Một trường, nhiều cơ sở, hơn 10.500 học sinh
Siêu trường Nha Trang là mô hình tiểu học có một trường chính cùng nhiều phân hiệu và điểm trường, được tổ chức sau sắp xếp để điều phối hoạt động dạy học trên một địa bàn rộng. Ngày 28/10, lãnh đạo UBND phường Nha Trang cho biết địa phương đã báo cáo tỉnh Khánh Hòa về tình hình tổ chức, hoạt động của các trường công lập sau sắp xếp. Trường Tiểu học Nha Trang hiện có 287 lớp, 10.557 học sinh, 12 phân hiệu và 5 điểm trường. Đây không chỉ là một trường lớn về số lượng: khoảng cách giữa các cơ sở khiến điều hành phải diễn ra đồng thời ở cấp trường chính lẫn từng địa điểm. Bởi vậy, thước đo quan trọng không phải chỉ là quy mô đã gom được, mà là liệu mọi học sinh có nhận được dịch vụ và sự bảo đảm tương đương hay không.
Quy mô này nằm trong bức tranh rộng hơn của phường: ba cơ sở giáo dục công lập ở các cấp học có tổng cộng 616 nhóm, lớp và 1.476 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trường THCS có 205 lớp, 8.734 học sinh, 7 phân hiệu và 2 điểm trường; trường mầm non có 124 nhóm, lớp, 3.016 trẻ, 11 phân hiệu và 14 điểm trường. Các con số cho thấy bài toán quản lý trường học sau sắp xếp không dừng ở tiểu học. Khi nhiều đơn vị được đặt dưới một đầu mối, lợi ích điều phối chỉ có ý nghĩa nếu quyền hạn, nhân lực và trách nhiệm tại mỗi cơ sở cũng được thiết kế đủ rõ.
Ủy quyền để trường chính không thành nút thắt
Cách vận hành được phường định hướng là trường chính giữ vai trò điều phối, còn phân hiệu đảm nhiệm hoạt động tại chỗ. Hiệu trưởng được yêu cầu tăng cường ủy quyền cho các Phó Hiệu trưởng phụ trách cơ sở; trách nhiệm của từng cấp quản lý cần được phân định, đồng thời phải có quy trình xử lý sự cố ngay tại phân hiệu. Đây là lựa chọn hợp lý: nếu mọi việc đều chờ trường chính quyết định, một hệ thống hàng chục địa điểm dễ biến thành chuỗi trì hoãn. Phường cũng chỉ đạo đẩy mạnh điều hành trực tuyến, số hóa hồ sơ, chuẩn hóa biểu mẫu và giảm báo cáo trùng lặp. Công nghệ có thể giảm giấy tờ, nhưng không thay thế được người có thẩm quyền tại cơ sở. Vì thế, phân quyền phải đi cùng năng lực xử lý và cơ chế giám sát.
Sau gần hai tháng sáp nhập, phạm vi quản lý rộng và số phân hiệu nhiều đã tạo áp lực cho hiệu trưởng; phó hiệu trưởng kiêm nhiệm, trong khi tổng phụ trách Đội và bộ phận kế toán, văn thư cũng chịu khối lượng công việc lớn. Thiếu giáo viên ở một số môn tại cấp THCS còn được khắc phục tạm bằng hợp đồng lao động; nhân lực hành chính chưa theo kịp quy mô. Điều này cho thấy hợp nhất đầu mối không tự động làm giảm việc: hồ sơ, phối hợp nhân sự và trách nhiệm an toàn vẫn phát sinh ở từng nơi. Muốn mô hình bền vững, cần xem tải công việc theo số cơ sở và đặc điểm vận hành, thay vì chỉ nhìn tổng số lớp.
Quy mô lớn chỉ có ích nếu chất lượng không lệch giữa các cơ sở
Sáp nhập đem lại một lợi thế đáng kể: tập trung đầu mối giúp thống nhất kế hoạch giáo dục, quy chế và hoạt động chuyên môn; giáo viên có thể được điều tiết giữa các phân hiệu để giảm thiếu, thừa cục bộ. Ở tiểu học, tiếng Anh và Tin học cho lớp 1, lớp 2 đã được triển khai trên toàn trường; 100% học sinh tiểu học học hai buổi mỗi ngày, còn thực đơn, mức thu và khẩu phần ăn ở mầm non, tiểu học được công khai. Đây là những kết quả thiết thực với gia đình, cho thấy một hệ thống lớn có thể mở rộng dịch vụ đồng đều hơn. Nhưng lợi thế ấy sẽ mất giá trị nếu cơ sở vật chất giữa các phân hiệu tiếp tục chênh lệch, trong khi một số phòng học và bếp ăn đã xuống cấp.
Áp lực không chỉ thuộc về hành chính. Khi các điểm trường khác nhau về điều kiện, kiểm tra an toàn, quản lý bán trú và xử lý sự cố phải được thực hiện sát thực tế, không thể dùng một tiêu chí cứng cho mọi địa điểm. Phường đã yêu cầu rà soát rủi ro tại từng cơ sở, ưu tiên sửa phòng học, bếp ăn xuống cấp, lối thoát hiểm và thiết bị phòng cháy chữa cháy; đồng thời tăng đối thoại với giáo viên, nhân viên và phụ huynh. Cách tiếp cận này đúng hướng: hiệu quả của phân hiệu trường học nên được đánh giá bằng chất lượng phục vụ và mức độ an toàn tại chỗ, không chỉ bằng báo cáo tổng hợp của trường chính.
Giữ mô hình đến hết năm học để đánh giá bằng dữ liệu thực tế
Phường đề xuất duy trì mô hình hiện tại đến hết năm học 2026-2027, đồng thời giảm tải quản lý, bổ sung nhân lực và nâng cấp cơ sở vật chất. Đây là lựa chọn thận trọng hơn việc thay đổi liên tục khi hoạt động chăm sóc và dạy học cần ổn định. Trong thời gian đó, địa phương dự kiến rà soát vị trí việc làm, điều chỉnh giáo viên trong phạm vi cho phép và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý những thiếu hụt vượt quá khả năng địa phương. Các vị trí kế toán, y tế trường học, công nghệ thông tin và phụ trách hoạt động Đội ở nơi thiếu người được xác định là nhóm cần ưu tiên.
Cần phân biệt rõ: đây là phương án vận hành và kiến nghị của phường Nha Trang cho các trường sau sắp xếp, không phải một định mức nhân sự chung đã được ban hành cho mọi trường nhiều phân hiệu. Sau năm học 2026-2027, địa phương sẽ tổng kết hiệu quả quản trị, mức độ quá tải, chất lượng giáo dục và điều kiện an toàn để báo cáo tỉnh, kiến nghị điều chỉnh. Kết luận hợp lý nhất lúc này là mô hình tập trung có thể mở rộng khả năng điều phối, nhưng quy mô tự nó không bảo đảm chất lượng. Thành công của trường 287 lớp sẽ phụ thuộc vào việc mỗi phân hiệu có đủ người, quyền hạn và điều kiện để vận hành an toàn, nhất quán hay không.
