Giám sát tại lớp là phép thử quan trọng
Dự án giáo dục An Giang dành cho trẻ em dân tộc thiểu số và trẻ khuyết tật hướng đến việc cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục có chất lượng thông qua hỗ trợ ngôn ngữ, môi trường học phù hợp và giáo dục hòa nhập. Ngành giáo dục An Giang phối hợp với ngành giáo dục Cần Thơ tổ chức giám sát thực địa dự án tại điểm trường số 1, trường Mẫu giáo Ô Lâm, xã Ô Lâm. Đoàn kiểm tra cơ sở vật chất, thiết bị hỗ trợ dạy học, phòng chức năng và hồ sơ chuyên môn, đồng thời dự giờ để quan sát khả năng giao tiếp, thích nghi của trẻ Khmer và trẻ khuyết tật trong lớp học hòa nhập. Cách làm này đáng chú ý vì hiệu quả của một dự án không thể chỉ đo bằng thiết bị hay hồ sơ: điều cốt yếu là trẻ có tham gia được vào hoạt động thường ngày hay không. Giám sát trực tiếp giúp ngành giáo dục đối chiếu mục tiêu với trải nghiệm thực tế của trẻ và giáo viên.
Hỗ trợ ngôn ngữ phải hiện diện trong từng hoạt động
Tại Ô Lâm, không gian học tập trực quan cùng học liệu tăng cường tiếng Việt đã giúp trẻ dân tộc thiểu số vượt qua rào cản ngôn ngữ nhanh hơn và tự tin tham gia hoạt động. Giá trị của cách tiếp cận này nằm ở việc đưa hỗ trợ vào bài học, trò chơi, kể chuyện, đọc thơ, trò chuyện và trải nghiệm, thay vì tách tiếng Việt thành một yêu cầu xa rời sinh hoạt của trẻ. Với giáo dục trẻ dân tộc, nhà trường chú trọng phát triển nghe, nói và giao tiếp cho trẻ Khmer, đồng thời tôn trọng tiếng mẹ đẻ và bản sắc văn hóa. Dự án đặt mục tiêu tăng cường tiếng Việt trên nền tảng tiếng mẹ đẻ cho trẻ mầm non thuộc sáu dân tộc, giúp các em có bước chuẩn bị vững vàng hơn trước khi vào lớp 1. Đây là hướng đi hợp lý: năng lực tiếng Việt cần mở rộng cơ hội học tập, chứ không làm lu mờ ngôn ngữ và bản sắc của trẻ.
Lớp học hòa nhập cần hỗ trợ theo từng trẻ
Giáo dục trẻ khuyết tật không nên dừng ở việc xếp trẻ vào cùng một lớp; điều quan trọng là hoạt động học phải phù hợp với khả năng và nhu cầu cụ thể. Tại trường Mẫu giáo Ô Lâm, giáo viên được hướng dẫn theo dõi sự phát triển của trẻ, nhận diện khó khăn về giao tiếp, nhận thức, vận động hoặc mức độ tham gia để lựa chọn hỗ trợ. Với trẻ khuyết tật học hòa nhập, nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân theo quy định, phối hợp cùng gia đình trong chăm sóc, giáo dục và đánh giá tiến bộ. Cách làm này cần được duy trì thường xuyên, bởi một kế hoạch chỉ có ích khi giáo viên và phụ huynh cùng quan sát, trao đổi và điều chỉnh theo tiến triển của trẻ. Đoàn giám sát ghi nhận nỗ lực của đội ngũ nhà trường trong bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho trẻ có hoàn cảnh bất lợi.
Quy mô lớn đòi hỏi theo dõi và hỗ trợ liên tục
Sau sắp xếp, trường Mẫu giáo Ô Lâm có một điểm chính và hai điểm lẻ, với 4 cán bộ quản lý, 41 giáo viên, 6 nhân viên và 793 trẻ, trong đó có 546 trẻ Khmer; toàn trường tổ chức 25 nhóm, lớp. Quy mô này cho thấy nhiệm vụ nâng chất lượng không thể trông chờ riêng vào nỗ lực của từng giáo viên. An Giang có đông đồng bào Khmer, còn dự án tạo thêm cơ hội tiếp cận giáo dục hiện đại cho trẻ dân tộc thiểu số và trẻ khuyết tật ở địa bàn xa. Bước tiếp theo cần tập trung vào trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương, sử dụng hiệu quả học liệu chuyên biệt và gắn kết chặt hơn với phụ huynh. Nhà trường cũng cần tiếp tục được hỗ trợ bằng đào tạo chuyên sâu, hướng dẫn thực hành và tài liệu phù hợp để giáo viên áp dụng vào lớp học. Giám sát sẽ có ý nghĩa lâu dài khi những phát hiện tại trường dẫn đến hỗ trợ cụ thể và theo dõi tiến bộ của trẻ.
