Tinh gọn đầu mối, giữ nhịp dạy học
Sắp xếp trường học là việc tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, nhân sự và cách quản lý để tinh gọn đầu mối mà vẫn duy trì việc học cho học sinh. Tại Tây Ninh, bước chuyển này đã hoàn tất về cơ bản, nhưng hiệu quả sau sắp xếp phải được đo bằng chất lượng vận hành ở từng trường, không chỉ bằng số đơn vị giảm đi.
Toàn tỉnh hiện còn 531 cơ sở giáo dục công lập, giảm 438 đơn vị, tương đương 45,2%, so với 969 cơ sở trước sắp xếp. Sau gần hai tháng triển khai, hoạt động trường học nhìn chung ổn định; các đơn vị mới đã kiện toàn tổ chức, nhân sự và bàn giao tài chính, tài sản. Tại xã Lộc Ninh, số trường giảm từ 9 xuống 6, nhưng mô hình trường chính, phân hiệu và điểm trường được duy trì để hạn chế xáo trộn.
Đây là kết quả đáng ghi nhận, song con số giảm đầu mối không tự động đồng nghĩa với quản lý nhẹ hơn hay trường học tốt hơn. Thước đo quan trọng trước mắt là học sinh có tiếp tục học tại địa điểm quen thuộc và việc dạy học có liền mạch hay không.
Khảo sát tại cơ sở cho thấy hai mặt của thay đổi
Ngày 23/10, đoàn khảo sát HĐND tỉnh Tây Ninh làm việc và khảo sát thực tế tại xã Lộc Ninh, phường Tân Ninh, ghi nhận tình hình cùng kiến nghị từ các trường. Tại Tân Ninh, đoàn đến Trường Mầm non Thái Chánh, Trường Tiểu học Kim Đồng và Trường THCS Trần Hưng Đạo; ở Lộc Ninh, đoàn khảo sát các điểm trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở. Những chuyến đi này cần thiết vì báo cáo tổng hợp khó phản ánh đầy đủ khác biệt về cơ sở vật chất và nhân lực giữa từng địa bàn.
Ở Lộc Ninh, địa bàn quản lý rộng hơn và quy mô đơn vị lớn hơn làm tăng khối lượng công việc của cán bộ quản lý; việc phân công chuyên môn cũng có những vướng mắc ban đầu. Dẫu vậy, nhà trường cho biết hoạt động cơ bản ổn định, việc dạy và học không bị gián đoạn. Các kiến nghị tập trung vào sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, bổ sung thiết bị và rà soát giáo viên theo môn học, vị trí việc làm.
Điều đáng lưu ý là giữ nguyên điểm trường giúp giảm xáo trộn cho học sinh, nhưng đồng thời đặt lên vai nhà trường bài toán quản lý nhiều địa điểm. Nếu không có nhân lực và điều kiện vận hành tương xứng, sự ổn định hiện tại có thể chỉ là kết quả của nỗ lực ứng phó tại chỗ.
Thiếu giáo viên là nút thắt lớn nhất
Khó khăn về nhân sự không chỉ nằm ở việc sắp xếp lại vị trí sau hợp nhất. Toàn tỉnh có 26.463 giáo viên, nhưng cơ cấu theo cấp học, môn học và vị trí việc làm vừa thừa 297 người, vừa thiếu 2.195 người; sau điều tiết vẫn thiếu 1.932 giáo viên cần tuyển dụng hoặc ký hợp đồng. Sự chênh lệch ấy cho thấy phân bổ lại nhân lực có ích nhưng không thể thay thế việc tuyển đủ người ở những nơi đang thiếu.
Cùng lúc, các trường phải hoàn thiện hồ sơ pháp lý, bàn giao và sử dụng tài sản, phân công nhiệm vụ tại điểm trường, cập nhật cách quản lý và tiếp tục chuyển đổi số. Khối lượng việc lớn, thời gian triển khai ngắn, trong khi giờ dạy không thể tạm dừng. Vì vậy, đánh giá thành công chỉ dựa trên việc hoàn tất thủ tục tổ chức sẽ bỏ qua áp lực đang dồn lên đội ngũ và hoạt động hằng ngày.
Sở Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu sớm hoàn thiện phương án bố trí cán bộ quản lý dôi dư, giải quyết chế độ theo quy định, đồng thời xử lý thiếu giáo viên bằng điều động, dạy liên trường và ký hợp đồng. Việc đánh giá chính sách thu hút giáo viên cũng cần gắn với nhu cầu thực tế để điều chỉnh phù hợp.
Ổn định chỉ có ý nghĩa khi đi kèm tháo gỡ
HĐND tỉnh đã tiếp tục giám sát chuyên đề tại Sở Giáo dục và Đào tạo vào chiều 26/10, sau đợt khảo sát tại Lộc Ninh và Tân Ninh. Việc nối khảo sát thực địa với buổi làm việc cấp ngành là hướng đi đúng: kiến nghị của từng trường cần được tổng hợp, đối chiếu và chuyển thành phương án xử lý, thay vì dừng ở ghi nhận.
Với trường học Tây Ninh, ưu tiên nên là giải quyết thiếu giáo viên theo môn và địa bàn, đầu tư sửa chữa những điểm trường cần thiết, làm rõ trách nhiệm quản lý tài sản và giảm gánh nặng điều hành cho cán bộ. Các giải pháp này cần tính đến thực tế mỗi trường, bởi cùng một mô hình sắp xếp có thể tạo ra áp lực rất khác nhau giữa các khu vực.
Sắp xếp trường học đã đưa mạng lưới công lập vào trạng thái vận hành mới, nhưng đó mới là điều kiện ban đầu chứ chưa phải đích đến. Hoạt động trường học chỉ thực sự ổn định khi giáo viên được bố trí đủ, cơ sở vật chất đáp ứng việc dạy học và các vướng mắc từ cơ sở được xử lý đến nơi. HĐND tỉnh đã ghi nhận kiến nghị để xem xét giải pháp; kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc những cam kết ấy được chuyển thành hỗ trợ cụ thể cho từng trường.
