Sức hút đầu tư cần được chuyển hóa thành năng lực kết nối
Cực tăng trưởng mới là một mạng lưới các ngành, hạ tầng và doanh nghiệp liên kết để tạo năng suất, đổi mới và việc làm vượt ra ngoài phạm vi của một nhà máy riêng lẻ. Việt Nam đã trở thành trung tâm sản xuất lớn, điểm đến đầu tư và nền kinh tế kết nối ngày càng sâu rộng; nhưng lợi thế ấy chưa tự động bảo đảm một nấc tăng trưởng cao hơn. Tại phiên thảo luận về hợp tác trong kỷ nguyên mới ngày 28/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 ở TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu tiến từ kết nối đơn thuần sang một nền kinh tế kết nối thông minh.
Điểm nghẽn không chỉ nằm ở số lượng nhà máy, cảng biển hay khu công nghiệp, mà ở khả năng phối hợp giữa chúng. Hạ tầng vật lý cần được nối với dữ liệu, mạng lưới logistics và công nghệ AI để tăng năng suất, sức chống chịu và sức hút đầu tư. Nếu các mắt xích vẫn vận hành rời rạc, Việt Nam có thể tiếp tục mở rộng sản xuất nhưng khó giữ lại phần giá trị cao hơn. Bài toán hiện nay vì thế không phải là thu hút vốn bằng mọi giá, mà là tạo điều kiện để vốn, công nghệ và doanh nghiệp trong nước cùng nâng cấp.
Spectre cho thấy sản xuất thông minh đang trở thành tiêu chuẩn
Việc tập đoàn may mặc Spectre khánh thành nhà máy thứ tư tại Việt Nam ngày 30/10/2026 là tín hiệu cụ thể về hướng dịch chuyển của nhà đầu tư Đan Mạch: mở rộng sản xuất đi cùng yêu cầu cao hơn về công nghệ, nhân lực và phát triển bền vững. Cơ sở mới tại Hưng Yên được định hướng là nhà máy có mức tự động hóa cao trong hệ thống của doanh nghiệp, với kiểm tra vải thông minh, kho tự động, robot vận chuyển nội bộ và hệ thống quản trị kết nối dữ liệu sản xuất, đơn hàng, vận hành.
Đây là ví dụ đáng chú ý vì sản xuất thông minh không đồng nghĩa với thay lao động bằng máy móc. Theo đại diện Spectre, tự động hóa nhằm cải thiện chất lượng, điều kiện làm việc và hiệu quả, đồng thời tạo thêm vị trí đòi hỏi kỹ năng kỹ thuật cao hơn. Nhà máy cũng tích hợp năng lượng mặt trời, thu hồi nước mưa và tiêu chuẩn công trình xanh. Những lựa chọn này cho thấy lợi thế cạnh tranh trong sản xuất đang được định nghĩa lại: doanh nghiệp cần năng suất, kỹ năng và khả năng đáp ứng yêu cầu môi trường, chứ không chỉ mặt bằng và chi phí lao động.
Đầu tư chỉ tạo cực tăng trưởng khi kéo được doanh nghiệp nội địa vào chuỗi
Các khoản đầu tư sản xuất có thể tạo cực tăng trưởng mới khi chúng kéo theo nhà cung cấp, dịch vụ logistics, đào tạo kỹ năng, công nghệ và vốn; nếu chỉ tạo một ốc đảo xuất khẩu, hiệu ứng lan tỏa sẽ mỏng. Đề xuất xây dựng vành đai công nghệ cho TP. Hồ Chí Minh hình dung sáu cực bổ trợ trong một chuỗi giá trị: tri thức, công nghệ cao, sản xuất tiên tiến, đổi mới sáng tạo và tài chính, logistics toàn cầu, cùng kinh tế xanh và kinh tế biển. Mô hình này nhấn mạnh sự liên kết giữa các chức năng thay vì phát triển từng khu riêng lẻ.
Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các ngành hướng xuất khẩu. Khi thị trường nhập khẩu chú trọng truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng, đầu tư công nghệ cùng năng lực cung ứng nội địa sẽ quyết định doanh nghiệp trong nước có thể bước lên nấc nào của chuỗi giá trị. Vì vậy, chính sách thu hút đầu tư cần đo cả mức độ kết nối với nhà cung cấp trong nước, chuyển giao kỹ năng và khả năng hình thành dịch vụ hỗ trợ, chứ không chỉ đếm dự án hay nhà máy.
Muốn giữ sức hút, phải nâng chất lượng điều kiện đầu tư
Việt Nam có những lợi thế rõ ràng với doanh nghiệp Đan Mạch: vị trí trong mạng lưới sản xuất châu Á, lực lượng lao động và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Bên cạnh các tập đoàn lớn như LEGO và Pandora, ngày càng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đan Mạch tìm cơ hội mở rộng sản xuất; hiện có hơn 100 doanh nghiệp thuộc nhóm này hoạt động tại Việt Nam, và số lượng được kỳ vọng tăng trong những năm tới. Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện trong tháng 10/2026 cũng được kỳ vọng thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư và chuyển đổi xanh.
Nhưng dòng vốn mới sẽ không đến chỉ vì Việt Nam có vị trí thuận lợi. Nhà đầu tư cần hạ tầng đáng tin cậy, nguồn nhân lực có kỹ năng, thủ tục đầu tư dễ dự đoán và khả năng tiếp cận năng lượng sạch. Hạ tầng số dùng chung, công cụ AI, tiêu chuẩn dữ liệu và an ninh mạng cũng có thể giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ nâng năng suất, thay vì để công nghệ chỉ nằm trong các tập đoàn lớn. Đây là lúc Việt Nam cần chuyển lời mời gọi đầu tư thành cam kết nâng cấp năng lực trên toàn hệ sinh thái.
Kết luận: Việt Nam đã chứng minh mình là điểm đến sản xuất hấp dẫn; thách thức kế tiếp là biến từng dự án thành mắt xích của một nền kinh tế liên kết, xanh và có hàm lượng tri thức cao hơn. Đầu tư vào Việt Nam sẽ tạo cực tăng trưởng mới khi nhà máy kết nối được với doanh nghiệp nội địa, nhân lực được đào tạo cho công việc có kỹ năng cao hơn, còn hạ tầng và năng lượng theo kịp yêu cầu sản xuất hiện đại. Nếu thiếu những điều kiện ấy, sức hút hôm nay khó chuyển thành lợi thế bền vững.
