Năng lực số là điều kiện để AI có ích
Đào tạo kỹ năng số trong y tế là quá trình giúp cán bộ hiểu cách dùng công nghệ, dữ liệu và công cụ AI để cải thiện công việc chuyên môn lẫn hành chính, đồng thời tuân thủ các yêu cầu về an toàn thông tin. Đây không phải lớp học thao tác phần mềm đơn thuần: nếu thiếu năng lực của người dùng, tự động hóa có thể chỉ chuyển quy trình rườm rà từ giấy sang màn hình. Trong hai ngày 29 và 30/10, Sở Y tế tổ chức tập huấn về tư duy chuyển đổi số, kỹ năng tạo lệnh (Prompt), kiến trúc AI Agent Workflow, Knowledge/RAG và tích hợp API. Học viên thực hành xây dựng quy trình tự động để kiểm tra hồ sơ, đối chiếu quy định, phân tích báo cáo và trình bày sản phẩm. Cách tiếp cận thực hành là lựa chọn đúng: nhân lực phải biết đặt bài toán, kiểm tra kết quả và nhận diện giới hạn trước khi AI được giao việc.
Tự động hóa để dành thời gian cho chuyên môn
Lý do cần tập huấn rất cụ thể: khối lượng hành chính, báo cáo và xử lý dữ liệu tăng khiến thao tác thủ công lấy mất thời gian đáng ra dành cho chăm sóc người bệnh. Phó Giám đốc Sở Y tế Hoàng Trọng Quý nhận định AI Agent, nếu được ứng dụng đúng cách, có thể giảm thao tác lặp lại, rút ngắn thời gian và hỗ trợ nâng chất lượng chuyên môn. Định hướng là đưa AI trong y tế và tự động hóa vào các nhiệm vụ trọng tâm, không phải giao phó quyết định lâm sàng cho một công cụ thiếu kiểm soát. Ranh giới ấy quan trọng: AI có thể hỗ trợ rà soát hồ sơ hay tổng hợp thông tin, nhưng cán bộ vẫn phải chịu trách nhiệm đánh giá đầu ra. Sở cũng cảnh báo không đưa dữ liệu bệnh nhân, thông tin định danh hoặc tài liệu nội bộ lên công cụ AI trực tuyến khi chưa được phép và chưa bảo đảm điều kiện an toàn.
Bệnh án điện tử tạo nền tảng, nhưng kết nối mới tạo giá trị
Hoạt động tập huấn diễn ra khi TP.HCM đang chuyển từ quản lý truyền thống sang vận hành số theo định hướng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố đã có 163/164 bệnh viện triển khai bệnh án điện tử, dù mức độ ứng dụng chưa đồng đều. Đây là tiến bộ đáng kể, nhưng số hóa hồ sơ mới là bước đầu: dữ liệu phải được chuẩn hóa, kết nối giữa cơ sở y tế và chia sẻ có kiểm soát thì mới hỗ trợ được bác sĩ, quản lý và các ứng dụng AI. Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, nơi tiếp nhận khoảng 3.500 lượt khám mỗi ngày, bệnh án điện tử được triển khai từ năm 2025 cùng các kênh đăng ký trực tuyến, ứng dụng, website và kiosk; người bệnh có thể được hướng dẫn để thao tác nhanh hơn. Hạ tầng số tốt vì thế không chỉ là máy chủ hay phần mềm, mà là hệ thống liên thông, an toàn và dùng được trong thực tế.
Thước đo cuối cùng là trải nghiệm người bệnh
Chuyển đổi số y tế chỉ đáng kể khi người bệnh bớt chờ, bớt thủ tục và được chăm sóc tốt hơn. Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, các giải pháp đăng ký khám giúp rút ngắn thời gian chờ khoảng 25–40 phút; tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, thời gian hoàn thành một bệnh án giảm từ khoảng 90 phút với hồ sơ giấy xuống còn 30 phút khi dùng bệnh án điện tử. Những kết quả ấy cho thấy công nghệ có thể giải phóng thời gian, nhưng lợi ích không tự xuất hiện chỉ vì có phần mềm. Nhân viên cần được đào tạo để hỗ trợ người bệnh và sử dụng dữ liệu đúng cách; hạ tầng cần bảo đảm kết nối, phân quyền và bảo mật. Ngành y tế còn hướng tới trung tâm điều hành thông minh và bệnh viện không giấy tờ, đồng thời phải tiếp tục chuẩn hóa, kết nối dữ liệu giữa các cơ sở. Khi con người và hạ tầng cùng sẵn sàng, AI mới có thể góp phần nâng chất lượng chăm sóc thay vì trở thành thêm một lớp công nghệ.
