Vắc-xin liều cao khác gì loại tiêu chuẩn?
Vắc-xin cúm liều cao là vắc-xin dành cho người từ 60 tuổi trở lên, có hàm lượng kháng nguyên gấp bốn lần loại tiêu chuẩn nhằm kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh hơn trước các chủng cúm mùa. Sản phẩm được triển khai tại Việt Nam phòng ba chủng A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria, với thành phần được cập nhật hằng năm theo khuyến cáo của WHO. Điểm cần hiểu đúng: liều cao không đồng nghĩa với việc vắc-xin tiêu chuẩn kém hiệu quả hay không còn phù hợp. Vắc-xin tiêu chuẩn vẫn giúp giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng; lợi thế của loại chuyên biệt là nhắm đến tình trạng hệ miễn dịch suy yếu theo tuổi. Lượng kháng nguyên cao hơn được dùng để thúc đẩy cơ thể tạo đáp ứng bảo vệ tốt hơn, chứ không phải để bảo đảm rằng người tiêm sẽ không mắc cúm.
Vì sao cúm đáng lo hơn khi tuổi cao?
Sau tuổi 60, hệ miễn dịch thường chống đỡ tác nhân gây bệnh kém hiệu quả hơn. Vì thế, cúm ở người lớn tuổi không chỉ là sốt, ho và mệt mỏi: bệnh có thể làm nặng thêm bệnh tim mạch, bệnh phổi, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa. Viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện hoặc tử vong là những hậu quả cần được tính đến, đặc biệt khi đã có bệnh mạn tính. Nguy cơ cũng không dừng ở đường hô hấp. Các dữ liệu được nêu tại một hội thảo chuyên môn ghi nhận cúm có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ, đồng thời khiến việc kiểm soát đường huyết khó khăn hơn ở người mắc đái tháo đường. Đây là lý do phòng cúm người già nên được xem là một phần của chăm sóc sức khỏe thường xuyên, chứ không chỉ là việc cần làm khi dịch bùng lên.
Ai nên trao đổi với bác sĩ về lựa chọn này?
Người từ 60 tuổi trở lên có thể hỏi bác sĩ về vắc-xin cúm liều cao, nhất là khi sống chung với bệnh tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính, đái tháo đường hoặc nhiều bệnh nền. Điều đó không có nghĩa mọi người cao tuổi đều cần chọn cùng một loại vắc-xin: tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và hướng dẫn chuyên môn đều cần được xem xét. Nếu đang điều trị bệnh cấp tính hoặc từng có phản ứng nghiêm trọng sau tiêm, hãy nói rõ với bác sĩ trước khi quyết định. Việc tiêm cúm người cao tuổi là một lựa chọn phòng bệnh cần cá thể hóa, không phải lời khuyên thay thế cho khám và điều trị. Người có bệnh nền cũng nên tiếp tục kiểm soát bệnh của mình và chủ động thăm khám khi xuất hiện triệu chứng nhiễm trùng hô hấp.
Lựa chọn phòng bệnh, không phải lá chắn tuyệt đối
Một nghiên cứu được giới thiệu tại sự kiện ghi nhận hiệu quả phòng cúm tương đối cao hơn 24,2% với vắc-xin liều cao so với loại tiêu chuẩn; một số dữ liệu cũng ghi nhận mức giảm tương đối 32% nguy cơ nhập viện do cúm. Những con số này thuộc các nghiên cứu cụ thể, không có nghĩa mọi người tiêm đều được bảo vệ như nhau hoặc miễn nhiễm hoàn toàn. Vắc-xin cúm liều cao nên được nhìn nhận là một lựa chọn bổ sung để giảm nguy cơ, không phải bảo đảm tuyệt đối. Đối với biến chứng cúm người cao tuổi, phòng bệnh cần phối hợp nhiều việc: hỏi bác sĩ về tiêm chủng hằng năm, duy trì kiểm soát bệnh nền và tìm tư vấn y tế nếu có dấu hiệu bệnh hô hấp. Kết luận thực tế nhất là đừng tự chọn vắc-xin chỉ dựa trên tên gọi “liều cao”. Hãy trao đổi với bác sĩ về lợi ích và mức độ phù hợp với sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và tình trạng hiện tại của chính mình.
