Tiến độ không thể chỉ đo bằng tỷ lệ giải ngân
Dự án APEC Phú Quốc là nhóm 21 công trình đầu tư công, đối tác công tư và đầu tư kinh doanh được triển khai để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, đồng thời tạo thêm năng lực hạ tầng cho đảo sau sự kiện. Sáng 25/10, UBND tỉnh An Giang báo cáo rà soát tiến độ toàn bộ danh mục này, cho thấy cuộc chạy đua đã bước vào giai đoạn cần xử lý trực tiếp những điểm nghẽn tại công trường.
Trong 21 dự án có 11 dự án đầu tư công và 10 dự án PPP, đầu tư kinh doanh. Giải ngân đạt 9.385 tỷ đồng, tương đương 69,64% kế hoạch vốn năm 2026 là 13.477 tỷ đồng. Con số này cho thấy nguồn lực đã được đưa vào đáng kể, nhưng không thể xem là thước đo đầy đủ của tiến độ: các dự án có mức hoàn thành chênh lệch, còn một số công trình chậm, thậm chí chưa khởi công. Với các hạng mục liên thông, một mắt xích trễ có thể làm giảm hiệu quả của cả tuyến kết nối.
Thời gian còn lại không nhiều trong khi khối lượng công việc vẫn lớn, theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng. Bởi vậy, bài toán không chỉ là đẩy nhanh thi công, mà là bảo đảm công trình hoàn thành đúng hạn, đạt chuẩn và có thể vận hành hữu ích sau hội nghị.
Hạ tầng trọng điểm tiến lên với nhịp độ khác nhau
Các số liệu cập nhật cho thấy bức tranh hai mặt. Đường cất hạ cánh tại dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã hoàn thành; nhà ga T2 đạt 84,45%, còn nhà ga VIP đạt 99,85% tính đến ngày 20/10. Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC đạt 79,33% và dự kiến hoàn thành ngày 30/6/2027. Đây là những hạng mục có tiến triển rõ, nhưng vẫn cần theo sát phần việc còn lại để giữ mốc bàn giao.
Ở các dự án giao thông, khoảng cách tiến độ đáng chú ý hơn. Đường tỉnh ĐT 975 dài 19,26 km, quy mô 10 làn xe, đạt 57,64%, với hạn hoàn thành dự kiến ngày 31/5/2027. Tuyến tàu điện đô thị LRT đoạn 1 dài khoảng 17,7 km mới đạt 31,05%, dù được đặt mục tiêu hoàn thành ngày 30/6/2027. Đại lộ APEC đạt 42,6%, dự kiến xong ngày 31/12/2026.
Những con đường này không chỉ phục vụ đoàn dự hội nghị: chúng kết nối sân bay, trung tâm hội nghị và các khu vực trên đảo, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại và khả năng tiếp cận dịch vụ của cư dân. Vì vậy, tiến độ công trình APEC cần được nhìn cùng chất lượng kết nối tổng thể, thay vì chỉ đếm khối lượng từng dự án.
Mặt bằng, vật liệu và nhân lực là nút thắt thực tế
Theo UBND tỉnh An Giang, các trở ngại chính gồm giải phóng mặt bằng, vận chuyển và cung ứng vật liệu xây dựng, nhân công, thiết bị, thủ tục đầu tư và nguồn vốn. Đây là những vướng mắc mặt bằng và nguồn lực có thể kéo theo nhau: chậm bàn giao đất làm gián đoạn tổ chức thi công; thiếu vật liệu hoặc nhân lực khiến nhà thầu khó bù khối lượng, dù kế hoạch đã được điều chỉnh.
Các khu tái định cư cũng chưa đồng đều: An Thới đạt 58,03%, Hồ Suối Lớn đạt 39,3%, trong khi Hàm Ninh mới đạt 13,2%; Hàm Ninh và Cửa Cạn dự kiến hoàn thành ngày 31/3/2027. Chậm ở khâu tái định cư có thể làm tăng sức ép giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng đến những dự án phụ thuộc vào việc bàn giao đất. Đây không phải phần việc bên lề: tiến độ ổn định chỗ ở và tiến độ xây dựng cần được phối hợp thay vì theo dõi tách rời.
Nhóm xử lý nước thải, chất thải cũng là điểm đáng lo. Một số công trình có tiến độ thấp hoặc chưa triển khai; Nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Dương Đông vẫn chưa khởi công. Với An Thới, Thủ tướng đã chấp thuận chủ trương chuyển dự án nhà máy xử lý nước thải tập trung sang đầu tư công vì nhà đầu tư không thể tiếp tục tham gia do hiệu quả kinh doanh thấp.
Tháo gỡ phải gắn trách nhiệm với từng mốc việc
An Giang đang tập trung xử lý thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, vật liệu, hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực thi công; đồng thời yêu cầu chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu rà soát năng lực tài chính, nhân lực, thiết bị, bổ sung nguồn lực và lập phương án bù tiến độ cho hạng mục có nguy cơ chậm. Tỉnh cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra hiện trường, họp giao ban định kỳ và theo dõi tiến độ thực tế.
Chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt ra ba giới hạn cần giữ: không lùi mốc hoàn thành ngày 30/6/2027, không hạ chuẩn an toàn, chất lượng, mỹ thuật và không để xảy ra sai phạm, thất thoát, lãng phí. Đây là cách đặt yêu cầu đúng, nhưng muốn có tác dụng phải đi cùng trách nhiệm cụ thể: cơ quan chức năng cần xác định rõ nguyên nhân, đơn vị chịu trách nhiệm, giải pháp khả thi và thời hạn khắc phục đối với dự án chậm.
Tăng tốc không nên đồng nghĩa với làm gấp bằng mọi giá. Hạ tầng Phú Quốc chỉ tạo giá trị lâu dài nếu các công trình được tiếp nhận, quản lý, khai thác và bảo trì tốt sau hội nghị. Vì vậy, ưu tiên lúc này là gỡ đúng điểm nghẽn, giữ kỷ luật tiến độ nhưng không đánh đổi chất lượng, đồng thời bảo đảm các tuyến giao thông và hệ thống thiết yếu phục vụ cả cư dân lẫn hoạt động du lịch, dịch vụ.
