Thỏa thuận khung, cơ hội không thể chỉ dừng trên giấy
Hợp tác hàng hải Việt Nam với cảng Antwerp-Bruges là khuôn khổ phối hợp giữa doanh nghiệp hàng hải Việt Nam và một đầu mối cảng châu Âu, hướng tới tăng kết nối vận tải, logistics và thương mại hai chiều. Trong chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu và Bỉ, ngày 22/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới thăm cảng và chứng kiến Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) ký thỏa thuận khung hợp tác toàn diện với cảng Antwerp-Bruges. Đây là bước đi đáng chú ý vì tạo kênh hợp tác trực tiếp, nhưng giá trị của nó sẽ được đo bằng năng lực vận hành và lợi ích thực tế chứ không phải lễ ký. Cảng Antwerp-Bruges là cảng lớn thứ hai châu Âu, đồng thời là đầu mối quan trọng của thương mại và công nghiệp quốc tế. Với Việt Nam, đây là cơ hội học hỏi cách biến vị trí địa lý thành kết nối thị trường hữu ích.
Học mô hình cảng gắn với công nghiệp và vận tải đa phương thức
Điều Việt Nam nên tiếp nhận từ vùng Flanders không chỉ là quy mô bến cảng, mà là cách kết nối cảng biển với đường thủy nội địa, đường sắt, đường bộ, kho bãi và cơ sở sản xuất. Khu vực cảng Antwerp-Bruges quy tụ khoảng 1.400 doanh nghiệp, tạo việc làm cho 162.000 lao động và đóng góp 4,5% GDP của Bỉ. Những con số này cho thấy cảng có thể trở thành một hệ sinh thái kinh tế thay vì chỉ là nơi bốc dỡ hàng. Việt Nam có vị trí thuận lợi và độ mở kinh tế lớn, nhưng lợi thế ấy không tự động tạo ra năng lực cạnh tranh nếu kết nối giữa cảng, khu công nghiệp và mạng lưới giao thông còn rời rạc. Vì vậy, trao đổi kinh nghiệm quy hoạch, vận tải đa phương thức và đào tạo nhân lực cần gắn với những bài toán cụ thể của từng cụm cảng trong nước.
Cảng xanh thông minh phải giảm ma sát cho doanh nghiệp
Phát triển cảng xanh thông minh là trọng tâm được nêu trong hợp tác giữa VIMC và Antwerp-Bruges, cùng với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, khai thác cảng. Đây không nên chỉ là mục tiêu về hình ảnh hay thiết bị mới. Điều quan trọng là công nghệ giúp điều phối tàu, quản lý kho bãi và chia sẻ thông tin tốt hơn; còn vận hành xanh cần đi cùng sử dụng năng lượng phù hợp, quản lý chất thải và tổ chức vận tải hiệu quả. Khi logistics Việt Nam vận hành trơn tru hơn, doanh nghiệp có thể giảm chi phí, chủ động chuỗi cung ứng và giao hàng đáng tin cậy hơn. Người xuất khẩu được hưởng lợi từ việc hàng hóa tiếp cận thị trường Bỉ và châu Âu thuận lợi hơn; chiều ngược lại, công nghệ, dịch vụ và cơ hội đầu tư từ châu Âu cũng có thể đến Việt Nam dễ dàng hơn.
Từ kết nối thương mại châu Âu đến kết quả có thể kiểm chứng
Thỏa thuận xuất hiện khi quan hệ Việt Nam–Bỉ đã được vun đắp hơn nửa thế kỷ và hợp tác Việt Nam–EU bước sang giai đoạn sâu sắc hơn; EVFTA cũng tạo thêm động lực cho trao đổi thương mại. Nhưng kết nối thương mại châu Âu sẽ chỉ thành lợi thế nếu doanh nghiệp thực sự tiết kiệm được thời gian và chi phí trên toàn chuỗi. Trước mắt, hai bên cần chia sẻ mô hình quản trị và nghiên cứu các trung tâm logistics thế hệ mới khả thi, phù hợp nhu cầu thị trường. Đồng thời, Việt Nam cần cải thiện hạ tầng kết nối trong nước, đơn giản hóa thủ tục, số hóa quy trình và tăng cường chia sẻ dữ liệu. Đây là phần việc ít tạo hiệu ứng nghi lễ nhưng quyết định thỏa thuận có tạo ra thay đổi hay không. Kết luận nên rõ ràng: hợp tác với Antwerp-Bruges mở một cánh cửa, còn năng lực biến cam kết thành cảng hiệu quả và bền vững mới quyết định sức cạnh tranh của Việt Nam.
