Khi yêu một môn học trở thành động lực dạy học
Lựa chọn sư phạm là con đường biến niềm say mê một môn học thành năng lực giúp người khác hiểu và yêu tri thức ấy. Hành trình của Nguyễn Thị Khánh Chi và Phạm Thị Diễm cho thấy thành tích nổi bật có thể mở ra cơ hội, nhưng động lực đứng lớp còn bắt nguồn từ những trải nghiệm học tập và mong muốn chia sẻ.
Khánh Chi hai năm liên tiếp giành giải Nhất học sinh giỏi quốc gia môn Địa lí, ở kỳ thi năm học 2025–2026 còn trở thành thủ khoa quốc gia môn học này. Sau phổ thông, cô chọn ngành Sư phạm Địa lí tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, gắn lựa chọn ấy với ước mơ từ lâu: đứng trên bục giảng, chia sẻ kiến thức và truyền cảm hứng cho học sinh.
Diễm lại đến với Sinh học từ những chương trình khám phá thiên nhiên xem từ nhỏ. Niềm tò mò ấy đi cùng một sở thích khác: đóng vai cô giáo, giảng bài cho em trai và trẻ nhỏ trong xóm. Hai con đường khác điểm xuất phát, nhưng đều cho thấy nghề giáo có sức hút khi kiến thức không chỉ là điều người học muốn nắm vững, mà còn là điều họ muốn trao lại.
Từ bản đồ và thiên nhiên đến cách học có chiều sâu
Với Khánh Chi, Địa lí dần vượt khỏi phạm vi ghi nhớ địa danh hay số liệu. Cô nhìn môn học như bức tranh về không gian sống và sự tương tác giữa thiên nhiên với con người. Bước ngoặt trong cách học đến sau giải Nhì cấp tỉnh năm lớp 10: thay vì tiếp nhận thụ động, Chi chủ động tìm bản chất vấn đề và nối lý thuyết với thực tiễn.
Cô hệ thống kiến thức bằng sơ đồ tư duy, đọc tài liệu nâng cao và luyện đề. Cách học này không chỉ góp phần tạo nên thành tích, mà còn rèn lối tư duy cần thiết để giải thích một môn học gắn với thế giới quanh ta. Tuy vậy, hành trình không hề nhẹ nhàng: giai đoạn ôn đội tuyển có lúc khiến Chi quá tải, kiệt sức vì khối lượng kiến thức và kỳ vọng, trong đó có những yêu cầu cô tự đặt ra.
Đây là điểm đáng chú ý với học sinh đang cân nhắc sư phạm: yêu môn học là nền tảng, nhưng việc học đến nơi đến chốn còn cần tính chủ động, sức bền và khả năng điều chỉnh khi áp lực tăng. Thành tích của Chi đáng kể, song chính quá trình đổi cách học mới cho thấy rõ hơn phẩm chất cô có thể mang theo vào nghề giáo.
Từ tuổi thơ tò mò đến thủ khoa Sư phạm Sinh học
Tình yêu Sinh học của Phạm Thị Diễm được nuôi từ những chương trình về thiên nhiên như “Thế giới động vật” và “10 vạn câu hỏi vì sao”. Khi xem được điều thú vị, cô kể lại cho trẻ nhỏ quanh mình; sở thích làm cô giáo thời thơ ấu vì thế sớm nối việc khám phá với việc truyền đạt.
Từ đội tuyển Sinh học ở bậc trung học cơ sở, Diễm thi đỗ lớp chuyên Sinh rồi chọn Sư phạm Sinh học để vừa học sâu chuyên môn, vừa học cách giải thích kiến thức dễ hiểu. Sau bốn năm đại học, cô trở thành thủ khoa ngành Sư phạm Sinh học. Thành tích ấy không chỉ đến từ học tập trên lớp: Diễm tham gia nghiên cứu về nấm, thực hiện ba đề tài khoa học và một khóa luận tốt nghiệp.
Con đường của Diễm cho thấy sư phạm không nhất thiết đối lập với nghiên cứu. Những thí nghiệm, trải nghiệm thực địa và hoạt động học thuật có thể làm giàu kiến thức mà một giáo viên tương lai sẽ truyền đạt. Nhưng nghiên cứu cũng thử sức bền của cô: tiến độ từng chậm vì chưa phân bổ thời gian hợp lý, còn kết quả thí nghiệm nhiều lần không như mong đợi khi gần hạn nộp khóa luận.
Chung tình yêu tri thức, khác cách hình dung tương lai
Điểm chung của Khánh Chi và Diễm là lựa chọn sư phạm bắt đầu từ sự gắn bó thật với môn học, chứ không chỉ từ danh hiệu. Cả hai muốn đưa kiến thức đến với người khác; ở Chi, mong muốn ấy hiện rõ qua ước mơ đứng lớp và truyền cảm hứng. Với Diễm, đó là một hướng đi trong bức tranh rộng hơn, bên cạnh nghiên cứu, giáo dục và truyền thông khoa học.
Sự khác biệt nằm ở nhịp phát triển. Chi nối thành tích phổ thông với lựa chọn ngành Sư phạm Địa lí và đặt mục tiêu rèn chuyên môn, nghiệp vụ để chuẩn bị cho nghề giáo. Diễm đã trải qua môi trường đại học giàu hoạt động nghiên cứu, cuộc thi và trao đổi; sau tốt nghiệp, cô tiếp tục học cao học ngành Sinh học, đồng thời chưa muốn tự giới hạn vào một con đường duy nhất.
Hai hành trình nhắc rằng danh hiệu thủ khoa sư phạm không đóng khung tương lai, cũng không tự nó bảo đảm một người sẽ trở thành giáo viên giỏi. Điều đáng tin cậy hơn là nền tảng chuyên môn, khả năng kiên trì trước khó khăn và động lực giúp người khác tiếp cận tri thức. Với học sinh đang chọn nghề, đam mê môn học có thể là điểm khởi đầu; trải nghiệm thực tế sẽ giúp xác định cách mình muốn đóng góp.
