Số hóa phải bắt đầu từ việc người dân cần gì
Ba mô hình số phục vụ người dân là các giải pháp kết hợp nền tảng công nghệ, dữ liệu liên thông và hỗ trợ trực tiếp để giảm trở ngại khi sử dụng dịch vụ thiết yếu. Sáng 28/10, UBND TP.HCM phối hợp với Công an thành phố ra mắt ba mô hình hưởng ứng Ngày Công dân số Việt Nam, hướng đến những nhu cầu cụ thể từ đi lại đến thủ tục hộ tịch. Đây là hướng đi đáng chú ý của chuyển đổi số TP.HCM: công nghệ chỉ có ý nghĩa khi làm cho việc cần thiết trở nên thuận tiện hơn, thay vì buộc người dân học cách sử dụng thêm nhiều hệ thống rời rạc. Trọng tâm không còn là đưa biểu mẫu lên mạng, mà là kết nối dịch vụ với nhu cầu, địa điểm và thời điểm phát sinh. Nếu làm tốt, chính quyền có thể chuyển từ chờ người dân tìm đến sang chủ động nhận biết nhu cầu và hỗ trợ kịp thời.
Giao thông công cộng số cần một hành trình liền mạch
Mô hình đầu tiên kết nối metro và xe buýt trên nền tảng định danh điện tử VNeID, tích hợp thông tin và tiện ích giao thông công cộng vào một nền tảng số. Với hành khách, lợi ích dễ thấy là tiếp cận thông tin hành trình thuận tiện hơn và tăng khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải. Đây là bước tiến hợp lý: trải nghiệm đi lại không nên bị chia cắt theo từng ứng dụng hay từng nhà cung cấp. Thành phố cũng định hướng mở rộng kết nối tới lực lượng vận tải tư nhân như taxi, dịch vụ giao hàng và xe du lịch liên tỉnh, đồng thời hướng tới phạm vi toàn vùng Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, một nền tảng giao thông công cộng số chỉ thực sự hữu ích nếu dữ liệu cập nhật, các dịch vụ phối hợp ổn định và người dùng có thể tiếp cận dễ dàng. Việc rà soát thường xuyên hạ tầng, quy trình vận hành và an toàn thông tin sẽ là điều kiện để tiện ích không dừng ở lễ ra mắt.
Liên thông dữ liệu hộ tịch giảm cảnh chạy giấy tờ
Mô hình thứ hai thí điểm kết nối dữ liệu chứng sinh, báo tử từ bốn bệnh viện — Chợ Rẫy, Từ Dũ, Hùng Vương và Ung Bướu — về kho dữ liệu dùng chung của thành phố. Đây là phần có khả năng giảm trực tiếp gánh nặng hành chính: khi dữ liệu được chia sẻ giữa cơ sở y tế và cơ quan xử lý, người dân bớt phải tự mang giấy tờ qua nhiều nơi, đồng thời giảm thời gian chờ làm thủ tục khai sinh, khai tử. Nói cách khác, liên thông dữ liệu hộ tịch biến các khâu vốn tách biệt thành một quy trình có thể phối hợp. Thành phố dự kiến hoàn thiện mô hình sau giai đoạn thí điểm và mở rộng kết nối tới các bệnh viện công lập lẫn tư nhân. Mở rộng quy mô cần đi cùng chuẩn dữ liệu, phân quyền truy cập và bảo vệ thông tin cá nhân; nếu những điều kiện này không theo kịp, sự tiện lợi có thể bị bào mòn bởi sai lệch hoặc thiếu tin cậy.
Khai tử tại nhà là phép thử về chính quyền chủ động
Mô hình thứ ba, “Tổ phản ứng nhanh nghĩa tình” kết nối Tổng đài 1022, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục khai tử ngay tại nhà. Cách làm này có ý nghĩa vượt ra ngoài việc tiết kiệm một chuyến đi: trong lúc gia đình vừa mất người thân, được hướng dẫn tại nơi cư trú giúp giảm áp lực và tránh thêm những việc phải tự xoay xở. Theo thông tin tại lễ ra mắt, 168 địa phương đã hỗ trợ cấp giấy chứng tử cho 1.247 trường hợp. Con số đó cho thấy hình thức hỗ trợ tại chỗ đã có hoạt động thực tế, nhưng chất lượng phục vụ sẽ phụ thuộc vào khả năng phản hồi đúng lúc và sự phối hợp rõ ràng giữa các đơn vị. Ba mô hình cùng gợi ra một bước chuyển cần thiết: từ số hóa từng thủ tục riêng lẻ sang phối hợp dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến, để chính quyền chủ động phục vụ thay vì chỉ chờ yêu cầu. Thành công cuối cùng nên được đo bằng thời gian, công sức người dân tiết kiệm được — và mức độ họ tin tưởng vào dịch vụ.
