Tập huấn văn hóa chỉ có ý nghĩa khi biến hướng dẫn thành việc làm
Xây dựng đời sống văn hóa là quá trình tổ chức các phong trào, quy ước cộng đồng và công tác gia đình để những chính sách văn hóa được thực hiện trong sinh hoạt thường ngày ở địa phương. Hai hoạt động tập huấn được nêu trong các nguồn cho thấy ngành văn hóa đang tiếp cận mục tiêu ấy từ hai hướng: củng cố nghiệp vụ cơ sở tại Lào Cai và hướng dẫn áp dụng bộ tiêu chí phát triển văn hóa toàn diện.
Ở Lào Cai, hội nghị có gần 130 đại biểu, gồm lãnh đạo và chuyên viên phụ trách văn hóa, xã hội tại các xã, phường; nội dung tập trung vào phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, quản lý nhà nước về gia đình và việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước. Hội nghị dự kiến kéo dài đến ngày 6 tháng 11. Đây là cách tiếp cận sát nhiệm vụ thường nhật của cán bộ, nhưng hiệu quả sau tập huấn sẽ phụ thuộc vào việc hướng dẫn có được chuyển thành thực hành nhất quán tại từng địa bàn hay không.
Lào Cai nhấn vào nghiệp vụ văn hóa và công tác gia đình
Nội dung tập huấn ở Lào Cai không dừng ở phong trào cộng đồng. Đại biểu còn được hướng dẫn thực hiện Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022, Nghị định 76/2023/NĐ-CP ngày 1 tháng 11 năm 2023 quy định chi tiết một số điều của luật, cùng các văn bản pháp luật mới trong lĩnh vực văn hóa. Việc đưa các quy định này vào chương trình cho thấy mục tiêu trước mắt là giúp cán bộ tuyến cơ sở cập nhật căn cứ pháp lý và thống nhất cách xử lý công việc.
Đối tượng tham dự là những người trực tiếp phụ trách phát triển đời sống văn hóa và công tác gia đình ở xã, phường. Mục tiêu được nêu rõ: nâng cao kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ, chuẩn hóa việc thực hiện chính sách mới và cải thiện hiệu quả quản lý nhà nước cũng như tổ chức phong trào tại địa phương. Hướng tập huấn này có giá trị thiết thực bởi công tác gia đình, phòng chống bạo lực và quy ước cộng đồng chỉ phát huy tác dụng khi người thực thi nắm chắc quy định.
Bộ tiêu chí bổ sung khung đánh giá chung cho địa phương
Một hoạt động khác do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hướng dẫn triển khai Bộ tiêu chí quốc gia về phát triển văn hóa toàn diện ở cấp xã. Đây là lớp tập huấn thứ ba, sau hai lớp tại các xã Ngọc Lặc và Hoằng Tiến, với mục tiêu phổ biến tiêu chí và thúc đẩy thực hiện thống nhất trên toàn tỉnh. Các báo cáo viên từ Cục Văn hóa cơ sở, Thông tin và Gia đình thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình bày nội dung tiêu chí theo Quyết định 42/2025/QĐ-TTg ngày 12 tháng 11 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ.
Chương trình còn hướng dẫn cách triển khai từng nội dung, rà soát và đánh giá thực trạng tại địa phương, đồng thời chuẩn bị hồ sơ đề nghị công nhận xã, phường đạt chuẩn phát triển văn hóa toàn diện. Đối tượng chính là cán bộ phụ trách văn hóa ở cơ sở; mục tiêu không chỉ là hiểu bộ tiêu chí mà còn nâng năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước. So với lớp ở Lào Cai, trọng tâm ở đây nghiêng về một khung đánh giá và quy trình công nhận, thay vì bồi dưỡng rộng về phong trào, gia đình và văn bản pháp luật.
Rà soát tại chỗ mới quyết định sức nặng của tiêu chí
Sau tập huấn, các xã, phường được yêu cầu chủ động rà soát tình hình, đối chiếu tiêu chí với điều kiện thực tế, lập kế hoạch và đề xuất giải pháp cải thiện từng bước. Đây là mắt xích quan trọng: nếu tiêu chí chỉ dừng ở hồ sơ công nhận, nó khó phản ánh đời sống văn hóa; nếu gắn với đánh giá thực trạng và kế hoạch phù hợp, bộ tiêu chí có thể giúp địa phương xác định rõ việc cần làm.
Hai hướng tập huấn vì thế bổ trợ cho nhau. Một bên củng cố năng lực xử lý công việc cụ thể về phong trào, gia đình và quy định mới; bên kia thiết lập cách hiểu và phương pháp đánh giá chung về phát triển văn hóa toàn diện. Cả hai đều đặt cán bộ cơ sở vào vị trí then chốt, nhưng kết quả cuối cùng phải được nhìn thấy qua cách chính sách đi vào cộng đồng. Kết luận đáng chú ý là tập huấn văn hóa không nên được xem như đích đến: giá trị của nó nằm ở việc chuyển kiến thức thành hành động đều đặn, phù hợp thực tế và có thể kiểm chứng tại từng xã, phường.
