Bài toán không chỉ là có vốn, mà phải huy động đúng cách
Huy động vốn TP.HCM là việc kết nối ngân sách, nguồn lực tư nhân trong nước và dòng vốn quốc tế với các dự án có khả năng tạo động lực tăng trưởng, thay vì chỉ tìm thêm tiền để chi tiêu. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố cần bình quân khoảng 1,7 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội mỗi năm, tương đương 22% tổng nhu cầu vốn của cả nước.
Áp lực ấy xuất phát từ tham vọng tăng trưởng cao: kinh nghiệm quốc tế cho thấy tăng trưởng hai con số đi kèm nhu cầu đầu tư lớn. Nhưng điểm yếu nằm ở cách cấp vốn. Ngân sách thành phố chỉ có thể đáp ứng khoảng 20-22% nhu cầu, tối đa khoảng 30%, còn phần lớn phải đến từ khu vực tư nhân. Trong khi đó, tín dụng ngân hàng đang gánh tỷ trọng lớn trong nguồn vốn của nền kinh tế, còn thị trường vốn chưa đủ sức thay thế. Vì vậy, quy mô mục tiêu không thể được xem như một chỉ tiêu huy động đơn thuần; nó buộc thành phố đa dạng hóa kênh vốn và sàng lọc dự án.
Danh mục dự án phơi bày quy mô và lựa chọn ưu tiên
Danh mục 12 dự án thành phố công bố tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026 có tổng vốn đầu tư khoảng 13,58 tỷ USD, tập trung vào cảng biển, logistics, đô thị, công nghiệp và công nghệ cao. Hai dự án nổi bật là Khu đô thị Đại học Quốc tế và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Sự hiện diện của chúng cho thấy đầu tư TP.HCM đang đặt cược vào những cấu phần có thể định hình không gian phát triển và năng lực kết nối dài hạn, chứ không chỉ bổ sung từng công trình rời rạc.
Khu đô thị Đại học Quốc tế rộng 880 ha tại xã Xuân Thới Sơn được định hướng tích hợp giáo dục, nhà ở, thương mại, dịch vụ, y tế, thể thao và công viên công nghệ. Đây là một khu đô thị đại học có tham vọng vượt khỏi chức năng đào tạo, nhưng quy mô tích hợp cũng đòi hỏi triển khai đồng bộ và quản trị chặt chẽ. Cảng Cần Giờ, với diện tích khoảng 571 ha, bổ sung một trụ cột hàng hải và logistics. Hai dự án vì thế đặt ra câu hỏi về thứ tự ưu tiên: thành phố cần bảo đảm nguồn lực, tiến độ và kết nối hạ tầng để các khoản đầu tư lớn không phát triển biệt lập.
Cần Giờ là phép thử cho tầm nhìn đầu tư dài hạn
Dự án Cần Giờ được thiết kế với mục tiêu công suất 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và 16,9 triệu TEU vào năm 2047; ít nhất hai cầu cảng dự kiến hoàn thành vào năm 2030, phần còn lại triển khai theo giai đoạn hướng tới hoàn thiện năm 2050. Mốc thời gian dài cho thấy đây không phải khoản đầu tư có thể đánh giá chỉ bằng tiến độ xây dựng ban đầu. Hiệu quả phụ thuộc vào khả năng kết nối cảng với mạng lưới vận tải và logistics, cũng như việc thu xếp vốn phù hợp với vòng đời dự án.
Các dự án cảng và logistics khác trong danh mục, gồm Cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link, Bến cảng Mỹ Xuân 6 và Swift Logistics, giúp bức tranh vốn có thêm những mắt xích bổ trợ. Bến cảng Mỹ Xuân 6 dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác trong quý IV/2028. Tuy nhiên, công bố danh mục mới là bước đầu: thách thức là biến chủ trương thành tiến độ, đồng thời tránh dàn trải vốn vào các hạng mục thiếu liên kết.
Ưu tiên mở rộng nguồn vốn, không để ngân hàng gánh thay tất cả
Trong chín tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn ước đạt 510.286 tỷ đồng, tăng 10,2% so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu tăng, nhưng chưa xóa được khoảng cách giữa dòng vốn hiện tại và nhu cầu của giai đoạn tới. Thành phố cần khơi thông vốn tư nhân, thị trường cổ phiếu và trái phiếu, tài chính xanh, vốn quốc tế cùng các nguồn lực mới; đồng thời sớm vận hành Trung tâm Tài chính Quốc tế với cơ chế phù hợp để kết nối dòng tiền với dự án cụ thể.
Quan điểm đáng bảo vệ là không nên coi số lượng dự án hay tổng vốn đăng ký như thước đo thành công. Danh mục lớn chỉ có ý nghĩa khi có cơ chế phân bổ minh bạch, tiến độ khả thi và phương án vốn tương ứng với thời gian hoàn vốn. Với mức cần huy động bình quân 1,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, TP.HCM phải vừa mở rộng nguồn cung vốn, vừa chứng minh mỗi dự án xứng đáng với nguồn lực khan hiếm. Đó mới là cách biến áp lực vốn thành năng lực tăng trưởng.
