Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giải quyết việc thường ngày
Ba mô hình công nghệ phục vụ người dân là các sáng kiến dùng dữ liệu và nền tảng số để đơn giản hóa đi lại, thủ tục hộ tịch và hỗ trợ gia đình khi có người qua đời. Sáng 28/10, UBND TP.HCM phối hợp Công an Thành phố cùng các sở, ngành tổ chức lễ ra mắt tại phường Bến Thành, hưởng ứng Ngày Công dân số Việt Nam. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc đưa thêm công nghệ vào bộ máy, mà ở mục tiêu giảm những khâu người dân vốn phải tự xoay xở: dò tuyến, chuẩn bị giấy tờ hay đến cơ quan trong lúc tang gia. Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế và mang lại tiện ích cụ thể. Đây là thước đo đúng: công nghệ chỉ đáng kể khi giúp người dân hoàn thành công việc ít bước hơn, thay vì tạo thêm một ứng dụng để họ phải học cách sử dụng.
VNeID có thể gắn hành trình với vé điện tử
Mô hình giao thông kết nối metro và xe buýt trên VNeID hướng tới đưa thông tin hành trình và tiện ích vé về một nền tảng tập trung. Người dân có thể tra cứu lộ trình, dùng thông tin định danh điện tử để mua vé và tích hợp vé điện tử trên VNeID; định hướng dài hơn là hình thành vé điện tử chung cho nhiều phương tiện công cộng. Cách tiếp cận này có ích nhất khi nó giúp hành khách lên kế hoạch và chuyển giữa các phương tiện thuận tiện hơn, thay vì phải tìm thông tin ở nhiều nơi. Thành phố cũng định hướng mở rộng kết nối sang taxi, xe công nghệ, xe du lịch liên tỉnh và các lực lượng vận tải tư nhân, hướng tới hệ sinh thái giao thông số rộng hơn khu vực. Với người dân, bước tiếp cận được nêu cụ thể là sử dụng VNeID để tra cứu và mua vé; phần mở rộng chỉ phát huy tác dụng nếu thông tin và trải nghiệm được duy trì nhất quán.
Dữ liệu hộ tịch giảm việc phải mang giấy tờ
Mô hình thứ hai kết nối dữ liệu giấy chứng sinh và giấy báo tử từ bệnh viện vào kho dữ liệu dùng chung của Thành phố, để công chức tư pháp - hộ tịch khai thác, đối soát khi giải quyết thủ tục. Người dân nhờ đó có thể bớt phải nộp bản giấy trong quy trình liên thông khai sinh, khai tử. Thí điểm ban đầu diễn ra tại bốn bệnh viện: Chợ Rẫy, Từ Dũ, Hùng Vương và Ung Bướu. Đây là kiểu tiện ích số ít phô trương nhưng có giá trị rõ: dữ liệu được chuyển giữa các cơ quan thay vì gia đình phải làm người đưa tin. Thành phố dự kiến sau giai đoạn thử nghiệm sẽ mở rộng, đồng bộ kết nối tại các cơ sở y tế trên địa bàn sau ngày 1/11/2026; định hướng là bao gồm cả bệnh viện công lập và tư nhân. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào độ đầy đủ, chính xác của dữ liệu và việc các đơn vị phối hợp thông suốt.
Tổng đài 1022 đưa hỗ trợ đến tận nhà
Mô hình thứ ba kết nối Tổ phản ứng nhanh nghĩa tình với Tổng đài 1022 để hỗ trợ đăng ký khai tử tại nhà. Tổng đài tiếp nhận thông tin về trường hợp tử vong từ bệnh viện, cơ quan Công an hoặc thân nhân, rồi điều phối đến tổ phản ứng nhanh tại UBND cấp xã. Lực lượng này xác minh, đến nhà hỗ trợ thủ tục cấp giấy chứng tử, liên thông xóa đăng ký thường trú trực tuyến và hỗ trợ hậu sự nếu gia đình có nhu cầu. Cách làm này đặt sự hỗ trợ vào thời điểm gia đình khó tự giải quyết nhiều đầu việc nhất, nên giá trị của nó không chỉ là tiết kiệm thời gian mà còn giảm gánh nặng thủ tục trong lúc tang gia. Hiện 168 địa phương đã đưa tổ phản ứng nhanh vào hoạt động, hỗ trợ cấp giấy chứng tử cho 1.247 trường hợp. Ba mô hình cho thấy chuyển đổi số chỉ tạo được niềm tin khi tiện ích đến đúng lúc, dễ tiếp cận và vận hành ổn định. Đó mới là nền tảng để người dân trở thành công dân số trong đời sống thường ngày.
