HĐND tỉnh tổ chức các đoàn khảo sát tại trường và làm việc với chính quyền địa phương để xem xét kết quả sắp xếp, tinh gọn và tình hình hoạt động sau đó. Tại xã Tân Tập, HĐND tỉnh khảo sát thực tế Trường Mẫu giáo Tân Tập (phân hiệu Đông Thạnh), Trường Tiểu học Tân Tập (phân hiệu Phước Vĩnh Đông) và Trường THCS Tân Tập (phân hiệu Tân Tập), tập trung vào cơ sở vật chất, quản lý, dạy học và tâm tư của cán bộ, giáo viên.
Quy mô thay đổi rất lớn: Tân Tập chuyển từ 10 cơ sở giáo dục công lập còn 3 trường theo mô hình mỗi cấp học một đơn vị, phục vụ 6.489 học sinh trong 176 lớp. Sau hai tháng, nền nếp dạy học cơ bản được duy trì và học sinh hầu như không phải đổi địa điểm học; đó là kết quả đáng ghi nhận, nhưng chưa đủ để kết luận mọi vướng mắc đã được giải quyết.
Tinh gọn đầu mối, nhưng thiếu giáo viên vẫn là nút thắt
Bức tranh toàn tỉnh cho thấy sắp xếp trường học đã làm thay đổi mạnh mạng lưới cơ sở. Sau sắp xếp, Tây Ninh có 531 cơ sở giáo dục; trong đó còn 135 trường mầm non, 156 trường tiểu học và 102 trường THCS, trong khi có 64 trường liên cấp tiểu học và THCS. Những con số ấy phản ánh nỗ lực giảm đầu mối, nhưng quy mô tổ chức mới cần đi kèm năng lực quản lý và nhân lực phù hợp.
Nghịch lý nhân sự là điều không thể xem nhẹ: toàn tỉnh có nơi thừa giáo viên theo môn hoặc cấp học, nơi khác lại thiếu, và điều chuyển nội bộ chỉ giải quyết được một phần. Sau khi phân bổ lại, tỉnh vẫn thiếu 1.932 giáo viên cần tuyển dụng hoặc hợp đồng, gồm 169 giáo viên mầm non, 302 tiểu học, 842 THCS và 619 THPT.
Ở Tân Tập, 285 giáo viên vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, với 24 vị trí còn thiếu; đồng thời, các phân hiệu cách xa nhau khiến việc chỉ đạo trực tiếp khó khăn. Vì vậy, yêu cầu các trường rà soát vị trí việc làm theo mô hình mới là cần thiết, nhưng phải gắn với giải pháp phân bổ giáo viên theo nơi thiếu và đặc thù từng cấp học, thay vì chỉ chuyển nhân sự trên giấy.
Đức Huệ cho thấy cần hỗ trợ sát từng trường
Tại Đức Huệ, Sở Giáo dục và Đào tạo kiểm tra Trường Mẫu giáo Bình Minh, Trường Tiểu học và THCS Bình Hòa Nam, cùng Trường Tiểu học và THCS Bình Hòa Bắc; sau đó làm việc với địa phương về tổ chức và vận hành sau sắp xếp.
Xã hiện có 5 trường, gồm 2 trường mầm non và 3 trường tiểu học, THCS. Số cán bộ quản lý giảm từ 19 xuống 15, trong đó 4 người được bố trí sang vị trí giảng dạy. Theo báo cáo tại buổi làm việc, hoạt động dạy và học cơ bản ổn định, quyền học tập của học sinh được bảo đảm.
Tuy nhiên, sự ổn định trước mắt không thể thay thế việc sửa chữa cơ sở xuống cấp, bổ sung thiết bị và xử lý thiếu nhân lực. Tân Tập kiến nghị nguồn lực cải tạo trường, kinh phí phù hợp với trường lớn có nhiều phân hiệu và bổ sung giáo viên còn thiếu. Đây là các yêu cầu thiết thực: nếu ngân sách, thiết bị và nhân sự không theo kịp mô hình mới, gánh nặng vận hành sẽ dồn lên trường và giáo viên.
Từ khảo sát đến trách nhiệm khắc phục
Giám sát chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới việc làm cụ thể. Các trường cần cập nhật dữ liệu vào hệ thống chung của xã, đề xuất giải pháp nâng chất lượng, tăng ứng dụng công nghệ trong quản lý và giảng dạy; chính quyền địa phương cần phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo rà soát, bố trí cán bộ, giáo viên, nhân viên theo nhu cầu thực tế và xử lý các vướng mắc về cơ sở vật chất, thiết bị.
Kết luận cần rút ra không phải là sắp xếp đã thành công chỉ vì số đầu mối giảm hoặc học sinh chưa phải chuyển trường. Thành công phải được đo bằng lớp học đủ giáo viên, điểm trường an toàn, điều hành thông suốt và chất lượng học tập không suy giảm. Tây Ninh cần tiếp tục theo dõi từng trường sau sáp nhập, công khai tiến độ khắc phục và ưu tiên hỗ trợ những nơi vừa thiếu người, vừa có nhiều phân hiệu. Khi đó, tinh gọn mới thực sự phục vụ hoạt động giáo dục thay vì chỉ làm gọn bộ máy.
